کارکنان اصلى مرکز خدمات کامپيوترى به‌طور معمول متصدى يکى از مشاغل زير مى‌باشند:


- منگنه‌زن يا پانچيست (Punchist):

وظيفه پانچيست تبديل اطلاعات به فرم قابل ورود به کامپيوتر است، اين کار تقريباًً مشابه ماشين‌نويسى مى‌باشد. با اين تفاوت که اطلاعات بايد طبق فرم خاصى وارد دستگاه تبديل شود تا روى کارت يا واسطه‌اى مغناطيسى مانند نوار يا ديسک ثبت و آمادهٔ ورود به کامپيوتر گردد. در برخى از موارد سيستم کامپيوترى ممکن است به‌گونه‌اى باشد که اطلاعات ورودى بدون واسطه وارد کامپيوتر شود مانند مواردى که اطلاعات به‌طور مستقيم از طريق پايانه‌هاى کامپيوترى وارد مى‌شود.


- کارمند کنترل (Control clerk) اطلاعات:

وظيفه اين کارمند، کنترل و اجراء برنامه کار پردازش اطلاعات ورودي، شامل پيگيرى انجام به موقع عمليات تبديل و پردازش، و کنترل اطلاعات و گزارش‌هاى خروجى و توزيع صحيح آن است. هم‌چنين ثبت و پيگيرى اصلاح اشتباهات موجود در اطلاعات ورودى و پردازش نيز از وظايف اين گروه از کارکنان است.


- گرداننده يا اپراتور (Operator) کامپيوتر:

اجراء برنامه‌ها در کامپيوتر طبق ضوابط مصوب و بر اساس راهنماى عملياتى سيستم کاربردى بر عهده اين کارکنان است. در مراکز بزرگ کامپيوترى اپراتورى کامپيوتر مرکزى و اپراتورى دستگاه‌هاى جانبى به افراد جداگانه واگذار مى‌شود. براى مثال ممکن است يک اپراتور متصدى ميز فرمان (Console) و ديگرى مسئول دستگاه‌هاى چاپ کامپيوتر باشد.


- بايگان (Librarian) يا مسئول کتابخانه فايل‌ها و مستندات:

وظيفه اين فرد ثبت و بايگانى فايل‌هاى اطلاعات و برنامه‌هاى کامپيوترى و در اختيار قرار دادن اين فايل‌ها براى انجام عمليات جارى بر اساس برنامه کار روزانه کامپيوتر و پيگيرى استرداد، و نگهدارى از آنها است. وظيفه نگهدارى مستندات سيستم‌ها کاربردى و حتى جزوات و نشريات فنى نيز ممکن است به‌عهده بايگان باشد. وظايف اخير ممکن است به شخص ديگرى مانند مسئول کتابخانه تخصصى مرکز خدمات کامپيوترى واگذار گردد.


- برنامه‌نويس يا برنامه‌ساز (Programmer):

اين فرد، که بايد حداقل به يک زبان برنامه‌نويسى براى کامپيوتر آشنا باشد، وظيفه دارد بر اساس مشخصات برنامه که توسط آناليست سيستم کاربردى طرح شده است، نمودار گردش کار برنامه را تنظيم نمايد و بر اساس نمودار مزبور برنامه کامپيوترى را بنويسد. پس از تبديل برنامه به فرم قابل ورود به کامپيوتر و ترجمه (Compile) آن توسط کامپيوتر، برنامه‌نويس وظيفه دارد که ابتداء اشتباهات ناشى از عدم رعايت مقررات (Syntax) زبان برنامه‌نويسى را تصحيح نمايد و سپس برنامه را با اطلاعات آزمايشى (Test data) اجراء کند و اشتباهات منطقى احتمالى را رفع نمايد. رفع اشتباهات و اشکالات برنامه‌اى در مراحل آزمايش‌هاى بعدى مانند اجراء موازى (Parallel run) و غيره. پيش از آنکه برنامه به‌حالت اجراء واقعى درآيد، به عهده برنامه‌نويس مربوطه است. برنامه‌نويس بايد در مستندسازى نيز با مسئول سيستم همکارى کند.


- تحليل‌گر يا آناليست سيستم (System analyst):

وظايف آناليست سيستم‌هاى کامپيوترى بر حسب نوع کاربرد مربوط به متبوع است و احتياج به معلومات عمومى در زمينه کاربرد مزبور دارد. به‌طور کلى اين وظايف شامل موراد زير است:


ـ بررسى و شناخت وضع موجود و نيازهاى اطلاعاتى.


ـ بررسى روش‌هاى مختلف ممکن براى تأمين نيازهاى مزبور.


ـ انتخاب و پيشنهاد مناسب‌ترين سيستم براى تأمين نيازها ـ سيستم پيشنهادى.


ـ تکميل مشخصات سيستم و تدوين مشخصات برنامه‌هاى موردنياز.


ـ پياده‌سازى سيستم پيشنهادى ـ سرپرستى برنامه‌نويسى و آزمايش برنامه‌ها (Program test).


ـ آموزش طرز کار سيستم جديد به استفاده‌کنندگان و کارکنان عمليات و کنترل اطلاعات.


ـ تدوين و تکميل مستندات سيستم، شامل راهنماى استفاده کنندگان، راهنماى عملياتى و گزارش طراحى سيستم.


ـ تدوين برنامه انتقال از سيستم قديم به سيستم جديد و اجراء آزمايشى و موازى سيستم.


ـ هماهنگى و اجراء ضوابط ايجاد و توسعه سيستم‌ها در مرکز خدمات کامپيوترى.


- برنامه‌نويس سيستم (System programmer):

برنامه‌نويس سيستم کارمند يا عضو دايره‌اى است که به‌طور معمول پشتيبانى فنى سيستم (System support) و عمليات کامپيوترى ناميده مى‌شود. برنامه‌نويس سيستم بايد با زبان برنامه‌نويسى ماشين يا زبان ماشين‌گراى (Machine oriented Ianguage) مربوط به کامپيوتر مورد استفاده، زبان کنترل عمليات (Job control) و سيستم عامل آشنا باشد. وظيفه او راهنمائى فنى ساير کارکنان مرکز، اعم از برنامه‌نويس، آناليست، اپراتور و کارکنان کنترل اطلاعات است. در عمليات کامپيوتري، برنامه‌نويس سيستم روابط بين سيستم عامل کامپيوتر و سيستم‌هاى کاربردى را تنظيم مى‌کند. انتخاب، آزمايش، راه‌اندازى و انجام تغييرات در نرم‌افزارهاى عمومى سيستم کامپيوتري، مانند سيستم عامل، به استثناء سيستم‌هاى کاربردي، به‌عهده برنامه‌نويس سيستم است.


- مسئول بانک اطلاعات (Data Bank Administrator):

بانک‌هاى اطلاعات معمولاً حاوى اطلاعات متنوعى است که توسط سيستم‌هاى کاربردى مختلفى ايجاد و استفاده مى‌شود. بنابراين مديريت اطلاعات موجود در اين‌گونه فايل‌ها نمى‌توانند توسط آناليست هر يک از سيستم‌هاى مزبور انجام شود، به‌ويژه که طراحى و نگهداشت اين‌گونه فايل‌ها پيچيده‌تر از فايل‌هاى عادى است. وظيفه مسئول بانک اطلاعات کنترل کليه جنبه‌هاى طراحى و توسعه بانک اطلاعاتى و تأمين ارتباط مداوم با گروه‌هاى طراحى سيستم‌ها کاربردى و استفاده کنندگان در رابطه با ساختار و اطلاعات موجود در بانک اطلاعاتى است. تهيه فهرست اقلام اطلاعاتى و فرم هر يک از اجزاء بانک اطلاعاتى نيز از وظايف مسئول بانک اطلاعات است.


جدول زير وظايف اصلى مراکز خدمات کامپيوترى و عنوان مشاغل مجريان آن را نشان مى‌دهد.

جدول وظايف اصلى و عنوان مشاغل در مراکز خدمات کامپيوترى

رديف وظايف اصلى مجريان
۱ ايجاد، توسعه و نگهداشت سيستم‌هاى کاربردى شامل:
۱-۱ تجزيه، تحليل و طراحى سيستم آناليست سيستم
۲-۱ برنامه‌نويسى برنامه‌نويس
۳-۱ نگهداشت سيستم آناليست/برنامه‌نويس
۲ عمليات، شامل:
۱-۲ تبديل اطلاعات پانچيست
۲-۲ اجراء برنامه‌ها (کار با کامپيوتر) اپراتور
۳-۲ پشتيبانى فنى برنامه‌نويس سيستم
۳ کنترل اطلاعات شامل:
۱-۳ کنترل اطلاعات و گزارش‌هاى ورودي، خروجى و پردازش کارمند کنترل اطلاعات
۲-۳ نگهدارى فايل‌ها و برنامه‌ها و مستندات و نشريات بايگان (يا کتابدار)
۳-۳ مديريت و کنترل بانک‌هاى اطلاعات مسئول بانک اطلاعات


تفکيک وظايف کارکنان در مراکز خدمات کامپيوترى مهم‌تر از ساير قسمت‌ها است زيرا در اين مراکز تعداد معدودى افراد با استفاده از کامپيوتر، عمليات و پردازش‌هاى زيادى را انجام مى‌دهند. بدين ترتيب، احتمال اشتباه، دستکارى يا سوءاستفاده افزايش مى‌يابد، به‌ويژه چنانچه فردى که برنامه‌نويسى کامپيوترى و روش‌هاى اجراء برنامه‌هاى کامپيوترى را مى‌داند به دستگاه‌ها و اطاق کامپيوتر دسترسى داشته باشد.


تفکيک وظايف عمده ـ ايجاد سيستم‌ها، عمليات و کنترل ـ از مهم‌ترين عوامل کنترل‌هاى داخلى است. تفکيک وظايف فرعى هر يک از وظايف عمده (رجوع شود به جدول وظايف اصلى و عنوان مشاغل در مراکز خدمات کامپيوتري) از يکديگر کنترل‌هاى حسابدارى را تقويت مى‌کند. تفکيک وظايف موجب افزايش کارآئى عملياتى نيز مى‌شود زيرا هر يک از وظايف مزبور به آموزش و تجربه جداگانه و متفاوتى نياز دارد. طراحى سيستم‌ها و برنامه‌نويسى را مى‌توان در يکديگر ادغام کرد. در برخى از مراکز خدمات کامپيوترى تفکيکى بين آناليست و برنامه‌نويس وجود ندارد و افراد اين گروه با نام کلى آناليست پروگرامر شناخته مى‌شوند. آنچه که موجب افزايش مخاطرات مى‌گردد، ادغام وظايف برنامه‌نويسى و اپراتورى است که در بسيارى از موارد با يکديگر تداخل مى‌نمايد، البته در مراکز خيلى کوچک ممکن است تفکيک اپراتور و برنامه‌نويس امکان نداشته باشد، در اين‌گونه مراکز با اعمال کنترل‌هاى ديگرى بايد سعى در جبران مخاطرات احتمالى شود.