پیشنهاد اصلاحی نگارنده درباره حضانت اطفال

۱ـ پرورش قوای جسمی، ذهنی و عاطفی كودكان و نوجوانان و همچنین تعلیم و تربیت آنان اموری است كه والدین بنابر مسؤولیت خویش و به نمایندگی از طرف جامعه آن را انجام می دهند.

۲ـ پرورش شامل بهداشت جسم و روان، نگهداری و تغذیه صحیح كودك و تربیت او

برای سازگاری با خود، خانواده و اجتماع است و تعلیم كودكان معمولی و عادی حداقل شامل تحصیلات ابتدایی و فراگیری حرفه ای جهت ورود به اجتماع می باشد.

۳ـ هیچ كس نمی تواند والدین یا هر شخص طبیعی و حقوقی دیگری را كه عهده دار پرورش كودك می باشد، از انجام امور مذكور، در بند فوق محروم نماید ولی بالعكس همه كس می تواند در صورت پیدایش قصور یا تقصیری كه بر اثر آن یكی از امور مذكور در بند ۲ دچار اختلال شود، مراتب را به دادستان اعلام و دادستان نیز با وجود قراین قطعی موظف است موضوع را نزد دادگاه حاضر اطفال، حضور روان شناس، روان پزشك و مدد كار اجتماعی طرح و دادگاه پس از استماع نظرات اشخاص نامبرده به شرح زیر به صدور رأی مبادرت نماید:

الف ـ در صورت عدم تحقق قصور یا تقصیر موضوع دعوی منتفی و پرونده مختومه تلقی گردد.

ب ـ چنانچه قصور یا تقصیر ناشی از عدم توجه والدین به مسؤولیت خود باشد، به وسیله دادگاه به انجمن مشاور خانواده كه در هر بخشی تشكیل می گردد، معرفی شود تا تعالیم لازم به آنها داده شود.

تبصره: در صورت تشخیص بر عدم آمادگی عملی والدین در برابر كسب دستورات و تعالیم انجمن فوق الذكر، طفل در اختیار خویشاوندانی كه صلاحیت داشته باشند و به نگهداری كودك ابراز تمایل نمایند، قرار داده می شود و با نبودن چنین شخصی، كودك به مؤسسه «خانواده كودك» واگذار می گردد. در هر حال هزینه نگاهداری وی در صورت تمكن مالی والدین یا افراد دیگری كه ملزم به انفاق كودك می باشند، وصول و در غیر آن صورت، به وسیله بیمه اجتماعی كودكان پرداخت خواهد شد.

۴ـ در هر صورت ملاك واگذاری حق حضانت طفل به ابوین یا شخص ثالث مصلحت طفل است و محكمه باید در موارد اختلاف بر این مبنا حكم صادر نماید و مانع تضییع حقوق طفل گردد.

۵ـ دولت موظف گردد هزینه های لازم برای تأمین امكانات رفاهی، تفریحی، آموزشی،اطفال را كه به موجب حكم دادگاه به «خانواده كودك» سپرده می شوند تأمین نماید.

منابع و مآخذ:

الف ـ منابع فارسی

قرآن الكریم

امامی، سید حسن، حقوق مدنی، تهران، كتابفروشی اسلامیه، چاپ پنجم،۱۳۷۰

بطحایی، مهدی، تثبیت خانواده (رساله دكتری)، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۴۶

جعفری لنگرودی، محمدجعفر، ترمینولوژی حقوق، تهران، گنج دانش، ۱۳۶۷

همو، محشا از قانون مدنی، تهران، انتشارات گنج دانش، چاپ دوم، ۱۳۷۲

شایگان، علی، حقوق مدنی، تهران، بی نا، چاپ اول، ۱۳۳۹

شریعتمداری، علی، روان شناسی تربیتی، تهران، بی نا، چاپ اول، ۱۳۷۴

كاتوزیان، ناصر، مقدمه علم و حقوق، تهران، انتشارات بهنشر، چاپ اول، ۱۳۴۹

همو، فلسفه حقوق، تهران، انتشارات تهران، چاپ دوم، ۱۳۶۵

همو، حقوق خانواده، تهران، شركت بهنشر، چاپ سوم، ۱۳۷۱

همو، قانون مدنی در نظم كنونی، تهران، نشر دادگستر، چاپ چهارم، ۱۳۷۹

مدیرنیا، جواد، حضانت كودك، تهران، انتشارات مجد، چاپ اول، ۱۳۷۹

معلوف، لوئیس، المنجد، تهران، انتشارات پیراسته، چاپ چهارم، ۱۳۷۴

معین، محمد، فرهنگ فارسی، تهران، انتشارات امیر كبیر، چاپ هشتم، ۱۳۷۱

موسوی، احمد، ”حضانت كودك”، مجله كانون هدایت، انجمن ملی حمایت كودكان، ۱۳۴۲

نجفی، محمد حسن، جواهرالكلام، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی، ۱۴۱۸ ه

ب ـ منابع لاتین

Carbonnier, Jean, Droit Civil, ۵ ed., T. I., Paris, ۱۹۶۴

Martyet, Reynaud., Droit Civil, T., I., ۲ volume, Les personnes, ۲ed., Paris, ۱۹۶۷

Mazeaud, Henri, Leon et Jean, Lecons de Droit civil. T., I., ۲ volume, famille et incapacites, ۴ed. ۱۹۶۷

Planiolet, Ripert & Traite, pratique, Droit civil franc, ais, ۲ ed. T., I., parsavatier, ۱۹۵۲

پی نوشت:

۱ـ كار ارزیابی مقاله در تاریخ ۲۵/۱/۸۳ آغاز و در تاریخ ۵/۲/۸۳ به اتمام رسید.

۲ ـ ماده ۱۳ آیین نامه «... در این موارد دادگاه می تواند حضانت طفل را به هر كسی كه مقتضی بداند محول كند...» در این جا كلمه حضانت به معنای نگهداری و تربیت طفل به كار برده شده است.

۳ I’autorite paientale

۴ Pzternelle. De lzpuiszce

۵ Pzter

۶ Pztriz Potestzs

۷ Del zutorit e Pzrentzle

۸ Pouroir de Protection

۹ـ برای اطلاع بیشتر بنگرید به: كاتوزیان ۱۳۷۱، ج ۲، ص ۱۲۷ـ ۲۰۲ ؛ امامی، ۱۳۷۹، ج ۵، ص۱۸۷ـ۲۱۱.

منبع:فصلنامه ندای صادق، شماره۳۴ و ۳۵

نویسنده:مریم صادقی