متغيرهاى برنامه

مقدار عددى تمام متغيرها و کليدهائى که در برنامه‌ها مورد استفاده قرار مى‌گيرد بايد در داخل برنامه باشد. گاه، اجباراً مقدار برخى متغيرها در شروع اجراء برنامه داده مى‌شود. براى مثال، برنامه‌اى مى‌تواند حقوق پانزده روزه يا يک ماهه را محاسبه کند به شرط اينکه در ابتدا با دادن شماره رمز معينى به برنامه اطلاع داده شود که محاسبات بر چه اساسى است. اين شماره رمز در شروع کار، توسط اپراتور يا متصدى اجراء سيستم در دايره کنترل، وارد مى‌شود. واضح است که رمز اشتباه مى‌تواند موجب اشتباه در تمام محاسبات شود. بنابراين، اولاً، اين اطلاع بايد طى کارت‌هاى کنترلى که توسط متصديان کنترل تهيه مى‌شود به سيستم داده شود و ثانياً مبناى محاسبات در هر صفحه از گزارش‌هاى خروجى يا حداقل در ابتدا يا انتهاى آن به وضوح و به‌صورت برجسته چاپ شود.

جداول مورد استفاده

در برنامه‌هاى سيستم‌هاى کاربردى ممکن است براى مقايسه و محاسبه از جداول استفاده شود. براى مثال، جدول نرخ‌هاى ماليات بر درآمد براى محاسبه ماليات هر يک از کارکنان مورد استفاده قرار مى‌گيرد. در برخى از موارد ممکن است حقوق ماهانه کارکنان نيز با استفاده از جدول حقوق کارکنان بر اساس رتبه يا پايه آنان به‌دست آيد. وجود يا ايجاد اشتباه در اين جداول مى‌تواند موجب اشتباه در پردازش اطلاعات گردد. اين جداول ممکن است در برنامه يا در فايل‌هاى کنترل يا فايل‌هاى اصلى اطلاعات باشد. اطلاعات اين جداول بايد به ترتيب مقتضى در گزارش‌هاى خروجى يا در گزارش‌هاى ويژه چاپ و توسط مسئولان ذى‌صلاح کنترل و تائيد شود.

نسخه مورد استفاده از برنامه

معمولاً نسخه‌هاى متفاوت و مختلفى از هر برنامه سيستم‌هاى کاربردى در مرکز خدمات کامپيوترى وجود دارد. برخى از نسخه‌ها براى پشتيبانى و برخى ديگر نسخه‌هاى قبل از انجام تغييرات است. برنامه‌هاى کامپيوترى به علل مختلفى از جمله موارد زير دائماً در حال تغيير مى‌باشد:


- رفع اشکالات محاساتى و منطقى که مدتى پس از اجراءِ واقعى سيستم کشف شود.


- انجام تغييراتى که به‌دليل تغيير شرايط و نيازها ضرورت يافته است، مانند تغيير روش محاسبه حق بيمه يا ماليات.


- تغييراتى که براى بهبود کارآئى سيستم يا برنامه داده مى‌شود.


- تغييراتى که به‌علت تغيير در سخت‌افزار، سيستم عامل، يا زبان برنامه‌نويسى لازم مى‌شود.


انجام هر تغيير در برنامه، مدل (Version) و نسخه جديدى از برنامه ايجاد مى‌کند. براى پشتيانى و تا حصول اطمينان از کارکرد مدل جديد برنامه، يا به‌دليل حفظ سوابق موردنياز حسابرسى و غيره، تعدادى از نسخ قبلى برنامه نگهدارى مى‌شود. پس از چند تغيير متوالي، ده‌ها نسخه مختلف برنامه در مرکز کامپيوترى وجود خواهد داشت. بايد توجه داشت که هر برنامه حداقل به‌صورت برنامه اوليه (ترجمه نشده به زبان ماشين). برنامه ثانويه (ترجمه شده به زبان ماشين)، و در برخى موارد، قابل اجراء (Loadable) در مرکز کامپيوتر نگهدارى مى‌شود. در چنين شرايطى خطر اشتباه از آخرين نسخه‌ مصوب و مورد تأييد برنامه وجود دارد. براى جلوگيرى از چنين اشتباهي، ضوابط مشخصى در نگهدارى و شماره‌گذارى نسخه‌هاى مختلف هر برنامه بايد وجود داشته باشد و در هر اجراء، شماره مدل برنامه اجراء شده در مستندات خروجى اجراء چاپ شود.

فايل‌ها و رکوردهاى مورد استفاده

به‌دليل نگهدارى فايل‌هاى قديمى براى پشتيبانى و از بين نبردن فورى فايل‌هاى داراى اشتباه، معمولاً در مراکز خدمات کامپيوترى نسخه‌هاى متعددى از يک فايل وجود دارد. از آنجا که به‌دلايل حفاظتي، پشتيبانى و حفظ سوابق عمليات، نگهدارى فايل‌هاى مزبور ضرورى است، بنابراين، بايد ترتيب لازم براى جلوگيرى و کشف اشتباهات ناشى از استفاده از فايل‌هاى اشتباه اتخاذ شود. اشتباه مى‌تواند مربوط به فايل‌هاى اصلى يا فايل‌هاى اطلاعات ورودى باشد. روش‌هاى پيشگيرى از اينگونه اشتباهات، شامل استفاده از سيستم بايگانى کامپيوترى همراه با کنترل اپراتور است.


مسئول اجراءِ سيستم در دايره کنترل، فايل موردنظر را در کارت‌هاى کنترل عمليات مشخص مى‌کند يا اپراتور اطلاعات را از طريق ميز فرمان به سيستم وارد مى‌کند. هنگام اجراءِ برنامه، اپراتور فايل مزبور را (پس از کنترل) روى دستگاه جانبى تعيين شده قرار مى‌دهد. برنامه سيستم کاربردى نيز بايد قبل از شروع کار، برچسب داخلى فايل را کنترل کند.


احتمال کاربرد رکوردهاتى اشتباه کمتر از موارد برنامه يا فايل است زيرا در صورتى‌که مشخصات رکورد مورد استفاده با مشخصات موجود در برنامه تطبيق نکند قسمت ورود و خروج اطلاعات سيتم عامل متوجه اشتباه مى‌شود و پيام‌هاى مناسبى مى‌دهد که اجراءِ برنامه را قطع مى‌کند. کنترل درست بودن نوع رکورد مورد استفاده در برنامه کاربردى نيز بسيار ساده است. در برخى از موارد، آناليست سيستم و برنامه‌نويس با اتکاء بر کنترل‌هاى فايل، مشخص کردن نوع رکورد و کنترل رکورد را در طرح برنامه‌ها حذف مى‌کنند. براى به حداقل رساندن امکان ايجاد اشتباه، بهتر است که هر رکورد در متن خود، رمز شناسائى داشته باشد و رمز مزبور در هر بار استفاده از رکورد کنترل شود.