مرد فروشنده، جعبه های رنگارنگ کوچک و بزرگی را که حاوی خریدهای زن و مرد بود، به کارگرش می دهد تا آنها را به دقت در خودروی شیک و آخرین مدل شان جا بدهد و بعدش با چرب زبانی خاص خودش رو به زن می گوید: «مبارک باشد؛ یک میلیون و سیصد هزار تومان، البته اصلا قابل تان را ندارد!» زن در حالی که چک پول های خود را می شمارد، صدای فروشنده را می شنود که رو به مرد جوان می گوید: «واقعا مادر دست ودل بازی دارید؛ قدرشان را بدانید !» مرد جوان که دیگر مدت هاست دیدن نگاه های متعجب و پچ پچ های درگوشی برایش عادی شده، ترجیح می دهد به روی خودش نیاورد و سکوت کند اما باز هم این زن است که بلافاصله با گفتن این که: «ایشان همسرم هستند، نه پسرم»؛ فروشنده را از اشتباه درمی آورد. برای لحظاتی سکوت بر فضا حاکم می شود. فروشنده در حالی که به سختی تعجب خود را پشت لبخند تصنعی اش مخفی کرده و نمی داند چطور باید سر و ته قضیه را هم بیاورد، می گوید: «حالا چه فرقی می کند؟ مهم این است که آدم در ازدواج شانس بیاورد.» زن و مرد مغازه را ترک می کنند. فروشنده همچنان با نگاهی متعجب بدرقه شان می کند و آنها در حالی دور می شوند که ذهن هر کدام شان پر از هزاران اما و اگر ریز و درشت است که همگی در نهایت به این پرسش می رسد: «آیا ما واقعا خوشبختیم؟» ...

در چند سال اخیر، روند همسریابی و ازدواج جوانان، تغییرات قابل توجهی داشته است که بالاتر بودن سن زوجه نسبت به زوج در ازدواج یکی از این موارد است؛ طوری که در حال حاضر تعداد ازدواج هایی که سن زوجه، ۱۰تا ۲۰سال بیشتر از زوج است، در ۳ماهه اول سال ۸۶ ، ۱۰۵۹ مورد بوده که این رقم در مدت مشابه سال ۸۷ به ۱۰۴۹ مورد رسیده است. آخرین آمار رسمی سازمان ثبت احوال از افزایش ازدواج دختران با پسرانی که چند سال از آنها کوچک ترند، حکایت می کند. در ۰۸/۲ درصد ازدواج های ثبت شده در ۳ماهه اول سال ۸۶، سن زوجه ۲ سال بیشتر از زوج بوده که این رقم در ۳ ماهه اول سال جاری به ۱۷/۲ درصد رسیده است. این در حالی است که درصد طلاق همین گروه سنی در ۳ ماهه اول امسال نسبت به سال گذشته ۱۷/۰ درصد افزایش داشته است.

● عروس هایی که از دامادها بزرگ ترند

تفاوت های زندگی های دیروزی و امروزی و شرایط مادی، اجتماعی و روحی و روانی مردمی که در این دوره ها زندگی می کنند، سنت های حاکم بر مقوله ازدواج در هریک از این دوره ها را تحت تاثیر قرار می دهد که ازدواج دختران با پسران کم سن و سال تر از خودشان یا به عبارت دیگر، ازدواج پسران با دخترانی بزرگ تر از خودشان از جمله این پدیده های نوظهور در جامعه است که اگرچه هنوز عمومیت پیدا نکرده؛ اما آمارهای به دست آمده از مراجع قانونی همچون سازمان ثبت احوال، گویای این واقعیت است که طی سال های اخیر چنین ازدواج هایی هرچند با حرکتی آرام؛ اما از روند روبه رشدی در جامعه برخوردار بوده است. امروزه کم نیستند دخترانی که در جوانی، تب رفتن به دانشگاه و مستقل شدن در آنها داغ بوده و احساس می کردند ازدواج، مانعی بر سر راه پیشرفت شان است و در نتیجه پیشنهادهای ازدواج را رد کرده یا جواب منفی می دادند؛ اما اکنون به سنی رسیده اند که تنهایی آزارشان می دهد و مردان کمتری خواهان ازدواج با آنها هستند، درنتیجه برخی از این دختران حاضرند برای خلاص شدن از حرف و حدیث های اطرافیان و نگاه جامعه، با پسرانی کوچک تر از خودشان ازدواج کنند.

● وقتی پول حرف اول را می زند

گفتگو با برخی از زوج هایی که به این شیوه با یکدیگر ازدواج کرده اند، گویای این است که شرایط مناسب مالی و برخورداری از رفاه اقتصادی دختران یا زنان مطلقه، یکی از مهم ترین دلایلی است که پسران را به ازدواج با چنین دخترانی ترغیب می کند و در واقع موجب می شود با وجودی که شرایط سنی چنین مردانی، این امکان را به آنها می دهد تا با دخترانی به مراتب کم سن و سال تر از خودشان نیز ازدواج کنند؛ اما عدم برخورداری از شرایط مالی و شغلی مناسب در پسران موجب می شود که به رغم تمام مشکلات و نگرش منفی خانواده و جامعه به چنین ازدواج هایی تن دهند، اگرچه نمی توان با قاطعیت گفت که عشق و علاقه در چنین ازدواج هایی جایگاهی ندارد یا هیچ گاه عشق و علاقه نمی تواند دلیل اصلی چنین پیوندهایی باشد؛ اما نباید تاثیر برخورداری از شرایط و امکانات مناسب مالی و اقتصادی در ازدواج پسران با دخترانی بزرگ تر از خودشان را نادیده گرفت.

زنانی که با مردان کوچک تر از خود ازدواج می کنند، در حقیقت نه تنها نقش همسر بلکه نقش یک مادر را برای همسر جوان خود ایفا می کنند و شوهران خود را مانند یک فرزند حمایت و تر و خشک می کنند؛ تنها به این قیمت که در مقابل از حمایت روحی و روانی این مردان به عنوان یک همسر برخوردار شوند؛ این در حالی است که به دلیل سابقه فرهنگی و کلیشه های سنتی در مورد این نوع ازدواج ها، گاهی زنان مجبور به تحمل فشارها، مشکلات ریز و درشت، حرف و حدیث ها و گوشه و کنایه های اطرافیان و دوستان شده و به دلیل نوع ازدواجشان مورد اتهام و حتی تمسخر قرار می گیرند.

این که عرف شکنی های سنی در ازدواج به ویژه از این منظر که مردان از زنان کوچک تر باشند، آیا می تواند به یک بحران نگران کننده تبدیل شود و این که آیا چنین ازدواج هایی موانع ازدواج بر سر راه دختران و پسران مجرد را برطرف می کند؟ آیا افزایش تمایل پسران مجرد به ازدواج با دختران یا زنان مجرد یا مطلقه سن بالا، راه ازدواج را برای دسته دیگری از دختران در آستانه ازدواج که در گروه سنی خود به دنبال همسر مناسبی می گردند، می بندد؟ این پرسش ها و هزاران اما و اگر دیگر احتمال هایی است که هنوز از نگاه کارشناسان و صاحب نظران از حد یک فرضیه به مرحله اثبات قطعی نرسیده؛ اما واقعیت این است که نمی توان و نباید از بحث تفاوت سنی که به عنوان یکی از فاکتورهای اصلی در ازدواج های ناهمسان همواره از سوی کارشناسان و مشاوران خانواده روی آن تاکید شده و می تواند زمینه بروز اختلاف خانوادگی و در نهایت طلاق و فروپاشی زندگی های مشترک را فراهم کند، غافل شد.

● نه؛ آن قدرها هم بد نیست!

دکتر سیدهادی معتمدی، پژوهشگر مسایل اجتماعی و مدرس دانشگاه، شیوع پدیده ازدواج دختران با پسران کوچک تر از خود را به حدی نمی داند که موجب نگرانی متولیان بحث ازدواج و ایجاد احساس خطر در این زمینه شود؛ چرا که جامعه را همانند موجودی زنده و پویا می داند که با قابلیت درک صحیح خلأهای موجود می تواند خود را با شرایط خاص تطبیق دهد و چه بسا در شرایط امروز که برخی دختران به هر دلیل امکان پیدا کردن زوج مناسب خود را نداشته اند، پذیرش این امر از سوی جامعه مردان که با دخترانی بزرگ تر از خودشان ازدواج می کنند، برای جلوگیری از افزایش آمار دختران مجرد در سنین بالا بد نیست؛ اما به شرطی که به درستی مدیریت شود.