مرکز خدمات کامپيوترى در ابتداء تأسيس در يک واحد تجاري، اغلب جزئى از امور مالى آن واحد است زيرا قسمت عمده کار کامپيوتر را سيستم‌هاى مالى تشکيل مى‌دهد. پس از مدتى در اثر توسعه عمليات و ارائه خدمات به ساير قسمت‌هاى واحد تجاري، مرکز خدمات کامپيوترى به‌تدريج از امور مالى مجزا شده و مستقل مى‌شود. اگر مرکز خدمات کامپيوترى جزئى از امور مالى باشد ممکن است برخى کنترل‌هاى حسابدارى مانند تفکيک وظايف و مسئوليت‌ها تضعيف شود.


در سازمان‌هاى بزرگ معمولاً مرکز خدمات کامپيوترى مستقل از امور مالى است و مسئول اين مرکز عنوان ”معاونت سيستم‌هاى اطلاعاتي“ را دارد که مستقيماً زير نظر هيئت مديره يا مديرعامل انجام وظيفه مى‌کند. مرکز مزبور به‌صورت يک مرکز مستقل خدماتى براى تمام قسمت‌هاى توليد، توزيع، فروش و امور مالى واحد تجارى سازمان مى‌يابد. چون مرکز خدمات کامپيوترى به واحدهاى مختلف واحد تجارى خدمات ارائه مى‌کند، لازم است مدير اين مرکز در موقعيتى هم‌تراز با ساير مديران باشد تا بتواند مسائل را در سطوح بالا مطرح و حل کند. اگر مرکز خدمات کامپيوترى تا به يکى از قسمت‌هاى موجود واحد تجارى باشد، هم از لحاظ ارائه خدمات و هم از لحاظ ارتباط با ساير قسمت‌ها مشکلاتى ايجاد مى‌شود، در قسمت‌هاى بعدى سه نمونه نمودار سازمانى براى مراکز خدمات کامپيوترى کوچک، متوسط و بزرگ ارائه مى‌شود.


نمودار زير نمونه سازمان يک مرکز خدمات کامپيوترى کوچک است. در اينگونه سازمان‌ها دواير سيستم‌ها برنامه‌نويسى از يکديگر تفکيک نمى‌شود و در برخى از موارد حتى شغل جداگانه آناليست و برنامه‌نويس وجود ندارد. کارکنان دايره مزبور ”آناليست پروگرامرها“اى مى‌باشند که تجزيه و تحليل سيستم و برنامه‌نويسى را به‌صورت انفرادى يا گروهى انجام مى‌دهند. سيستم‌هاى کاربردى که در اينگونه تشکيلات ايجاد مى‌شود معمولاً سيستم‌هاى ساده‌اى است و چون نگهداشت سيستم‌ها نيز به عهده همين گروه مى‌باشد امکان زيادى وجود دارد که مستندات سيستم‌هاى کاربردى کامل نباشد يا اصلاً تدوين نشود. اين وضعيت علاوه بر ضعف کنترل‌هاى کاربردى باعث وابستگى شديد سازمان‌ به فرد مسئول سيستم مى‌شود و ممکن است تداوم ارائه خدمات به خاطر افتد. انجام وظيفه بايگانى فايل‌ها توسط متصدى کنترل اشکالى به وجود نمى‌آورد، اما بهتر است که نگهدارى فايل‌ها به قسمت عمليات يعنى اپراتورها محول نشود. آناليست پروگرامرها بايد از رانش برنامه‌هاى سيستم‌هاى در حال اجراء واقعى منع گردند. در صورت امکان، بهتر است که قسمت سيستم‌ها از برنامه‌نويسى مجزا، و ارتباط بين اين واحدها به‌صورت کتبى باشد. اين عمل به ايجاد مستندات سيستم‌هاى کاربردى کمک مى‌کند.


نمودار سازمانى يک مرکز خدمات کامپيوترى کوچک
نمودار سازمانى يک مرکز خدمات کامپيوترى کوچک

نمودار زير نمونه تشکيلات سازمانى يک مرکز خدمات کامپيوترى متوسط را نشان مى‌دهد. در اين سازمان قسمت برنامه‌نويسى از دايره طراحى سيستم‌هاى کاربردى تفکيک و پشتيبانى فنى به برنامه‌نويس سيستم محوّل شده است. وظيفه بايگانى نيز از کنترل اطلاعات مجزا شده و متصدى مستقلى براى آن در نظر گرفته مى‌شود. در مراکز خدمات کامپيوترى متوسط ممکن است مسئول تنظيم برنامه کار روزانه و متصدى حفاظت و ايمنى جداگانه وجود داشته باشد. آناليست‌ها، برنامه‌نويسان و اپراتورها به نسبت معلومات و تجارب به رتبه‌هاى مختلف مانند ارشد، عادى يا کارآموز، تقسيم‌بندى مى‌شوند.


نمودار سازمان يک مرکز خدمات کامپيوترى متوسط
نمودار سازمان يک مرکز خدمات کامپيوترى متوسط

نمودار زير نمونه سازمان يک مرکز خدمات کامپيوترى بزرگ است. وجود تخصص‌هاى مختلف و متنوع در اين سازمان کاملاً بازر است. کارشناسان مختلف و سخت‌افزار موردنياز بر حسب نوع کار در اختيار پروژه‌هاى ايجاد سيستم کاربردى قرار داده مى‌شوند. سيستم‌هاى کاربردى معمولاً بزرگ و پيچيده و با مستندات کامل به وجود مى‌آيند. در برخى موارد مسئوليت نگهداشت سيستم‌هاى در حال اجراء از مرحله ايجاد سيستم‌هاى جديد مجزا شده و به گروه آناليست پروگرامرهاى ويژه در قسمت عمليات محوّل مى‌شود. مديريت بانک‌هاى اطلاعاتى نيز از ساير فعاليت‌ها تفکيک شده است.


نمونه نمودار سازمانى يک مرکز خدمات کامپيوترى بزرگ
نمونه نمودار سازمانى يک مرکز خدمات کامپيوترى بزرگ