شاید برای همه ما اتفاق بیفتد که چنانچه زمان فراغتی برایمان فراهم شد، چطور در کنار خانواده بتوانیم از آن به بهترین شکل ممکن استفاده کنیم.

گذران اوقات فراغت یکی از دغدغه های مهم امروزی خانواده هاست. علی الخصوص در تابستان که دانش آموزان و دانشجویان وقت بیشتری دارند و والدین سعی می کنند بهترین و مناسب ترین تفریح و امکانات را برای فرزندانشان فراهم نمایند.

در دیگر فصل های سال باتوجه به زمان تحصیل، شاید وقت کمتری برای گذران اوقات فراغت دانش آموزان و دانشجویان پیش آید، چرا که آنها بیشتر وقت خود را صرف مطالعه دروس شان می کنند. بنابراین والدین نیز مجبور ند برنامه های اوقات فراغت خود را با برنامه های تحصیلی فرزندانشان هماهنگ نمایند.

باتوجه به ترکیب سنی کشورمان که بیشتر جوانان آن را تشکیل می دهد، برنامه ریزی برای گذراندن اوقات فراغت میان این قشر از جامعه از حساسیت بالاتری برخوردار است. یکی از راه های مناسب در شناسایی تضادها یا توافق های بین نسلی، شناسایی الگوی نسلی فراغت می تواند باشد، چرا که نسل جدید در مقایسه با نسل میانی و قدیم از الگوی متفاوتی در مصرف اوقات فراغت برخوردارند.

یکی از ویژگی های اوقات فراغت در زمان کنونی، تغییر محل آن از خانه به جامعه بزرگ تر است. در حالی که در گذشته بیشتر مردم در کنار اعضای خانواده خود به گذران اوقات فراغت می پرداختند، در حال حاضر بیشتر سعی می کنند به مراکز تفریحی، زیارتی و مکان های خرید بروند.

آنچه واضح است این که در میان نسل قدیم، مسافرت های زیارتی و دیدار با اقوام در اولویت قرار دارد ولکن در میان نسل های میانی و جدید بیشتر رفتن به مسافرت های تفریحی و مراکز خرید اهمیت دارد. این تضادها موجب شده است که اختلافاتی میان خانواده ها در گذراندن اوقات فراغت به وجود آید؛ یعنی در حالی که والدین مشتاق رفتن به زیارتگاه ها و دیدار اقوام شان هستند، فرزندان به صورت جداگانه به فکر گذران اوقات فراغت خود هستند.

در سنین جوانی نیز گذراندن اوقات فراغت می تواند به شیوه های مختلفی صورت پذیرد. یکی از این شیوه ها که اکثراً با گروه های همسالان انجام می گیرد، رفتن به مراکز تفریحی و مراکز خرید از جمله پاساژهاست.

یکی از مشتریان ثابت و همیشگی مراکز خرید، جوانانی هستند که برنامه ریزی درست و مناسبی برای گذران اوقات فراغت شان ندارند و با دوستان خود بیشتر وقت شان را در این اماکن می گذرانند.

متأسفانه پاساژگردی به عنوان یک پدیده امروزی، مورد توجه و استقبال زیاد جوانان واقع شده است، به طوری که آنها کمتر با خانواده های خود برای دیدن و خرید از این مراکز مراجعه می کنند. باتوجه به این که دوره جوانی به عنوان یکی از مهمترین دوران زندگی انسان ها محسوب می شود؛ بنابراین لازم است که در کنار داشتن تفریحات سالم، بیشتر وقت جوانان به مطالعه، تحقیق، پژوهش و برنامه ریزی برای آینده اختصاص یابد.

در این بین نقش خانواده ها در هدایت و کنترل جوانان در چگونگی استفاده آنان از اوقات فراغت بسیار مهم و حائز اهمیت است؛ و ضروری است والدین، ضمن انتخاب دوستان مناسب برای فرزندانشان، برنامه ای مدون و متناسب با روحیات آنان در نظر بگیرند تا آنها وقت خود را به بطالت و آن هم بدون انگیزه و هدفی مشخص در گشتن در مراکز خرید نکنند.

متأسفانه در کلان شهرها به خصوص شهر تهران، مراکز خرید با طراحی به سبک کشورهای غربی بنا شده اند و کمتر از نماد فرهنگ، هنر و تمدن ایرانی اسلامی در آنها استفاده شده است. همچنین بیشتر مغازه های موجود در این مراکز نیز در طراحی داخلی شان از الگوهای غربی بهره گرفته اند و اجناسی را که هم به فروش می رسانند، اکثرا خارجی هستند. در ویترین مغازه هایی که البسه و پوشاک می فروشند، مانکن های زننده را می بینیم که به لباس های عجیب و غریب مزین شده اند. همچنین فروشندگان این مغازه ها با لباس و مدل موهایی به سبک غربی خود را آراسته اند.

به نظر می رسد وجود این نوع مغازه ها و فروشندگان آن تأثیر مستقیمی بر روی رفتار جوانانی دارد که از این مراکز دیدن می کنند. شاید اکثر قریب به اتفاق جوانانی که در پاساژها دیده می شوند کمتر به خرید می پردازند و فقط صرف گذراندن وقت خود در این مراکز حضور می یابند.

جدای از تأثیر ماهواره ها، مراکز خرید نیز عملا به مکانی برای آشنایی جوانان با آخرین مدل ها تبدیل شده اند و موجب شده اند که جوانان از آن ها الگوبرداری کنند.

یکی دیگر از مواردی که در مراکز خرید شاهد هستیم، مغازه هایی هستند که به عرضه لوح های فشرده فیلم، موسیقی و بازی های رایانه ای می پردازند. برخی از این گونه مغازه ها به تازگی و در کنار ضعف مراکز نظارتی، پا را فراتر گذاشته اند و به پخش آهنگ خواننده های لوس آنجلسی مبادرت می ورزند. حال این که در سایر مغازه ها نیز آهنگ های تند خارجی و غیرمجاز را نیز می شنویم.

علاوه بر پخش آهنگ های خوانندگان غیرمجاز با صدای بلند از مغازه های عرضه لوح های فشرده، از مانیتورهای تعبیه شده در ویترین این گونه مغازه ها، صحنه های مونتاژ شده از رقص کارتون های خارجی نیز وجود دارد که به شکل نامناسبی به نمایش درآمده اند و همچنین بر روی شیشه مغازه، عرضه لوح فشرده رقص های کارتونی شاد اطلاع رسانی شده است.

به طور حتم رشد قارچ گونه این مراکز در شهرهای بزرگ با این وصفی که بدان اشاره شد، طبعا بر روی بازدیدکنندگان به خصوص نوجوانان و جوانان تأثیر عمیقی می گذارد و ذوق و سلیقه آنها را نیز عوض می کند. مراکز خرید باید مکانی امن و آرام برای خرید تمامی اعضای خانواده باشد تا خانواده ها بتوانند اجناس و لوازم مورد نیاز خود را خریداری نمایند؛ نه اینکه محلی برای ارایه آخرین مدل ها و الگوهای غربی و جولان جوانان بیکار باشد.

به هر حال وظیفه دستگاه های فرهنگی است که ضمن فراهم کردن امکانات و مکان های مناسب برای گذراندن اوقات فراغت افراد جامعه به خصوص جوانان، با هماهنگی سایر دستگاه ها نیز از ساخت وساز مراکز خرید به سبک کشورهای غربی جلوگیری نموده و همچنین نیروی انتظامی با ارایه شیوه نامه مناسب و نظارت دقیق و مستمر بر این گونه مراکز، با مغازه های متخلف برخورد نماید.