آزمايش سيستم کاربردى يکى از مهم‌ترين و اساسى‌ترين مراحل پياده‌سازى سيستم‌ها است. بين ۲۰ تا ۵۰ درصد زمان پياده‌سازى سيستم را اين مرحله تشکيل مى‌دهد و چون زمان موردنياز به دقت قابل پيش‌بينى نيست معمولاً اين مرحله بيشتر از ساير مراحل موجب تأخير در برنامه زمانى ايجاد سيستم‌ها مى‌شود.


آزمايش سيستم‌هاى کاربردى در پنج مرحله به‌شرح زير انجام مى‌شود:


- آزمايش برنامه‌ها.


- آزمايش زنجيرى (String test) مجموعه‌هاى فرعى سيستم.


- آزمايش کلى سيستم.


- اجراءِِ واقعى جزئى (Pilot run)


- اجراءِِِ موازي.


آزمايش زنجيرى مجموعه‌هاى فرعى سيستم معمولاً در مورد سيستم‌هاى بزرگى اجراء مى‌شود که از ده‌ها برنامه تشکيل مى‌شوند. پس از آزمايش کلى سيستم، اجراء واقعى جزئى سيستم با اجراء واقعى به‌صورت موازى يا سيستم قبلى براى بيشتر سيستم‌ها کافى است و هر دو آزمايش اجراء نمى‌شود. تصميم‌گيرى در مورد اجراءِ واقعى جزئى يا اجراءِ واقعى کامل به‌صورت موازى يا سيستم قبلي، به ماهيت سيستم و نوع عمليات و امکانات بستگى دارد. جدول مراحل آزمايش و اجراءِ سيستم براى هر مرحله، نوع و مسئول تهيه اطلاعات، مسئول اجراء و مسئول بررسى نهائى نتايج هر يک از مراحل مزبور را نشان مى‌دهد.

آزمايش برنامه‌ها

در اين مرحله هر برنامه يا برنامه فرعى به‌طور مستقل و توسط برنامه‌نويس آن آزمايش مى‌شود. (مراحل فرعى آزمايش برنامه‌هاى کامپيوترى در تشريح استانداردهاى فنى برنامه‌نويسى ذکر شده است) اگر برنامه، قطعه‌اى باشد پس از آزمايش قطعات جداگانه، تمام برنامه نيز با اطلاعاتى که توسط برنامه‌نويس و با تأييد طراح سيستم آماده شده است آزمايش مى‌شود. نتايج نهائى آزمايش، بر حسب نوع سازماندهى برنامه‌نويسان، بايد توسط برنامه‌نويس ارشد يا طراح سيستم تائيد شود. گروه کنترل کيفيت نيز در پايان اين مرحله مى‌تواند نتايج آزمايش را بررسى و رسيدگى به کيفيت برنامه‌ها را آغاز نمايد. براى آزمايش برنامه‌ها برنامه‌نويس مى‌تواند از تسهيلات ويژه در برنامه مترجم يا مبدل و ساير برنامه‌هاى خدمات عمومى استفاده کند. تسهيلات مزبور شامل مشخص کردن مسير (Trace) اجراءِ دستورالعمل‌هاى برنامه و جداول عطف متقابل (Cross reference table) متغيرها و اسامي، در برنامه‌هاى مترجم يا انجام اصلاحات در برنامه با کمک برنامه بايگان است.

جدول مراحل آزمايش و اجراءِ سيستم

مرحله آزمايش سيستم نوع اطلاعات مسئول تهيه اطلاعات مسئول اجراء مسئول بررسى نهائى ملاحظات
آزمايش برنامه‌ها اطلاعات آزمايشى برنامه برنامه‌نويس برنامه‌نويس برنامه‌نويس ارشد و طراح سيستم ــ
آزمايش زنجيرى مجموعه‌هاى فرعى سيستم اطلاعات آزمايشى مجموعه فرعى طراح سيستم برنامه‌نويس ارشد يا طراح سيستم مدير پروژه و گروه کنترل کيفيت ــ
آزمايش کلى سيستم اطلاعات آزمايشى سيستم طراح سيستم يا مدير پروژه طراح سيستم مدير پروژه و مدير مرکز خدمات کامپيوتري ــ
اجراءِ واقعى جزئى قسمتى از اطلاعات واقعى مدير پروژه و استفاده کننده طراح سيستم و واحد عمليات مدير پروژه و استفاده کننده ــ
اجراءِ موازى اطلاعات واقعى استفاده کننده واحد عمليات مرکز خدمات کامپيوترى مدير پروژه و استفاده کننده ــ
اجراءِ واقعى نهائى اطلاعات واقعى استفاده کننده واحد عمليات مرکز خدمات کامپيوترى استفاده کننده ــ

آزمايش زنجيرى مجموعه‌هاى فرعى

در اين مرحله، برنامه‌هاى هر يک از مجموعه‌هاى فرعى يا زير سيستم‌ها (Subsystem) با اطلاعاتى که توسط برنامه قبلى آن ايجاد مى‌شود مورد آزمايش قرار مى‌گيرد. براى مثال، در يک سيستم جامع حقوق و دستمزد که از ده‌ها برنامه تشکيل مى‌شود ممکن است محموعه برنامه‌هاى ويژه انجام تغييرات و به هنگام رسانى فايل اصلى اطلاعات کارکنان يک زيرمجموعه مشخص را تشکيل دهد و براى اينکه مشخص شود مجموعه اين برنامه‌ها مى‌تواند اقلام اطلاعاتى را تغيير دهد و پردازش هر برنامه مانع يا اشکالى براى برنامه‌هاى ديگر ايجاد نمى‌کند اين مجموعه از برنامه‌هاى سيستم بايد به‌طور متوالى اجراء و نتايج آن بررسى شود. بررسى کيفيت برنامه‌هاى نوشته شده و تطبيق آنها با استانداردهاى فنى برنامه‌نويسى بايد در اين مرحله انجام و پايان يابد.


نظريه اينکه برنامه‌هاى مختلف هر مجموعه توسط برنامه‌نويسان متفاوتى نوشته مى‌شود. طرح و اجراءِ اين مرحله از آزمايش توسط طراح سيستم انجام مى‌شود و نتايج آن، توسط مدير پروژه بررسى و تأييد مى‌گردد. اطلاعات آزمايشى براى اين نوع آزمايش بايد به ميزان کافى متنوع و مختلف باشد تا پردازش و صحيح برنامه‌ها به‌صورت جزئى از مجموعه کاملاً آزمايش شود.