مدیرکل ثبت احوال استان تهران اخیرا اعلام کرده است دو جنسی هایی که پس از عمل جراحی ، تغییر جنسیت می دهند، با حکم دادگاه برای هویت جدید خود، می توانند شناسنامه دریافت کنند.

سرگشتگی در میان دو جنس مخالف ، نه پسر و نه دختر بودن ، تنها در برزخ میان دو جنس مخالف نیست ، بلکه زندگی اندوه بار در دنیای خاکستری است که افراد نادان ، گرفتاران این وادی برزخی را با همه بیگناهی ، سزاوار عقوبت های دوزخی می دانند.

برخی از آنان از خانواده ها رانده می شوند، عده یی از تیغ زهرآگین نگاه دیگران می گریزند و در سرگردانی و بی سروسامانی به راه های ناصواب کشانده می شوند.

عمل جراحی برای رسیدن به یک هویت جدید و مستقل هزینه فراوان دارد و دو جنسی هایی هم که تن به جراحی می دهند، بی آنکه تحت مراقبت ها و راهنمایی های روانشناسی قرار گیرند، در سازگاری با هویت تازه ، دچار مشکلات روانی می شوند. دختران و پسرانی که سالیانی با هویت کاذب زندگی کرده اند، در کنار آمدن با جنس حقیقی خود، کمتر از دو جنسی ها دچار مشکلات و عوارض روانی و شخصیتی نمی شوند.

جوانی تک پسر خانواده بود و پدرش عقیده داشت این جوان باید ادامه دهنده نسل او باشد و نام و نشان خانوادگی را زنده نگه دارد. برای این تک پسر زنی گرفت تا پسری به دنیا بیاورد و این نوه ادامه دهنده نسل او باشد.

عروسش باردار شد و برخلاف تصور او، دختری به دنیا آورد. به دستور پدربزرگ ، برای این کودک ، در شناسنامه نامی پسرانه انتخاب کردند و لباس پسرانه برتنش پوشاندند. پدربزرگ ، او را در نوجوانی با شکل و قیافه پسرانه به کلاس کاراته فرستاد و حالا این دختر از پوشیدن لباس دخترانه و معاشرت با هم جنس های خود گریزان است و از رفتن به مدرسه دخترانه وحشت دارد. اکنون این دختر که شخصیتی پسرانه یافته ، تحت معالجه روانپزشکان قرار گرفته تا از این برزخ روانی و سردرگمی میان دو جنس مخالف نجات پیدا کند.

● هویت جنسی

هویت جنسی ، محصول سرمشق های بیشماری است که از اعضای خانواده ، معلمان ، دوستان و پدیده های فرهنگی کسب می شود. در شکل گیری هویت جنس نگرش های والدین و فرهنگ جامعه ، اندام های بدن کودک و عوامل ژنتیکی نقش دارند که از لحاظ فیزیولوژیکی تا هفته ششم زندگی جنینی فعالند. اگر در دوران کودکی برخوردی درست با کودک نشود قطعاص اختلالات هویت جنسی در او به وجود می آید و او را تبدیل به فردی سردرگم می کند. در موارد شدید اختلال هویت جنسی در کودکان ، پسرها از هر دختری دخترانه تر و دخترها از هر پسری مردانه ترند، اما بطور کلی در طیف اختلال هویت جنسی نمی توان مرز مشخصی بین کودکان دچار این اختلال و دیگر کودکان قایل شد.

اما نوجوانان و بزرگسالان دچار این اختلال میل دارند از جنس مقابل باشند و این میل خود را ابراز می کنند.

اختلال هویت جنسی در بین مردان شایع تر از زنان است . شیوع آن در مردان یک در سی هزار و در زنان یک در صدهزار نفر است . بزرگسالان دچار این اختلال شکایت دارند که پوشیدن لباس های جنسیت تعیین شده آنها را ناراحت می کند. بنابراین ، شبیه جنس مقابل لباس می پوشند و در فعالیت های مرتبط با آن جنس شرکت می کنند. این اختلال در پسربچه ها پیش از سن چهارسالگی آغاز می شود. مبدل پوشی هم جزیی از این اختلال است ، ۷۵ درصد پسران مبدل پوش این کار را پیش از چهارسالگی آغاز می کنند. سن شروع این کار در دختران هم پایین است ، اما بیشتر آنها تا سن بلوغ رفتار پسرانه را ترک می کنند. تعدادی نیز برای از بین بردن این رنج دست به عمل تغییر جنسیت می زنند. پوریا ۲۰ سال است که با روحیه زنانه در بدن یک مرد زندگی می کند. زمانی که او کودکی کم سن و سال بود دوست داشت لباس های دخترانه بپوشد و از لوازم آرایش استفاده کند، اما زمانی که بزرگ شد شرایط برایش سخت تر شد. او می گوید: من دوست داشتم آرایش کنم ، ولی مجبور بودم این کار را در خفا و دور از چشم دیگران انجام دهم . او اکنون می خواهد جنسیتش را تغییر دهد، البته اگر بتواند هزینه عمل ۱۰ میلیون تومانی اش را بپردازد. اگر خانواده اش از لحاظ مالی او را کمک نکند، قصد دارد یکی از کلیه هایش را بفروشد.

پوریا می گوید: من با یک کلیه هم می توانم زندگی کنم ، اما در این شرایط زندگی برایم امکان پذیر نیست . دکتر میرجلالی یکی از جراحان متخصص تغییر جنسیت در این باره می گوید: ظرف ۱۲ سال گذشته ۳۲۰ دوجنسی را در ایران عمل کرده ام ، مشکل اصلی این افراد بیماریشان نیست ، بلکه اغلب مردم آنها را درک نمی کنند. اسم دوجنسی اغلب برای مردم اینطور تلقی می شود که هرکس انحراف اخلاقی دارد دو جنسی است ، اما اینطور نیست . درست است که شرایط اجتماع باعث شده برخی از دو جنسی ها برای تامین پول داروها و ویزیت گران دکترهای متخصص؛ مجبور به کارهای خلاف شوند اما بیشتر آنها از این وضعیت راضی نیستند.

دوجنسی ها در واقع ۲ نوع هستند؛ افرادی که بخاطر مسائل اجتماعی و روانی به جنس مخالف تمایل پیدا کرده اند و دسته دوم افرادی هستند که به لحاظ فیزیکی هم زن هستند و هم مرد. یعنی هم ژن مردانه در بدنشان وجود دارد، هم زنانه .

اگر این بیماری در سنین پایین و کودکی تشخیص داده شود براحتی قابل درمان است . شاید با یک عمل ساده ! اما وقتی افراد بزرگتر می شوند و مثل من در ۱۸ یا ۱۹ سالگی می فهمند که چه مشکلی دارند، برای درمان بیماری گاهی مجبورند ۳ یا ۴ عمل در ۲ سال انجام دهند و با خوردن قرص های هورمون به حالت عادی برگردند. این بخشی از مشکلاتی است که دوجنسی ها دارند.

دکتر علیرضا کاهانی متخصا پزشکی قانونی و رییس روانپزشکان سازمان پزشکی قانونی تهران می گوید: اولین کلماتی که بعد از تولد نوزاد گفته می شود این است که دختر است یا پسر و پاسخی که داده می شود براساس اندام های خاص بدن است که به چشم می آید بعد از آن سرنوشت نوزاد تقریباص روشن می شود. جالب است که اجتماع نه فقط آموزش هایی خاص برای پسر یا دختر دارد بلکه حتی مشخص می کند هرکدام به هنگام تولد چه رنگی باید بپوشند. این تفاوت در تمام مراحل رشد دختر و پسر گذاشته می شود تا اینکه به سن بزرگسالی می رسد و چنانچه نتواند خودش را با چنین خصوصیاتی که برای مرد یا زن بودن در فرهنگ تعریف شده تطبیق بدهد به او می گویند مبتلا به اختلال هویت جنسی شده است . احساس هویت جنسی یعنی احساس متعلق بودن به یک جنسیت خاص .

او می گوید: باید میان کسانی که اختلال هویت جنسی دارند با افرادی که دو جنسی هستند تمایز قایل شد. دوجنسی ها اعضای غیرطبیعی جنسی دارند و در نتیجه تمایز بین دو جنس و تعیین مرد یا زن بودنشان مشکل است . در پزشکی قانونی اینها را به صورت اختلال و رشد غدد شناسایی می کنند. در واقع اینها اختلال ناشی از کروموزم دارند، اما در اختلال هویت جنسی افراد تمایل یا اصرار به تعلق داشتن به جنس مخالف دارند که به دو صورت خود را نشان می دهد یکی کلامی است یعنی فرد ابراز می کند که می خواهد به جنس مخالفت متعلق باشد و غیرکلامی به این معنی که رفتاری انجام می دهد که شبیه به رفتار جنس مخالف است . در کشور ما از سال ۶۶ تا ۸۳، تعداد ۴۷۰ نفر به سازمان پزشکی قانونی مراجعه کرده اند تا با عمل جراحی تغییر جنسیت بدهند که البته از این تعداد ۲۰۰ نفر خواهان تغییر جنسیت از مرد به زن بوده اند و ۷۰ نفر زن هم می خواستند مرد شوند که با عمل جراحی ۲۱۴ نفر آنها موافقت و با جراحی ۱۱ نفر مخالفت شده است و بقیه هم پیگیری نکرده اند. در مراکز استان ها هم تعداد کل افرادی که برای تغییر جنسیت مراجعه کرده اند ۵۷ نفر بودند که ۳۹ نفرشان خواهان تغییر جنسیت از مرد به زن بودند و ۲۲ نفر زن هم می خواستند مرد شوند. بطور کلی شیوع این اختلال یک در ۳۰ هزار نفر در بین مردان و یک در ۱۰۰ هزار نفر در بین زنان است .

ایران یکی از معدود کشورهایی است که تغییر جنسیت را با توجه به شرایط فرد مجاز دانسته است و دستورالعمل های لازم نیز درخصوص آن توسط مسئولان صادر شده است . مطابق آخرین اطلاعیه ثبت احوال ، از این پس افراد دو جنسیتی که تغییر جنسیت می دهند، شناسنامه جدید دریافت می کنند. یکی از کارشناسان ثبت احوال در این باره می گوید: با توجه به تحقیقات انجام شده در این خصوص مشخص شده بزرگترین مشکل افرادی که تغییر جنسیت می دهند این است که شناسنامه قبلی شان ، نشان دهنده هویت قبلی آنها است . یعنی فردی که جنسیت خود را از مرد به زن تغییر داده در همه جا با نام مرد او را صدا می زنند، بنابراین تصمیم گرفته شد، افرادی که تغییر جنسیت می دهند، با ارایه مدارک پزشکی لازم و شناسنامه قبلی خود شناسنامه جدید برای هویت جدید خود داشته باشند.

هرچند مشکلات قانونی افراد خواهان تغییر جنسیت به لحاظ قانونی و شرعی حل شده است ، اما هنوز جامعه ظرفیت پذیرش آنها را ندارد و بعضی به چشم یک گناهکار به آنها نگاه می کنند.

یکی از مبتلایان اختلال هویت جنسی که با عمل جراحی از عالم مردان وارد دنیای زنان شده است می گوید: «ما کار خطایی نکرده ایم . فقط مشکلی داریم که باید برای آن کاری شود. باید هزینه عمل جراحی کم شود تا خانواده ها بتوانند فرزندان دوجنسی خود را از این مصیبت نجات بدهند. بعضی از ما از شدت فشار جامعه و برخورد مردم به بزهکاری و مصرف مواد مخدر روی می آورند یا خودکشی می کنند. آیا ما یک انسان نیستیم ؟ چقدر خوب است همدیگر را به جای طرد، درک کنیم . او اقدام ثبت احوال را مثبت ارزیابی می کند و می گوید: من در شناسنامه قبلی ام اسم و عکس مردانه داشتم و مرا با همان اسم صدا می کردند اما حالا در شناسنامه جدیدم عکسی با چهره دخترانه ام چسبانده شده و اسم دخترانه یی هم در آن نوشته اند، سعی می کنم با دنیای دخترانه کنار بیایم .