کارنامه ایران در تاریخ جام جهانی

ایران با سابقه چهار بار حضور در جام جهانی جزء تیم های باتجربه این تورنمنت معتبر محسوب نمی شود

ایران با سابقه چهار بار حضور در جام جهانی جزء تیم های باتجربه این تورنمنت معتبر محسوب نمی شود. ایران البته فرصت حضور در تمامی 20 دوره گذشته را هم نداشته و تلاش ایران برای حضور در بین بزرگان، از جام جهانی 1974 شروع شد. جام های جهانی 1978، 1998، 2006 و 2014 ادواری بوده که ایران موفق شده حضور در این رویداد بزرگ را تجربه کند. ایران هرگز موفق به صعود از گروه خود نشده است و در 12 بازی ایران در جام جهانی تنها یک برد دیده می شود. تاریخچه ایران در جام جهانی را می توان در چهار صحنه مشاهده کرد.

اولین گل، اولین امتیاز

ایران با بدبیاری حضور در جام جهانی 1974 را از دست داد. این تیم در آن زمان قدرت اصلی فوتبال آسیا بود. دلیل اینکه ایران به جام جهانی 1974 نرسید، این بود که در آن زمان برای آسیا و اقیانوسیه تنها یک سهمیه در نظر گرفته شده بود و ایران در گام آخر مقابل استرالیا کم آورد. چهار سال بعد اما این اشتباه تکرار نشد. ایران پس از سه بار قهرمانی در جام ملت های آسیا، حضور مداوم در المپیک و قهرمانی بازی های آسیایی با اقتدار به جام جهانی 1978 آرژانتین صعود کرد، صعودی تاریخی و مقتدرانه. شاگردان حشمت مهاجرانی در جام جهانی 1978 با هلند، پرو و اسکاتلند هم گروه شدند؛ یک گروه سخت. ایران در اولین بازی خود در آرژانتین به مصاف نایب قهرمان جام جهانی قبل، هلند، رفت. تیم ناپخته ایران در اولین بازی خود در تاریخ جام جهانی با سه گل «رنسینبرینگ» مغلوب حریف قدرتمند خود شد. چهار روز بعد، تیم ملی کشورمان در دومین دیدار خود مقابل اسکاتلند قرار گرفت. اسکاتلند جمعی از بزرگان فوتبال بریتانیا را در ترکیب خودش داشت. تیم ملی درحالی که با گل به خودی آندرانیک اسکندریان از حریف خود عقب افتاده بود، با گل ایرج دانایی فرد کار را به تساوی کشاند تا اولین امتیاز خود در تاریخ جام جهانی را کسب کند؛ یک نتیجه تاریخی برای ایران. اولین صحنه ماندگار تاریخ فوتبال ایران در دقیقه 60 بازی ایران و اسکاتلند رقم خورد. زمانی که ایرج دانایی فرد، گوش چپ ایران با عبور از آرچی جمیل از زاویه بسته دروازه حریف مغرور را باز کرد. بازی کردن دانایی فرد هم در آن بازی جالب بود. در بازی با هلند، حسن نایب آقا گوش چپ ایران بود. حشمت مهاجرانی، مربی ایران برای بازی دوم ایران یک تصمیم هوشمندانه گرفت؛ او ایرج دانایی فرد را جانشین نایب آقا کرد. دانایی فرد مأمور مهار آرچی جمیل، هافبک معروف اسکاتلند شده بود. دانایی فرد علاوه بر اینکه مأموریتش را به خوبی انجام داد، زننده گل تساوی ایران در آن بازی هم بود. ایران در بازی آخر خود 4 بر یک به پرو باخت و به خانه برگشت.

گل قرن

ایران 20 سال انتظار کشید تا حضور دومش در جام جهانی را تجربه کند. تیم ملی ایران با ستارگانش؛ علی دایی، خداداد عزیزی، کریم باقری، مهدی مهدوی کیا و احمدرضا عابدزاده به صورت معجزه آسایی به جام جهانی 1998 صعود کرد. ایران در جام جهانی 1998 فرانسه با یوگسلاوی، آمریکا و آلمان هم گروه بود. همه نگاه ها به دیدار حیثیتی ایران-آمریکا بود.

چند روز مانده به شروع جام جهانی یک تغییر بزرگ در تیم ملی به وجود آمد؛ تومیسلاو ایویچ، سرمربی نامدار ایران، پس از باخت در دیدار دوستانه با رم برکنار شد. ایران با هدایت جلال طالبی راهی فرانسه شد. ایران در بازی اول مقابل یوگسلاوی یک-صفر باخت. 31 خرداد 1377 ایران و آمریکا در ورزشگاه ژرلان لیون به مصاف هم رفتند و ایران موفق شد در یک بازی به یادماندنی با دو گل حمید استیلی و مهدی مهدوی کیا 2 بر یک پیروز شود. گلی که حمید استیلی در دقیقه 40 آن بازی به ثمر رساند را می توان مهم ترین صحنه تاریخ فوتبال ایران دانست. برای ایرانی ها بردن آمریکا خیلی مهم بود. دو تیم در روز بازی جوانمردانه فیفا رفتاری دوستانه با هم داشتند. عکس مشترکشان به یکی از تصاویر ماندگار جام تبدیل شد. به هرحال این استیلی بود که گل اول بازی را زد. بازیکنی که ذاتا گل زن نبود، روی سانتر جواد زرینچه گلی تاریخی به ثمر رساند. گلی که در آن زمان گل قرن لقب گرفت. مهدی مهدوی کیا در نیمه دوم گل دوم را زد تا ایران اولین بردش در تاریخ جام جهانی را جشن بگیرد. ایرانی ها اولین پیروزی شان در تاریخ جام جهانی را جشن گرفتند. تیم شایسته ایران در بازی سوم نتوانست مقابل آلمان خودی نشان دهد و به کارش در فرانسه پایان داد.

لگد کریمی

ایران امیدوارانه به سومین جام جهانی اش پای گذاشت. تیم ملی با هدایت برانکو ایوانکوویچ بدون دردسر پای به جام جهانی 2006 آلمان گذاشت. ایران در آن زمان تیمی پرستاره بود؛ از طرفی در جام ملت های آسیای 2004 هم نمایشی دلپذیر ارائه کرد. انتظارها از تیم بسیار بالا بود. مردم و رسانه ها انتظار داشتند ایران از گروه خود در مصاف با مکزیک، پرتغال و آنگولا بالا بیاید. آنچه در آلمان رقم خورد، با انتظارات فاصله زیادی داشت. در آن مقطع چند بازیکن ایران از جمله علی کریمی، مهدی مهدوی کیا، وحید هاشمیان، فریدون زندی و رحمان رضایی در اروپا بازی می کردند، اکثر آنها اما قبل از جام مصدوم شدند و با ناآمادگی راهی آلمان شدند. از طرفی در اطراف تیم درگیری شدید بین فدراسیون فوتبال و سازمان تربیت بدنی وجود داشت. در تیم هم آن انسجام سال های قبل دیده نمی شد. بازیکنان وفاق قبل را نداشتند. به هر ترتیب ایران در بازی اول در شرایطی که می توانست از مکزیک مساوی بگیرد، 3– یک باخت. ایران در بازی دوم با دو گل مغلوب پرتغال شد تا مشخص شود نمی تواند از گروه خود بالا بیاید. در بازی آخر هم که یک دیدار تشریفاتی بود، با آنگولا یک – یک مساوی کرد. در بازی پرتغال یک صحنه تاریخی رقم خورد که نشان دهنده حال و هوای فوتبال ایران در آن تورنمنت بود. در دقیقه 65 بازی ایران و پرتغال علی کریمی تعویض شد و جای خود را به مهرزاد معدنچی داد. کریمی، هافبک بایرن مونیخ قرار بود ستاره ایران باشد اما مصدومیت سخت چند ماه قبل به او اجازه هنرنمایی نداد. کریمی هنگام تعویض لگدی به ساک پزشک تیم زد. او البته عنوان کرد از اینکه نتوانسته خوب کار کند، خشمگین بود. ایران با خاطره ای تلخ جام جهانی را ترک کرد.

پنالتی سوخته

صعود ایران به جام جهانی 2014 برزیل هم صعود شیرینی بود. ایران در برزیل با سه تیم نیجریه، آرژانتین و بوسنی وهرزگوین هم گروه شد. تیم ملی برای اولین بار جام جهانی را با امتیاز شروع کرد و مقابل نیجریه صفر-صفر کرد. ایران برای نخستین مرتبه در یک دیدار جام جهانی گل نخورد. اوج کار تیم منظم کی روش در بازی با آرژانتین بود. همه انتظار برد پرگل یاران مسی را داشتند اما نمایش عالی ایران همه را غافلگیر کرد. یوزها در نهایت در دقیقه 90 مغلوب نبوغ لیونل مسی شدند و یک-صفر باختند. داور بازی اگر کمی با تیم ملی منصف بود یکی از شگفتی های بزرگ جام رقم می خورد. صحنه جنجالی بازی در دقیقه 56 رقم خورد؛ جایی که «پابلو زابالتا» مدافع سرشناس آرژانتینی ها اشکان دژاگه را در محوطه جریمه با خطای پنالتی متوقف کرد. «میلوراد مازیچ» داور صرب این صحنه را پنالتی نگرفت تا تیم ملی ایران از رسیدن به بهترین نتیجه تاریخش محروم شود. اگر آن صحنه پنالتی گرفته می شد، شاید یکی از شگفتی های بزرگ تاریخ جام جهانی رقم می خورد. ایران در بازی سوم خود هم به بوسنی وهرزگوین 3-یک باخت و مانند سه دوره قبل نتوانست از گروه خود صعود کند.