اگر این روزها گذرتان به مراکز مشاوره بیفتد، افراد زیادی را مشاهده خواهید کرد که منتظر مشاوره هستند. البته در میان مراجعان، همه گروه های سنی مشاهده می شوند؛ جوان، میانسال، حتی سالمند. بی گمان با خودتان می گویید سالمندان دیگر چرا؟ آنها معمولاً به عنوان ریش سفید فامیل خودشان یک پای مشاور و مصلح هستند. اما تعجب شما زمانی بیشتر می شود که تعدادی از پرونده های موجود در این مراکز مشاوره را مرور کنید. خانمی بعد از ۱۰ سال زندگی مشترک از چای خوردن شوهرش کلافه شده، چون قند را داخل فنجان زده و هنگام نوشیدن چای ملچ و ملوچ میکند! خانم ۴۰ساله دیگری بعد از ۲۰سال زندگی مشترک از طعنه ها و گوشه کنایه های شوهرش خسته شده و طی ۲۰سال نتوانسته با هیچ ترفندی حرف زدن همسرش را اصلاح کند.

او که عاشق شوهرش بوده و با وجود مخالفت پدر و مادرش با او ازدواج کرده حالا نمی داند با داشتن دو فرزند چطور به این زندگی ادامه دهد. آقای ۳۵ ساله ای که شغل آزاد دارد، روزی که پای سفره عقد نشسته بود، عروس به او گفته بود به خاطر من هر چه پدرم گفت قبول کن، بعد از عقد مهریه ام را به تو می بخشم. او هم باور کرده و پانصد سکه طلا مهریه را پذیرفته، در حالی که پدرش اصلاً این ازدواج را به صلاح نمی دانسته، ولی وی برخلاف نظر پدرش عمل کرده و اکنون بعد از ۱۰ ماه که از ازدواجشان می گذرد، عروس خانم مهریه اش را نه تنها نبخشیده، بلکه آن را مطالبه کرده است. معمولاً جوانانی در ازدواج موفق می شوند که پدر و مادر در حالی که فرزند خود را راهنمایی می کنند، به انتخاب او هم احترام می گذارند.

● به راستی چه باید کرد؟

آیا "ازدواج خود گزین" به صلاح دختر و پسر است یا ازدواجی بر اساس نظر خانواده؟ در یکی از مراکز مشاوره، یک روان پزشک و مشاور خانواده به پرسش های ما در این خصوص پاسخ می دهد. وی در پاسخ به این پرسش که <ازدواج های خود گزین و انتخاب شریک زندگی بدون مشورت با پدر و مادر و بزرگترها چه عاقبتی دارد؟> می گوید: ازدواج یک انتخاب است و بی گمان نگاه نسل کنونی با نسل قبلی متفاوت شده، زیرا نسل فعلی سعی می کند به سبب ابزارهای ارتباطی گسترده ای که وجود دارد ، شناخت و آگاهی خود را نیز افزایش دهد، بنابراین انتخاب او با انتخاب نسل گذشته خیلی متفاوت است و نمی تواند خود را در معیارها و اندازههای کوچک گذشته بیاراید، از این رو پدر و مادرها باید خود را به دنیای جوان، نیازهای جوان، معیارها و ارزش های قابل قبول جوان نزدیک کنند؛ ضمن اینکه کمک حال او باشند و در هیچ شرایطی او را تنها نگذارند.

معمولاً جوانانی در ازدواج موفق می شوند که <پدر و مادر در حالی که فرزند خود را راهنمایی می کنند، به انتخاب او هم احترام می گذارند.> این روان پزشک درباره ازدواج های سنتی و غیرسنتی معتقد است: موضوع انتخاب سنتی در مقابل انتخاب غیرسنتی جامعه ما زیاد مطرح می شود در این ازدواج ها دو مسئله وجود دارد. یکی اینکه خانواده باید بدانند وظیفه آنها در انتخاب همسر و تعلیم و تربیت فرزندانشان حدی معقول است، یعنی اینکه باید نظر خود را در یک حد متعادل نگه دارند. به طوری که فقط جنبه ارشادی داشته باشند، نه اینکه نظرشان را به فرزند تحمیل کنند. متأسفانه بسیار دیده شده خانواده ها حتی دختر ۲۵ ساله و پسر ۳۰ ساله را به رسمیت نمی شناسند و در برابر انتخاب او موضع گیری می کنند. به عنوان مثال می گویند اگر فلانی را انتخاب کنی در مجلس عروسی تو شرکت نمی کنم، در حالی که به انتخاب بچه ها باید احترام بگذاریم چون ملاک ها تغییر یافته و آنها تحت تأثیر مسائل موجود در جامعه قرار می گیرند و انتخابشان بر همان اساس شکل می گیرد، پس نمی توانند بنای زندگی مشترکشان را بر سلیقه ما و نظر ما بگذارند.

از طرف دیگر، بررسی ها نشان می دهد انتخاب هایی نیز که پسر و دختر بدون نظر خانواده انجام می دهند چندان مطلوب نبوده و میزان طلاق در این انتخاب ها چند برابر بیشتر می باشد، بنابراین توصیه می شود نخست خانواده ها به انتخاب جوان احترام بگذارند و همیشه در کنار او باشند و از سوی دیگر جوان ها نیز به خاطر کاهش آسیب های خانواده حتماً نظر والدین و مشاوران را جویا شوند.

● آسیب شناسی موضوع

این روان پزشک در خصوص آسیب شناسی هر دو نوع ازدواج(سنتی و غیرسنتی) نیز معتقد است: باید این نکته را در نظر بگیریم که موضوع ازدواج، پیوند تنها دو نفر نیست، بلکه پیوند دو خانواده است، پیوند دو سیستم، دو فرهنگ با ویژگی های خاص و آداب و رسوم خاص، به همین دلیل وقتی در ازدواج ها به عوامل فرهنگی اجتماعی توجه نمی شود، تنش و کشمکش بین خانواده زیاد رخ می دهد. پس از آنجا که دو نفر(زن و شوهر) از دو خانواده در حال معاشرت و رفت و آمد با دو خانواده هستند اگر بدون نظر پدر و مادر ازدواج صورت گیرد همه معادله های خانوادگی به هم می خورد و میزان تنش و اختلاف نظر در این خانواده ها بیشتر دیده می شود. در نتیجه این مسئله، هم روی کیفیت زندگی و هم بر روابط زن و شوهر اثر می گذارد. همین مشاور خانواده در پاسخ به این پرسش که <بهترین راه حل برای پیشگیری از این مشکلات چیست؟> تأکید می کند: به باور تمامی کارشناسان، روان شناسان و مشاوران خانواده در انتخاب همسر باید ۴"میم" در نظر گرفته شود.

اول: "مشاهده" یعنی اینکه در هر انتخابی خوب مشاهده کنند، ظاهر و قیافه طرف مقابل را در ذهن خود بررسی کنند، شکل و حرکات شیوه گفتار و رفتار ظاهری او را به عنوان شرط اول بپذیرند، زیرا بارها به مرکز مشاوره مراجعه شده که آقا بعد از ۸ ماه می گوید: من زن قد بلند می خواستم، خانم قدش کوتاه است، یا اندازه بینی و فرم دندان های او مطابق سلیقه من نیست و یا خانمی می گوید شوهرم نمی تواند در جمع صحبت کند، خوب لباس نمی پوشد و از این قبیل نظرها. بنابراین اگر قصد و نیت ازدواج است تا حدی که اسلام هم اجازه داده باید یکدیگر را ببینند و بپسندند. دوم:"مصاحبه" است که دو نفر باید خوب با هم درباره نکات مثبت و منفی یکدیگر و مسائل مهمی که در تاریخچه هر کدام وجود دارد صحبت کنند.

به طور مثال درباره بیماری های خاص، محل سکونت، آینده و اینکه می خواهند کار کنند یا شغلشان چه باشد، نحوه تربیت فرزندان و مسائل دیگری که ممکن است پیش بیاید، صحبت کنند و چند جلسه با اطلاع خانواده ها، دختر و پسر با هم دیدار و گفتگو داشته باشند تا نسبت به هم شناخت بیشتر پیدا کنند. سوم: "مکاشفه" است که به قصد تحقیق و بررسی از زندگی اجتماعی طرف مقابل پرسش می شود. از مدرسه، محل کار، محل سربازی، دانشگاه و ... تا ببینند وجهه اجتماعی او چگونه است. برخوردش با مردم در اجتماع چگونه است مثلاً فردی که با هیچ کس ارتباط ندارد و دوست صمیمی هم ندارد شاید دچار بدبینی باشد یا اختلالات دیگر که بهتر است همان ابتدا با پرسیدن از افراد مختلف، چهره اجتماعی او بهتر مشخص شود. چهارم:"مشاوره" که بر اساس تخصص، تبحر و تجربه مشاور، دو نفر با هم مقایسه می شوند که بین آنها تا چه حد و میزان سازگاری وجود دارد و تناسب زندگی این دو با هم چقدر است و بر همین اساس هر دو، مورد سنجش مشاور قرار می گیرند و چون مشاور، یک فرد بی طرف است می توان روی اظهارنظر او حساب کرد و تأیید یا عدم تأیید او را به حساب مخالفت افراد خانواده نگذاشت.

اگر فرزندتان به بلوغ فکری، اجتماعی و روانی لازم رسید باید انتخابش را محترم بشمارید و به او کمک کنید.او را تحت هیچ شرایطی تنها نگذارید، چون بیشتر جوان هایی دنبال"ازدواج خود گزین" هستند که پدر و مادر با آنها همراهی نمی کنند و به قول خودشان آنها را نمی فهمند. فراموش نکنیم در بسیاری از ازدواج های ناموفق که به انتخاب خود جوان صورت گرفته عامل اصلی و مسبب این کار ، پدر و مادر بوده اند.