شمیرانات یكی از شهرستان های استان تهران است که در ناحیه شمال استان قرار گرفته و پیچیدگی عجیبی با شهرستان تهران دارد. شمیرانات به واسطه ی نزدیکی به تهران و داشتن آب و هوای شادی بخش و دل پذیر همواره جاذب جمعیت بوده و دارای مکان های دیدنی و آثار تاریخی قابل توجهی است.

شهرستان شمیرانات به دلیل نزدیک بودن به شهر تهران و داشتن هوای دل پذیر و معتدل كوهستانی (ییلاقی) در تابستان ها پذیرای تعداد زیادی از پایتخت نشینان است. پیست های اسکی، کوه های توچال، دره های توچال،، آبشارهای کوچک و بزرگ، چون: آبشار دوقلو، رودخانه های پرآب و خروشان در دامنه کوه های سر به فلک کشیده و دریاچه های زیبایی چون دریاچه سد لتیان بخشی از جاذبه های طبیعی منطقه است که در کنار آثار متعدد تاریخی و موزه های متعدد پذیرای گردشگران زیادی است.

مکان های متعدد تاریخی چون: کاخ های سلطنتی، گورستان های قدیمی، امام زاده های مقدس و موزه های تاریخی در کنار طبیعت زیبا و فرح بخش منطقه، بازدید کنندگان از این ناحیه را به وجد می آورند. آب كشاورزی این منطقه از رودخانه ها و چشمه سارها تامین می شود و محصولات كشاورزی آن را گندم، جو و تره بار تشکیل می دهد. باغ داری نیز در سطح بسیار وسیعی جریان یافته و شامل پرورش انواع درختان میوه از قبیل سیب، گلابی، آلبالو، گیلاس، زردآلو، خرمالو، توت و غیره می شود.

مکان های دیدنی و تاریخی

منطقه شمیرانات به واسطه نزدیکی به تهران و داشتن آب و هوای فرح بخش و دل پذیر همواره جاذب جمعیت بوده و دارای مکان های دیدنی و آثار تاریخی زیادی است. پیست های اسکی، کوه های توچال و دره های آن، آبشارهای کوچک و بزرگ منطقه چون آبشار دوقلو، رودخانه های پرآب و خروشان در دامنه کوه های سر به فلک کشیده و دریاچه های زیبایی چون دریاچه سد لتیان، از جاذبه های طبیعی منطقه است که در کنار آثار متعدد تاریخی شهرستان شمیران پذیرای گردشگران زیادی است. مکان های متعدد تاریخی چون کاخ های سلطنتی، گورستان های قدیمی، امام زاده های مقدس و موزه های تاریخی در کنار طبیعت زیبا و فرح بخش، گردشگران این منطقه را راضی از بازدید خود بدرقه خواهند کرد.

صنایع و معادن

صنایع شهرستان شمیران شامل صنایع مواد غذایی، ریسندگی وبافندگی، پوشاک و صنایع الکترونیکی می شوند. معادن فعال این شهرستان عبارتند از:

الف) بخش مركزی ـ سنگ سبز بدل آباد و دركه واقع در ۳ كیلومتری شمال باختری اوین وباختر دركه.

ب) بخش لواسانات

مارن رسی در سبو بزرگ (محدوده گلندوک)

سنگ تراس جاجرود (سنگ آهک مازنی) واقع در كوه جاجرود كه بوسیله شركت سیمان ری مورد استخراج و بهره برداری قرار می گیرد.

سنگ لاشه ساختمانی جاده لشگرک به افچه و لواسان.

سنگ گچ واقع در ۵ و ۷ كیلومتری شمال گلندوک و اطراف روستای كند بالا و پایین.

معدن سنگ باغ كمش.

پ) بخش رودبار قصران

معدن ذغال سنگ دریوک ۱۸ كیلومتری شمال خاوری فشم.

معدن ذغال سنگ خاتون بارگاه ۲۰ كیلومتری شمال خاوری فشم (انتهای راه فشم ـ گرمابدر)

سنگ گچ آهار در راه اوشان به روستای آهار.

معدن سنگ لاشه ساختمانی جیرود ۱۱ كیلومتری شمال باختری فشم (جاده فشم به شمشک) هم چنین یک معدن فسفات دراطراف روستای زایگان ۹ كیلومتری شمال خاوری فشم شناسایی و كشف شده ولی تا كنون مورد استخراج و بهره برداری قرار نگرفته است.

کشاورزی و دام داری

آب كشاورزی از رودخانه ها و چشمه سارها تامین می شود و محصولات كشاورزی آن عبارتند از: گندم، جو و تره بار. باغ داری در سطح وسیع تری جریان یافته و شامل پرورش انواع درختان میوه از قبیل سیب، گلابی، آلبالو، گیلاس، زردآلو، خرمالو، توت و غیره می شود.

دام داری نیز در این شهرستان رونق داشته و علاوه بر گوسفند داری شامل پرورش طیور و زنبور عسل نیز می شود كه فرآورده های آن از جمله صادرات این شهرستان به شمار می روند. هم چنین مراتع و چراگاه های متعددی كه دارای پوشش گیاهی غنی هستند در بخش های لواسانات و رودبار قصران وجود دارد كه علاوه بر دام داران محلی در دو فصل بهار و تابستان مورد استفاده دام داران متحرک و نیمه متحرک از شهرستان های دیگر نیز قرار می گیرد.

وجه تسمیه و پیشینه تاریخی

شمیرانات از مناطق خوش آب و هوا و ییلاقی اطراف تهران به شمار می آمده و به همین لحاظ همواره مورد توجه امرا و سلاطین وقت بوده است. در دوره قاجاریه که شهر تهران به پایتختی انتخاب شد، منطقه ی شمیران به ییلاق و استراحت گاه شاهان قاجار و ثروتمندان شهر تبدیل شد و هر یک قصری در این منطقه برای خود ساخته و باغی آباد کردند.

این منطقه در دوره ی پهلوی نیز بسیار مورد توجه حاکمان وقت بود و به همین سبب در این شهرستان کاخ ها و باغ های بسیار زیبایی وجود دارند که امروزه برخی از آن ها به عنوان موزه مورد بازدید عامه ی مردم قرار می گیرند.

مشخصات جغرافیایی

شهرستان شمیرانات که در شمال استان تهران واقع شده؛ از شمال به شهرستان های نور و آمل، از خاور به شهرستان دماوند، از جنوب به تهران و شهرستان ورامین، از جنوب باختری به بخش كن و از باختر به شهرستان كرج محدود می شود. شهرستان شمیرانات كه مركز آن شهر تجریش است، از ۳ بخش مركزی، لواسانات و رود بار قصران تشكیل شده است.

تجریش از نظر جغرافیایی در ۵۱ درجه و ۲۶ دقیقه درازای خاوری و ۳۵ درجه و ۴۹ دقیقه پهنای شمالی و بلندی ۱۵۰۰ متری از سطح دریا واقع شده است. مهم ترین رودخانه ی این منطقه؛ رودخانه ی جاجرود است و آب و هوای شهرستان شمیرانات به علت موقعیت كوهستانی سرد و خشک است. تقریبا تمام راه هایی كه در تهران آورده شده، به لحاظ پیوستگی زیاد شهرستان شمیرانات با شهرستان تهران شامل حال این شهرستان نیز می شود.

علاوه بر راه های تهران، راه های فرعی كه شهرهای مختلف این شهرستان را به هم پیوند می دهد نیز موجود است.