مادر نگران و ناراحت است، گریه می کند، در یکی از مراکز ترک اعتیاد است. به مسئول مربوطه می گوید: تو رو خدا کاری کنید، دیگر نمی دانم از کجا پول بیاورم، بدهم به این پسر بره از آن مواد لعنتی بخره و بکشه. خدایا کمکم کن، اگر پدرش بود، شاید امیدی بود اما من چی کار کنم که یک حقوق بخور و نمیر بازنشستگی می گیرم و باید شکم او و دخترم را سیر کنم، حالا شکم رو ول کن، دیگر پولی ندارم، هر چه می گیرم دو دستی تقدیم این... می کنم.

دیگر خسته شدم، این دفعه دست و پاشو ببندید و نگذارید تکان بخورد یا می میرد یا ترک می کند. مسئول تشکیل پرونده می گوید: خانوم، تو رو خدا تمامش کن، بگذار ببینم چی کار می کنم؟ شاید این بار فرجی شد. دکتر هم سر می رسد، پرونده را که می بیند، می گوید خانم ما پسر شما رو فرستادیم اردوگاه تا ترک کند اما او فرار کرد، تاریخ بستری شدنش ۶ شهریور بود حالا بهمن ماه است و مادر که چشمانش از گریه زیاد سرخ شده می گوید: خودم او را به زور آوردم اینجا، شما باید مراقبت می کردید. دکتر می گوید: خانم محترم آن جا محل ترک اعتیاد است نه زندان که سرباز با اسلحه و سیم خاردار داشته باشد. پسر شما اراده ترک را نداشت، وگرنه این همه در آن محل هستند و بیشترشان هم ترک کرده اند. مادر که احساس خستگی می کند، روی صندلی می نشیند و یاد خاطراتش می افتد...

۲۵ سال پیش که ازدواج کرده بود، فکر نمی کرد روزی سرنوشت برایش طوری دیگر رقم بخورد. به خصوص در این چهار سال اخیر، از زمانی که شوهرش سکته مغزی کرد و از کار افتاده شد و گوشه خانه افتاد، آنقدر درگیر بیماری او بود که از پسرش مازیار فرزند بزرگ خانواده غافل ماند.

رفیق بازی هایش باعث شد تا معتاد شود، آن هم به چی؟ به کراک، این ماده شیمیایی لعنتی... با خود فکر می کند اگر مراقب رفت و آمدهایش می شدم، حالا وضعم این نبود. دو سال پیش که پدرش مرد، دیگر کنترل او سخت تر شده بود، هر کاری که می خواست انجام می داد، به خصوص از زمانی که به خاطر مرگ پدر به عنوان اداره کننده خانواده از سربازی هم معاف شده بود، به جای این که کمک حال مادر و خواهرش باشد، از صبح تا شب با این رفیق و آن رفیق بیرون بود و به هیچ وجه احساس مسئولیت نمی کرد، به خصوص این که در چند ماه اخیر، اعتیادش به کراک بیشتر شده بود.

زمانی که مادر به او پول نمی داد، با داد و فریاد و آبروریزی در خانه، تمام همسایه ها را جمع می کرد تا مادر به او پول بدهد و او آن را صرف خرید کراک کند...

منزلشان واقع در شهرک کوچکی در اطراف تهران بود، حالا مادر دو دستش را روی پیشانی اش می گذارد، به یاد روزی می افتد که به همراه دخترش به شهرستان رفته بود تا سری به پدر و مادرش بزند، از طرفی با مازیار لج کرده بود و پنج هزار تومان بیشتر به او پول تو جیبی نداده بود. پس از بازگشت از سفر سه روزه دید که مازیار به بشقاب و قابلمه هم رحم نکرده و همه را فروخته و خرج زهرماری کرده بود. حالا دیگر خواهرش مریم، نمی دانست اوقات بیکاری خود را در خانه چگونه سپری کند چون مازیار به تلویزیون هم رحم نکرده بود و زمانی که مادر به او اعتراض کرد، مازیار هم کم نیاورد و از پس مادرش بر آمد، حتی می خواست یک سیلی به گوش مادرش بزند که خود را کنترل کرده بود...

مادر سر را بلند می کند و رو به دکتر می گوید: آقای دکتر، مازیار این بار قول داده که ترک می کنه، خودش قول داده، خودش هم خسته شده از این همه بی عاری و بیکاری. آقای دکتر ترسیده چون پوست قوزک پاش پوسیده و ترک شدیدی خورده، حمام که می ره و خودش را لیف می زنه، پوست بدنش کنده می شه، دیروز که از حمام بیرون آمد، شروع کرد به گریه و از من کمک خواست، آقای دکتر کاری کنید.

دکتر که امثال مازیار را دیده است، می گوید: خدا کمکش کند، حال پسر شما اصلا خوب نیست، برایش دعا کنید. متاسفانه پسر شما طی این مدت کراک را تزریق می کرده و از آنجا که این ماده شیمیایی بسیار خطرناک است تاثیر شدیدی بر روی او گذاشته و مادر می گوید: نه آقای دکتر، مازیار این لعنتی رو می کشید، من خودم دیدم...

دکتر: نه خانم، پسرتان جلوی شما می کشید دیگر به جایی رسیده بود که کشیدن او را نشئه نمی کرد، به همین خاطر دیگر تزریق می کرد.

در همین گیر و دار خواهر مازیار که بیرون در مجتمع ترک اعتیاد ایستاده بود به داخل می آید، مامان... مامان... چرا نمی آیی، تا کی باید معطل بشیم.

دختر ۱۸ ساله است و به خاطر مشکلات زندگی نتوانسته دیپلمش را بگیرد و تنها تا دوم دبیرستان خوانده. لاغر است و پای چشمش هم یک بادمجان کاشته شده است. مادر به دکتر می گوید: آقای دکتر این دخترم مریم است، ببین مازیار چه بلایی سرش آورده.

پریروز با هم دعوایشان شد، اون هم یک مشت زده زیر چشم دخترم... آقای دکتر باور می کنید تو این دو سال از بس خرج مازیار کردم، خیلی از شب ها فقط نون و پنیر خوردیم، نه گوشتی، نه مرغی، نه...

دکتر از دیدن این وضعیت، تاسف می خورد و رو به زن می گوید: مادر امیدت به خدا باشه، درست می شه... اگر خدا بخواد، همه چی درست می شه. امیدارم مازیار، امیدش را از دست ندهد و بتواند به زندگی بازگردد.

دکتر می گوید: در این مرکز افراد زیادی هستند که به خاطر مصرف کراک بستری اند و جالب این که، آنهایی که کراک را ترک می کنند، دوست ندارند از اینجا مرخص شوند و می خواهند به معتادان دیگر کمک کنند، چرا که آنها زبان یکدیگر را بهتر می دانند.

کراک نوعی ماده مخدر با منشاء کوکائین است و از اوایل دهه ۸۰ میلادی ابداع شده است. کراک به صورت تکه های بلور است که به صورت تدخینی مصرف می شود. در ترکیب کراک، نمک کلرید آمونیوم و مقدار کمی آب وجود دارد. برای افزایش حجم کراک در تولید آن از جوش شیرین هم استفاده می شود. کوکائینی که از فرایند تخلیص کراک به دست می آید درجه خلوص بالایی دارد.

علت نام گذاری این ماده مخدر، صدایی است که هنگام گرم کردن بلورها بر اثر تبخیر آب ایجاد می شود. تفاوت کراک با کوکائین از نظر شیمیایی در آن است که برای تهیه کوکائین به شکلی که قابل تزریق باشد، لازم است آن را با اسید کلریدریک خنثی کنند و کراک در واقع فرم خنثی نشده کوکائین است.

● چرا در سال های اخیر مصرف کراک افزایش یافته است؟

یکی از مهمترین دلایل قیمت پایین آن است، همچنین وابستگی روحی و ضررهای بازگشت ناپذیر جسمی از مشخصه های کراک نسبت به دیگر مواد مخدر است، به خصوص کوکائین...

● ویژگی های این ماده مخدر شیمیایی و خطرناک چیست؟

کراک یکی از مشتقات گیاه کوکاست که از آمریکای جنوبی به کشورهای آمریکای شمالی و اروپا قاچاق می شود و در واقع یک نوع کوکائین است که به عنوان مواد مخدر انرژی زا و شادی آور مورد استفاده قرار می گیرد اما کراک که به شکل مخربی تهیه می شود، در واقع همان هروئین است.

هروئین هم از جوشاندن مرفین با نوعی اسید به دست می آید و سوداگران مرگ در شرایط کاملا غیربهداشتی این مرفین را چندین بار با اسید می جوشانند که حاصلش همین کراکی است که جوانان آلوده آن می شوند. یکی از ویژگی های بارز کراک برخلاف مواد مخدر دیگر سرعت اعتیاد آن است و به دلیل این که این ماده مخدر

در شرایط کاملا غیربهداشتی تولید شده و بخش اعظم آن را اسید تشکیل می دهد، لذا با یک بار مصرف وابستگی روانی و جسمی شدیدی در فرد به وجود آمده و به سرعت علائم اعتیاد در فرد ظاهر می شود. ویژگی دیگر آن، اثرات تخریبی شدیدی است که به سرعت در جسم فرد ظاهر شده و بلافاصله پس از مرگ هم جسد را می پوساند.

دکتر اسماعیل پور می گوید: بهتر است خانواده ها بدانند، از آنجا که این ماده توسط سوداگران مرگ به روش های غیربهداشتی تولید و حمل شده و افزودنی های خطرناک به آن اضافه می شود، لذا افرادی که به این نوع ماده مخدر معتاد می شوند، امکان ابتلا به سایر بیماری های خطرناک هم در آنها بسیار شدید است، به خصوص بیماری های خونی نظیر هپاتیت و ایدز...

وی در ادامه می گوید: کراک آنچنان آرام و بی صدا بر جسم و روان مصرف کننده مستولی می شود که هیچ معتادی آغاز اعتیاد خود را به یاد نمی آورد. حالا دیگر کرک شوالیه مرگ می شود.

متاسفانه باید اشاره داشت که در کشور ما مصرف «کراک» به شکل جدی افزایش یافته و این ماده خطرناک به همراه «شیشه» و «اکس» از مصرف بیشتری برخوردار است.

اسماعیل پور در گوشه ای دیگر از گفته هایش می گوید: یک گرم کراک از ده تا صد گرم هروئین به دست آمده است اما اعتیاد آن نسبت به هروئین شدیدتر و ترک آن بسیار مشکل تر است. این ماده مخدر برخلاف هروئین، تریاک و حشیش و... بو ندارد و مصرف آن بسیار آسان است، آنچنان که یک یا دو دقیقه پس از مصرف آن در یک محیط در بسته و کوچک، نیز کسی متوجه نخواهد شد.

● مصرف کنندگان

گفتنی است، اغلب معتادان به کراک از سطح تحصیلات پایینی برخوردار بوده دیپلم و زیر دیپلم هستند که در اینجا اهمیت نقش آموزش و پرورش در پیشگیری از اعتیاد بسیار حائز اهمیت است.

گرچه باید اشاره داشت اعتیاد در همه اقشار و مشاغل وجود دارد، ضمن این که نیمی از معتادان به کراک مانند اعتیاد به سایر موادمخدر از طریق دوستان به مصرف موادمخدر روی آورده اند متاسفانه محیط کار نیز در شیوع آن نقش زیادی دارد که در طول سال های گذشته رشد اعتیاد از طریق محیط کار دو برابر شده است. وجود بستگان معتاد در خانواده یکی دیگر از عوامل اعتیاد سایر اعضای خانواده است.

مهمانی های دوستانه، کوچه، خیابان و محیط کار، محل هایی هستند که معتادان به عنوان اولین مکان مصرف کراک از آنها نام می برند.

● طریقه اعتیاد

متاسفانه باید اشاره کرد در برخی از موارد نیز از ضایعاتی که نمی توان از آن هروئین خالص به دست آورد، کراک تولید می شود. این کراک یکی از قوی ترین موادمخدر محسوب شده و به شدت اعتیاد، ایجاد می کند به طوری که طی یک ماه اول مصرف دائم از آن مقدار مصرف به سه یا چهار برابر روز اول مصرف رسیده و تعداد دفعات مصرف روزانه به ده بار در روز! یعنی تقریبا هر دو ساعت یکبار می رسد.

گفتنی است که به طور کلی اثرات کوتاه مدت مصرف کراک مشابه آمفتامین است اما با مدت زمان کوتاه تر احساس افزایش انرژی، چابکی و سرخوشی زیاد، افزایش ضربان قلب، نبض، تنفس، درجه حرارت بدن، فشارخون، گشاد شدن مردمک چشم، رنگ پریدگی، کاهش اشتها، تعرق شدید، تحرک و هیجان، بی قراری، لرزش به خصوص در دست ها، توهمات شدید حسی، عدم هماهنگی حرکات، گیجی، دردپا، فشار قفسه سینه، تهوع، تیرگی بینایی، تب، اسپاسم عضله، تشنج و در نهایت مرگ از عوارض مصرف این ماده مخدر صنعتی است از جمله نشانه های اعتیاد به کراک می توان به تغییرات بارز در شخصیت و رفتار، از دست دادن توجه و تمرکز، کاهش وزن، ناپدید شدن لوازم قیمتی خانه و نداشتن توضیح قانع کننده برای مقدار پول خرج شده (در صورتی که مصرف کننده از وضع مالی خوبی برخوردار نباشد)، رفت و آمد با افراد معتاد، آشفتگی چشمگیر، رفتار کینه توزانه با افراد خانواده و دوستان، خواب نامنظم، بی توجهی به آراستگی ظاهری، سوءظن شدید، بی قراری و اضطراب اشاره کرد.

● تنها یکبار

هنگامی که آمارها را نگاه می کنیم، درصد زیادی به مصرف کنندگان تفننی اختصاص دارد یعنی کسانی که موادمخدر مصرف می کنند اما هنوز معتاد نشده اند بلکه به صورت تفریحی مصرف می کنند که این مورد را بیشتر می توانیم در مورد تریاک ببینیم. همین آمارها تفکر اشتباهی را در بین جوانان موجب شده که «با یک بار امتحان، آدم معتاد نمی شود!»

مازیار با مادر خداحافظی می کند، تصمیم گرفته که ترک کند، کار مشکلی است چون پس از سه سال مصرف مداوم، قوای بدنی اش به شدت تحلیل یافته، داخل بدنش کرم گذاشته و پوست بدنش پوسیده شده است. اگر بخواهد نقطه ای از بدنش خارش داشته باشد و کمی ناخنش را داخل گوشت بدنش فرو کند، پوستش به راحتی کنده می شود. مادرش می گوید: چند بار خون هم بالا آورده است، مازیار از مرگ ترسیده و حالا مرگ در یک قدمی اوست. خودش هم فکرش را نمی کرد که روزی کارش به اینجا بکشد.

به چشمان مادر نگاه می کند، بغض گلویش را گرفته، دستان مادرش را می گیرد و می گوید: مادر حلالم کن... مریم دیگر نمی تواند خودش را کنترل کند، می زند زیر گریه و همین گریه باعث می شود که این خانواده سه نفره به یکباره گریه کنند.

دکترها این صحنه را نگاه می کنند و به مازیار می گویند: مرد باش و خودت را کنترل کن، مازیار که حالا روی زمین خم شده، بر می گردد

و با چشمانی گریان رو به دکترها می گوید: من مرد نیستم، من نامردم، اگر نامرد نبودم چنین وضعی برای خودم درست نمی کردم و از شکم مادر و خواهرم نمی زدم و خرج این زهرماری نمی کردم.

خدایا مرا ببخش... لحظات جدایی مادر و خواهر با مازیار لحظه تاسف باری است. مازیار زمانی پشیمان شده که دیگر کار از کار گذشته است، آیا او زنده می ماند. امیدواریم و برایش آرزوی سلامتی می کنیم.