رسيدگى به قيمت تمام شده انواع کالا

در بررسى صورت قيمت تمام شدهٔ کالاى ساخته شده بايستى به دو نکته توجه نمود.


ـ رسيدگى صورت قيمت تمام شدهٔ کالا با ارقام و اسناد و مدارک طبق دفاتر مورد رسيدگى که در اختيار حسابرسان قرار داده شده است. براى اين منظور توجه داشته باشيد که قيمت تمام شده از سه عامل تشکيل شده است:


- مواد مصرفى مستقيم


- دستمزد مستقيم


- هزينه‌هاى سربار


جهت کنترل مواد مصرفى بايستى صورت گردش انواع مواد اوليه را که با دفاتر کنترل گرديده است با صورت قيمت تمام شدهٔ کالا مطابقت داد. دستمزد مستقيم را از کل دستمزدهاى پرداختى با تحقيق در مورد کارکنانى که مستقيماً در امر توليد دخالت داشته‌اند تهيه و با صورت قيمت تمام شدهٔ کالا کنترل نمائيد.


نحوهٔ سرشکن نمودن هزينه‌هاى سربار به قيمت تمام شدهٔ انواع کالاى توليد شده و هزينه‌هاى ادارى و عمومى و فروش کنترل نموده و هزينه‌هاى مذکور را با دفاتر ابرازى کنترل نمائيد. در اين‌ مورد تحقيق کنيد که روش سرشکن نمودن هزينه‌ها با سال قبل از سال مورد رسيدگى تفاوت خاص نداشته باشد.


- رسيدگى و تعيين ميزان ضايعات توليد و مقايسه با ضايعات معمول در صنعت مورد رسيدگى.


پس از اطمينان از صحت تطبيق قيمت تمام شده با دفاتر مورد رسيدگى ميزان ضايعات توليدى را مورد رسيدگى قرار دهيد. براى اين منظور لازم است که قبلاً ميزان ضايعات توليد کالهاى مربوط را از طريق مراجع رسمى (اطاق صنايع و معادن يا وزارت صنايع) به‌دست آورده و با ميزان ضايعات قلمدادى در صورت قيمت تمام شدهٔ کالاى ساخته شده مقايسه نمائيد. در مواردى که چنين ضابطه‌اى به‌دست نيايد، لازم است که در بازديدى که از کارخانه در جريان ساخت کالا به‌عمل مى‌آوريد، ميزان ضايعات معمول را مشخصاً تعيين کنيد. اگر از طريق فوق نيز تعيين ميزان ضايعات معمول ميسر نگرديد، بهترين راه مقايسه درصد ميزان ضايعات پنج سال گذشته نسبت به کل قيمت تمام شده با مواد مصرفى با درصد ميزان ضايعات سال مورد رسيدگى مى‌باشد. تا هرگونه نوسان و يا کسر و اضافهٔ مواد ضايع شده مشخص گردد.

رسيدگى به حساب فروش

صورت خلاصه‌اى از انواع فعاليت‌هاى شرکت با مبلغ حاصل از بابت هر يک از آنها در طى سال مورد رسيدگى تهيه نمائيد که جمع آن با جمع کل مبلغ منعکس در اظهارنامه تحت عنوان فروش با درآمد دريافتى منطبق باشد.


کليهٔ فاکتورهاى فروش را اخذ و رسيدگى‌هاى زير را در مورد آنها انجام دهيد.


فاکتورهاى فروش را از نظر شماره رديف و ثبت کليهٔ آنها کنترل کنيد. در صورتى‌که شماره رديف پيش چاپ نمى‌باشد مراتب را در پرونده يادداشت نمائيد.


مطمئن شويد که کليهٔ نسخ فاکتورهاى باطل شده توسط مودى نگهدارى مى‌گردد.


تعدادى از محاسبات فاکتورها را کنترل نمائيد.


تعدادى از اجناس فروخته شده را از نظر قيمت واحد با قيمت‌هاى تصويبى کنترل نمائيد و اگر تغييرى وجود داشت علت تغيير را يادداشت نمائيد.


تعدادى از فاکتورهاى فروش را از نظر تعداد و مبلغ با کارت انبار با دفتر انبار کنترل نمائيد و پس از کنترل محاسبات کارت‌هاى مذکور، آنها را با گردش کالا مقابله نمائيد. در موقع کنترل فاکتور فروش با دفاتر، تاريخ ثبت فاکتور در دفتر را مورد بررسى قرار دهيد که تاريخ ثبت دفتر قبل از تاريخ فاکتور فروش نباشد.


فاکتورهاى فروش که طى يک سند در دفاتر قانونى به ثبت رسيده‌اند را با خلاصهٔ فروش مربوطه و سند حسابدارى و هم‌چنين ثبت انجام شده در دفاتر روزنامه و کل تطبيق نمائيد.


در موقع بررسى حساب فروش در دفتر کل با دفاتر معين دقت نمائيد که ماهيت اقلام بدهکار حساب چيست؟ اگر اقلام بدهکار مربوط به برگشتى‌هائى است که قبض انبار مجدد صادر نگرديده يا اصولاً نتوان آنها را اثبات نمود، و هم‌چنين تخفيفات خارج از فاکتور را، جزء هزينه‌هاى غيرقابل قبول از قيمت تمام شدهٔ کالاى فروش رفته برگشت دهيد و ريز آنها را همراه با کليهٔ مشخصات مربوطه در کاربرگ جداگانه منعکس نمائيد.


صورت ريز فروش‌هاى بيش از سيصد هزار ريال را (که بايستى حاوى نام خريدار، آدرس خريدار، شمارهٔ فاکتور، تاريخ و نوع جنس باشد) از مودى اخذ و تعدادى از آنها را در دفتر پيگيرى نمائيد تا اگر فاکتورى از قلم افتاده باشد در صورت مذکور اضافه گردد.


در مورد صحت اقلام فروش عمده بيش از سيصد هزار ريال علاوه بر رسيدگى فوق نسبت به اخذ گواهى مخصوص از مودى اقدام نمائيد.

اموال منقول و غيرمنقول و استهلاکات

صورت ريز اموال منقول و غيرمنقول را به تفکيک سرفصل قيمت تمام شده و هم‌چنين صورت ريز استهلاک محسوبى توسط شرکت را از مؤدى اخذ نمائيد.


تعدادى از اقلام مندرج در صورت‌ها را از نظر مدارک و هم‌چنين اثبات مالکيت و موجوديت و قابليت استفاده بودن مورد بررسى قرار دهيد.


محاسبات استهلاک اموال و هم‌چنين نرخ‌هاى استهلاک را بر اساس مادهٔ ۱۲۷ قانون ماليات‌هاى مستقيم و جداول تعيين نرخ استهلاک کنترل نمائيد.


صورت خلاصه‌اى تهيه نمائيد که در آن قيمت تمام شده، نرخ استهلاک، استهلاک احتسابى توسط شرکت، استهلاک محسوبى توسط حسابرس و کسر محسوبى و يا اضافى محسوبى مشخص باشد.