کانادا، ونکوور، المپیک زمستانی. قهرمانانی که از چهارگوشه دنیا در ونکوور کانادا جمع شده اند در مسابقاتی نفس گیر و حساس با اختلاف میلی متر و صدم ثانیه مدال های رنگارنگ را واگذار یا به دست می آورند. مرز پیروزی و شکست، بسیار شکننده و باریک است و گاه یک سرفه یا عطسه برنامه ریزی چند ساله یک ورزشکار حرفه ای را بر باد می دهد.

جیمز ساتم، عضو تیم اسکی ایالات متحده می گوید: «یک مساله همیشه گوشه ذهن ورزشکار حرفه ای آزارش می دهد: اگر کوچک ترین اشکال بدنی برایتان پیش بیاید دیگر شانسی ندارید.» در مسابقات زمستانی شکستگی استخوان و آسیب های عضلانی تنها عامل ترس و وحشت نیست. قوانین سفت و سخت ضد دوپینگ و جای گرفتن برخی داروهای سرماخوردگی در لیست طولانی مواد منع شده برای ورزشکاران، سرماخوردگی و آنفلوآنزا و به دنبال آن بدن درد، کاهش حجم تنفس و افت قوای بدنی را نیز به یکی از عوامل اضطراب آور در رقابت های زمستانی تبدیل کرده است.

● فرار از دوپینگی شدن

مصرف برخی داروهای معمولی ضدسرفه یا عطسه و آب ریزش که مواد ممنوعه مثل کدیین در آنها به کار رفته است می تواند ورزشکار را در فهرست دوپینگی ها قرار دهد و ... تمام!

شاید به همین دلیل بسیاری از آنان به خصوص ورزشکاران رشته های استقامت که حجم تنفسی بالا یکی از عوامل مهم بهبود در رکورد آنان است به شدت مراقب اند سرما نخورند. ساتم می گوید: «همیشه ماسک مخصوص همراه دارم. با شنیدن کمترین صدای بینی یا گلو از صندلی بغل دستی ماسک را می زنم و به سرعت فرار می کنم!»

تکنیک جورندالن قهرمان نروژی ورزش های دوگانه از آن هم جالب تر است. در تمام مدت بازی ها مشغول غرغره کردن الکل است تا بیمار نشود! محکم کاری تیم آمریکا از این هم فراتر رفته است. آمریکایی ها خودشان را در گوشه دنج و دورافتاده ای در یک ساختمان مجزا تقریبا زندانی کرده اند و از مسوولان خواسته اند دست شویی و حمام تیم فقط در اختیار آنان باشد. نگرانی تیم آمریکا بی مورد نیست. لول بیلی یکی از اعضای تیم بدشانسی آورده در ماه نوامبر مبتلا به آنفلوآنزا و بعد از آن درست تا موقع مسابقات دچار سرماخوردگی و عفونت تنفسی بود. جی هکینن، هم تیمی او سال گذشته به دلیل داشتن علایم شبه آنفلوآنزا از شرکت در مسابقات جهانی بازمانده بود. بیلی معتقد است تمرینات فشرده باعث طولانی شدن بیماری اش بوده و اگر کسی کمتر تمرین کرده بود زودتر معالجه می شد.

او می گوید: «ورزشکاران به خصوص ورزشکاران رشته های استقامت مجبور به انجام تمرینات فیزیکی دشواری هستند که در حالت عادی نامعقول به نظر می رسند. هیچ کس دوست ندارد در هوای زیر صفر بیرون برود و آن قدر بدود تا بالا بیاورد، ولی برای شرکت در رقابت های زمستانی هر روز طبق یک جدول زمان بندی منظم مجبور به این کار هستید.»

ورزشکارانی که از راه های دوردست برای شرکت در مسابقات سفر می کنند، در اماکن دربسته اسکان می یابند و در اوج فصل سرماخوردگی و آنفلوآنزا مسابقه می دهند باید همیشه نسبت به آلودگی های ویروسی یا باکتریایی گوش به زنگ باشند. دکتر برولینسون، سرپرست پزشکان Virginia Tech و پزشک تیم ملی آمریکا در بازی های ونکوور می گوید: «مهم ترین دلیل افت توان بدنی ورزشکار در رقابت های زمستانی عفونت های تنفسی است.»

به گفته او از زمان ورود به ونکوور، یعنی ۱۰ روز قبل، بیش از ۱۲ تن از ورزشکاران به دلیل ابتلا به عفونت های قسمت فوقانی دستگاه تنفس مورد مداوا قرار گرفته اند. وی در مقاله ای که در سال ۲۰۰۷ میلادی در

Journal Clinics in Sport Medicine چاپ کرد نسبت به اثرات منفی تمرینات بسیار سخت روی سیستم ایمنی هشدار داده بود. در کنار مراقبت های خاصی که هر یک از مسوولان تیم های ملی انجام می دهند مسوولان سلامت در محل نیز ادعا می کنند برای جلوگیری یا کاهش شیوع آنفلوآنزا و سرماخوردگی در زمان مسابقات اقدامات زیادی کرده اند.

● جنگ ورزشکاران با آنفلوآنزا

معاون بهداشت عمومی و رییس بخش مراقبت های پزشکی ونکوور از مسوولان مسابقات می گوید: «از مسوولان تیم ها خواسته ایم قبل از ورود به کانادا ورزشکاران خود را بر علیه آنفلوآنزا و سایر بیماری های مسری واکسینه کنند.» جنگ آنفلوآنزا با ورزشکاران زمستانی تنها مربوط به ونکوور نیست. در مسابقات سال ۱۹۹۸ نوگانوی ژاپن در جریان همه گیری آنفلوآنزا، ده ها ورزشکار، مسوولان مسابقات، خبرنگار و مدعیان عنوان قهرمانی مبتلا شدند. یکی از آنها اسکیت باز معروف کانادایی الویس اتوجکو بود که معتقد است آنفلوآنزا مدال طلای او را از دست اش ربود. اهمیت در امان ماندن و مداوای آنفلوآنزا در صورت ابتلا میادین مسابقات زمستانی به خصوص المپیک را به بازار پررونق شرکت های دارویی تبدیل و نقش آنها در این میانه را پررنگ تر کرده است. اسپانسر المپیک زمستانی ونکوور،

شرکت Cold FX تولیدکننده نوعی داروی گیاهی ضدسرماخوردگی است. Vicks از دیگر کارخانجاتی است که با تبلیغات پرزرق و برق و گران قیمت محصولی به نام NQuil D بدون مواد محرک را به بازار المپیک عرضه کرده است.

سخنگوی این شرکت می گوید: «کارخانه Vicks تنها محصولاتی را به بازار ونکوور آورده که استفاده از آنان در مسابقات ممنوع نشده باشد.» البته با وجود اطمینان خاطر مکرر شرکت های دارویی، بسیاری از ورزشکاران به دلیل ترس از قوانین ضددوپینگ هنوز راه های سنتی را انتخاب می کنند. آنان ترجیح می دهند آنفلوآنزا را با قرص های مکیدنی گلودرد، مایعات فراوان، استراحت و ایبوبروفن و عفونت های باکتریایی را با آنتی بیوتیک های معمولی درمان کنند و از همه مهم تر در مورد ابتلا به بیماری دچار اضطراب نشوند.