حسابرسى به مفهوم اعم کلمه عبارت از هرگونه رسيدگى است که به منظور تائيد يا اظهارنظر نسبت به درستى هرگونه مدارک و اسناد مالى توسط شخصى مستقل از تهيه کننده يا تهيه کنندگان آن مدارک و اسناد به‌عمل آيد ـ چنين رسيدگى علاوه بر تجزيه و تحليل مدارک و اسناد موردنظر و تطبيق آنها با مستندات اوليه، طبعاً شامل پژوهش در اطراف چگونگى معاملاتى که اسناد و مدارک مذکور نشان دهندهٔ نتايج حاصله از آنها است و به‌طور کلى هرگونه اقدامى که براى نيل به هدف فوق لازم باشد نيز خواهد بود.


پشت اين تعريف دنياى حرفه‌اى گسترده‌‌اى وجود دارد. در سيستم اقتصادى امروز دنيا، انتقال و گزارش اطلاعات مالى و اقتصادى صحيح به مراکز تصميم‌گيرى داراى اهميتى شگرف است. يکى از خصوصيات اين اقتصاد گسترده وجود سازمان‌هاى بزرگ دولتى و خصوصى است که با سرمايه‌هاى هنگفت و گاه بسيار هنگفت فعاليت‌هاى اقتصادى به‌خصوصى را در يک منطقه يا در سرتاسر کشور و يا حتى در اقصى نقاط جهان اداره مى‌کنند. براى مديرانى که در رأس اين سازمان‌هاى وسيع‌ قرار دارند امکان نظارت بر تمام جزئيات کار در کارگاه‌ها و ادارات و شعب چنين مؤسسات بزرگى وجود ندارد. و بنابر اين ناچار هستند داورى خود را نسبت به نيک و بد جريان امور، و همچنين تصميماتى را که در رابطه با طرح‌ها و برنامه‌هاى آينده اتخاذ مى‌کنند، بر مبناء گزارش‌هاى مالى و اطلاعات ديگرى که از ناحيهٔ دستگاه و يا خارج از آن به‌دست آنها مى‌رسد بنيان نهند.


همچنين سهام‌داران خُرد و درشت که احتمالاً اندوخته‌هاى ساليان دراز خود را در اختيار شرکت‌هاى سهامى گوناگون مى‌گذارند براى آگاهى از چگونگى اداره سرمايه‌هاى خود و اطمينان از درستى عمل و کارآئى مديران و گردانندگان امور اين شرکت‌ها هيچ وسيلهٔ ديگرى جز صورت‌هاى مالى و گزارش‌هاى ساليانه هيئت مديره و توضيحاتى که ممکن است در مجمع عمومى در اختيار سهام‌داران قرار داده شود ندارند. دولت نيز که سهمى عمده از منابع مالى ملى را به‌صورت‌هاى گوناگون براى انجام وظايف و برنامه‌هاى خود به مصرف مى‌رساند، از بررسى اطلاعات مالى و آمارى براى اطمينان از درستى پيدايش و صرف اين منابع و وجوه بى‌نياز نيست. به‌علاوه قسمت عمده درآمد داخلى دولت از طريق وصول ماليات بَر درآمد شرکت‌ها و ساير اشخاص حقوقى و دارندگان مشاغل و مؤسسات به‌دست مى‌آيد. طبيعى است که در اين زمينه هم دولت نياز به اخذ و تحصيل گزارش‌هاى دقيق مالى مربوط به اين مؤسسات و اشخاص دارد.


کيست که بگويد اين اطلاعات مالى که به‌صورت ترازنامه‌ها و صورت‌هاى سود و زيان و منابع و مصارف وجوه و انواع و اقسام جداول اطلاعاتى پيوست آنها و تعديلاتى که در ارقام به‌عمل آمده، يا بايد به‌عمل آيد، درست است و مى‌توان به آن اعتماد داشت و روى آن حساب کرد؟ نظام اقتصاد جهان امروز بر مبناء مطالعهٔ عميق فعاليت‌هاى صنايع و مؤسسات بازرگانى و خدماتى و اطلاع دقيق از ارقام مربوط به نتايج حاصله از اين فعاليت‌ها استوار است. موفقيت و بهبودى اقتصاد کشور، چه در جريان فعاليت‌هاى روزانه و چه در اجراء برنامه‌هاى بلند مدت، منوط به گزارش صحيح اطلاعات مالى است. چگونه بايد نسبت به درست بودن يا حداقل قابل‌قبول بودن اين اطلاعات مالى و محاسبهٔ صحيح اين همه آمار و اعداد و ارقام اطمينان لازم حاصل شود؟ سهمى عمده از پاسخ به اين سؤال‌ها مربوط به چگونگى وظيفه‌‌اى است که حسابرسان در امر رسيدگى به اين گزارش‌ها و اطلاعات و آمار ايفاء مى‌کنند.


امروزه در بسيارى از کشورهاى جهان و تا اندازه‌اى در کشور ما نيز، صورت‌هاى مالى حسابرسى شده وسيلهٔ مناسبى براى نقل و انتقال و ابلاغ اطلاعات صحيح و به موقع و به مورد مالى در خصوص مؤسسات و شرکت‌ها و بانک‌ها و حتى اشخاص عمده از قبيل مقاطعه‌کاران و بالاخره دستگاه‌هاى دولتى و در نهايت امر دولت مرکزى تلقى مى‌شود. منظور از صورت‌هاى مالى حسابرسى شده، ترازنامه و صورت سود و زيان و ساير جداول و يادداشت‌هاى مربوطه است که به وسيلهٔ يک يا چند حسابرس مستقل مورد حسابرسى قرار گرفته و ”عقيدهٔ حرفه‌اي“ اين حسابرس يا حسابرسان نسبت به درستى و قابل بودن آنها در طى گزارشى موسوم به گزارش حسابرسى ابراز شده باشد.


بسيارى از اصطلاحاتى که در زمينهٔ دانش‌هاى حسابدارى و حسابرسى مستقل به‌کار مى‌روند در بادى امر به‌صورت ترجمه يا اقتباس از اصطلاحات و کلمات خارجى وارد زبان ما شده‌اند ـ از آنجا که اين اصطلاحات برحسب آنکه از متون فرانسوي، انگليسى و يا آمريکائى و غيره به زبان فارسى راه يافته باشند متفاوت مى‌باشند، گاه تعميرات و مفاهيم متفاوتى به ذهن خواننده القاء مى‌شود، لذا در انتهاء کتاب فرهنگ مختصرى از لغات و اصطلاحات به‌کار برده شده درج گرديده است.