عبارت مبانی تكمله المنهاج دراین خصوص مضطرب است , زیرا در صفحه ۲۰۷ جلد ۲ , آمده است: ولدلازنا اگر محكوم به اسلام است , ۸۰۰ درهم دیه اوست مفهوم این عبارت این است كه اگر محكوم به اسلام نباشد دیه ندارد – چنانكه در فرض دوم گفته شد – لازمه این مفهوم این خواهد بود : حمل وجنین متكون ازن زنا دیه ندارد , ولی در سفحه ۴۱۴همان كتاب در مسئله ۳۸۹ می گوید : اگر جنین ناشی از زنا را ساقط كنند در صورتی كه خلقتش تمام شده باشد باید عشر دیه ولدالزنا را بدهند در مراحل قبلی نیز دیه آنها به همین نسبت حساب می شود واگر در جنین روح دمیده باشد جنین مذكر ۸۰۰ درهم مؤنث ۴۰۰ درهم خواهد داشت .

آخرین بحث از مبحث اسقاط حمل ناشی از زنا این است كه حمل وجنین متكون از زنا اگر دراثر جنایت ساقط شود ودیه اوبر جانی واجب گردد چه كسی از اوارث می برد ؟

گفته شد كه میان ولدالزنا وزانی وزانیه توارث وجود ندارد , پس نه زانی ازن حمل ارث می برد ونه حمل از زانی , بنابراین ، حمل ناشی از زنا وارث ندارد , اگر جانی محكوم شود كه دیه اورا بدهد باید آن را بهبیت المال واریز كند ؛ زیرا كسی كه وارث ندارد ما ترك او جزء انفال است وهر چه از انفال باشد مال امام ( علیه السلام ) است فقهای امامیه بر این نظریه اتفاق نظر دارند .

بررسی احكام فقهی و حقوقی حمل ناشی از وطی به شبهه

مطالب این مبحث در سه گفتار مورد مطالعه قرار می گیرد :

گفتار نخست تعریف و ماهیت وطی به شبهه

گفتار دوم – اقسام وطی به شبهه

گفتار سوم در نسب ولد شبهه و بیان اینكه او به چه كسی ملحق می شود؟ و از چه كسی ارث می برد؟

گفتار نخست: تعریف و ماهیت وطی به شبهه

تعریف وطی به شبهه عبارت است از آمیزش مردی با زنی كه استحقاق آن را ندارد و خود را مستحق می داند خواه در این بنا معذور باشد و خواه نباشد .

از تعریف فوق اقسام زیر خارج شد:

۱ وطی به زنا, زانی استحقاق وطی را ندارد و خود را مستحق نمی داند

۲ وطی كسی كه جاهل به حكم و یا موضوع است و تقصیر در جهل دارد و در حین وطی وآمیزش متوجه جهل خود می شود چنین وطیی وطی به شبهه نیست ,زیرا او در استحقاق خود شك دارد و نباید مرتكب وطی شود. این قسم نیز از مصادیق زنا به شمار می آید.

۳ كسی كه از روی امارات غیر معتبر اقدام به وطی می نماید و در حین وطی معتقد به حلیت نیست بلكه تنها ظن دارد كه وطی بر او حلال است آنهم ظن غیر معتبر , مانند كسی كه با زنی ازدواج می كند كه شوهر او مفقوالاثر است بدون آنكه به حاكم رجوع كند و یا موت حقیقی او ثابت شود؛ تنها ظن دارد كه شوهر او مرده است و یا به شهادت یك نفر مرد عادل استناد می كند و با او ازدواج می نماید؛ این قسم نیز از مصادیق زناست. فرقش با قسمت دوم در این است كه رد این قسمت شخص واطی به یك اماره غیر معتبر كه مفید ظن است استناد می كند؛ ولی در قسم دوم مستندی ندارد , خواه معتبر باشد خواه غیر معتبر

وطی در حال مستی

كسی كه در حال مستی با زن اجنبی نزدیكی كند وطی او از مصادیق زنا به حساب می آید و از وطی به شبهه خارج می شود و احكام زنا(ثبوت حد و نفی نسب و نفی مهر) بر آن مترتب می شود . در كتاب جواهر آمده است : وطی در حال مستی زناست و حد بر او جاری می شود وفرزند ازاونفی می گردد. این حكم از شهرت فتوائی برخوردار است و شیخ مفید و شیخ طوسی برآن تصریح فرموده اند,بلكه گفته شده است مخالفی در ثبوت حد وجود ندارد , غیر از علامه در تحریر كه آنهم در كتابهای دیگر با مشهور موافقت كرده است.

در كتاب عروه الوثقی آمده است:در تحقق زنا فرقی نمی كند اختیاری باشد یا اجباری و یا اضطراری و همچنین فرقی نمی كند زناكننده در حال نوم باشد یا بیداری , بالغ باشد یا غیر بالغ.

به نظر می رسد كه اطلاق زنا به وطی در حال نوم صحیح نباشد, مگر اینكه مراد معنای لغوی و عرفی زنا باشد كه در این صورت وطی به شبهه را نیز شامل می شود و این بر خلاف اصطلاح شرعی است؛ زیرا در عرف شرع و متشرعه زنا در مقابل نكاح صحیح وشبهه قرار گرفته است . در اینكه اعمال انسان در حال مستی تحت چه شرایطی مسئولیت كیفری دارد قابل بحث و بررسی است, لكن در اینجا تنها به این مقدار اكتفا می شود و تفضیل آن را در رساله ای تحت عنوان ”الحدود تدرء بالشبهات“ بررسی كرده ام.

گفتار دوم : اقسام وطی به شبهه

از تعریف زنا و اقسام آن به دست آمد كه اقسام زیر را برای وطی به شبهه می توان تصور كرد:

۱ وطی غیر مستحق كه فاعل به خاطر جهل به موضوع و یا جهل به حكم شرعی , خود را مستحق آن می داند, این در صورتی است كه فاعل در جهل خود معذور باشد: برای مثال مردی با زنی ازدواج می كند كه او در عده است و نمی داند كه ازدواج در عده حرام است یا نمی داند كهاو در عده است هر چند می داند كه ازداج با زن عده دار حرام است.

۲ وطی غیر مستحق كه فاعل نیز اعتقاد به استحقاق ندارد, ولی به قول زن كه گفته است شوهر ندارم اعتماد كرده وبا او ازدواج كرده است.

۳ وطی غیر مستحق از شخص غیر مكلف, مانند وطی در حال خواب یا جنون و یا مستی كه سبب آن حرام نباشد.

صاحب جواهر می گوید: هر جا كه نكاح صحیح نباشد و این سه مورد نیز صدق نكند زنا محسوب می شود .

سید یزدی (ره) قسم سوم را از مصادیق زنا شمرده است, چنانكه گذشت به نظر می رسد كه وطی در حال خواب و جنون را نمی توان از مصادیق زنا به شمار آورد و همچنین اگ رمست در خوردن مكسر معذور باشد و در اثر مستی عمد و اختیار را از دست بدهد مسئولیت كیفری از جمله حد زنا نخواهد داشت ؛ بنابراین چنین وطیی در حكم وطی به شبهه خواهد بود .


شما در حال مطالعه صفحه 4 از یک مقاله 8 صفحه ای هستید. لطفا صفحات دیگر این مقاله را نیز مطالعه فرمایید.