برنامه حسابرسى سيستم‌هاى کامپيوترى بايد به‌طور مستقيم در جهت هدف‌هاى حسابرسى باشد. بنابراين، برنامه حسابرسى براى رسيدگى به سيستم‌هاى کامپيوترى بايد بر پايه هدف‌هاى عمومى حسابرسى و ويژگى‌هاى کامپيوتر و پردازش کامپيوترى تنظيم شود.

ويژگى‌هاى حسابرسى در محيط کامپيوترى

ويژگى‌هاى محيط کامپيوترى که در زير آمده است در تنظيم برنامه حسابرسى تأثير دارد:


ـ تکنولوژى پردازش کامپيوترى شامل تکنولوژى سخت‌افزار، نرم‌افزار، ارتباطات و غيره.


ـ تکنيک‌هاى فنى ايجاد و توسعه سيستم‌هاى کاربردى کامپيوترى.


ـ تغييرات مداوم در سيستم‌هاى کامپيوترى به‌علت تغيير نيازهاى استفاده کننده و تکنولوژى کامپيوتر.


ـ ثبت اطلاعات فعاليت‌ها در روى واسطه‌هاى (Medium) مغناطيسى مانند نوار (Tape) يا ديسک (Disk) براى پردازش کامپيوترى اطلاعات.


ـ امکان استفاده از کامپيوتر براى حسابرسى.


به‌دليل ويژگى‌هاى مزبور، برنامه حسابرسى بايد رسيدگى به طراحي، ايجاد و نگهداشت سيستم‌هاى کاربردى کامپيوترى بااهميت را نيز شامل گردد.


پردازش کامپيوترى اطلاعات از دو جنبه بر حسابرسى صورت‌هاى مالى تأثير دارد. يک جنبه اثر آن در مطالعه و ارزيابى کنترل‌هاى داخلى است که شامل ارزيابى کنترل‌هاى عمومى مرکز خدمات کامپيوترى و کنترل‌هاى کاربردى سيستم‌هاى کامپيوترى مالى است. مطالعه و ارزيابى کنترل‌هاى داخلى در سيستم‌هاى کامپيوترى به دو مرحله تقسيم مى‌شود. مراحل مزبور عبارتند از مرحله مقدماتى بررسى و مرحله تکميل بررسي. حسابرس همواره مرحله مقدماتى بررسى را انجام مى‌دهد. در مواردى‌که حسابرس قصد داشته باشد که بر کنترل‌هاى سيستم‌هاى کامپيوترى اتکاء کند مرحله تکميل بررسى و آزمون‌هاى رعايت را براى حصول اطمينان از اجراء کنترل‌هاى موردنظر در دوره مورد رسيدگى انجام مى‌دهد. جنبه ديگر اثر پردازش کامپيوترى اطلاعات بر حسابرسي، در مرحله آزمون محتواى (Substantive test) صورت‌هاى مالى است. هدف حسابرس در اين مرحله تأمين شواهد کافى به‌منظور ارائه نظر درباره صورت‌هاى مالى است. آزمون محتوا شامل روش‌هاى بررسى تحليلى و آزمون‌هاى تفصيلى است. چند نمونه از آزمون‌هاى تفصيلى در رابطه با کاربردهاى کامپيوترى در زير آمده است:


۱. آزمون درست و کامل بودن اطلاعات در رکوردهاى کامپيوترى.


۲. مقايسه عين موجودى‌ها با صورت موجودى تهيه شده توسط سيستم‌هاى کامپيوترى.


۳. اخذ تائيديه از مراجع خارج از واحد تجارى درباره صحت مانده حساب‌ها يا ساير اطلاعات فايل‌ها.


آزمون‌هاى مزبور را مى‌توان با روش‌هاى دستى يا کامپيوترى انجام داد.