هنر ایران زمین در تارو پود فرش دست باف

شاید شنیده باشید که می گویند فرش زیر پایم را فروختم و هزینه کردم این یعنی فرش جزو عزیزترین وسایل مورد استفاده هر خانواده ای است و آخرین چیزی که در شرایط نداری به سراغ فروش آن می رویم برای ما ارزنده است و تداعی گر خاطرات گذشته, به خصوص اگر ایرانی باشد و دست باف که عِرقِ وطن پرستیمان را هم زنده می کند

یادم می آیند در گذشت های نه چندان دور زمانی که من ده الی دوازده ساله بودم با نزدیک شدن به عید تمام رو فرش ی ها را کنار میزدیم و قالی های دست باف و پر نقش و نگار خانه را به حیاط می آوردیم، قالی را در وسط حیاط بزرگ خانه پهن میکردیم و پدر و برادرم شروع به شستن فرش ها میکردند، اصلا یکی از خاطره های آمدن بهار بود که با بوی هوای محشرِ آخر اسفند ماه گره میخورد. بعد از آن هم فرش هارا پهن میکردند زیر نور کم رمقِ آفتاب ِ آخر اسفند که با اندک سرمایی آمیخته بود و من هم محوِ طرح و نقش جادویی فرش های تازه شسته شده میشدم، فرش هایی که انگار غبار روبی شده بودند. رنگ و رویشان باز شده بود و جلا گرفته بودند. اما در شرایط کنونی انجام چنین کارهایی تقریبا غیر ممکن است. دیگر از خانه حیاط دار خبری نیست، تمام خانه های ویلایی تقریبا از روی نقشه تهران حذف شده و تبدیل به خانه های چند طبقه بلند شده است با یک پارکینگ که آن هم هزار مدعا دارد. امکان شستن قالی در چنین مکانی امکان پذیر نیست. در گذشته به غیر از آنکه مردم قالی هایشان را در خانه میشستند عده ای نیز بودند که به شغل قالیشویی مشغول بودند و معمولا در اواخر اسفند ماه و اوایل بهار سر و کله شان پیدا میشد، مانند باغبان های دوره گردی که باز هم در اوایل بهار صدایشان طنین انداز بود که بیل میزنیم، قالی میشوریم.

در سالهای پیش حدود ۴۰ سال قبل مردم فرشهای خود را کنار چشمه ها یا در منازل شستشو میدادند اولین کسانی که به این کار به دید یک شغل نگاه کردند فرشهای مردم را به وسیله گاری به کنار چشمه ها میبردند و با ابو صابون شستشو میدادند و به مردم تحویل میدادند در ده سال اول عده کمی از مردم استقبال کردند و تا سالهای متوالی این روند ادامه داشت تا اینکه در ۱۵ سال اخیر با وجود بالارفتن جمعیت و زندگی آپارتمان نشینی این حرفه تبدیل به صنعت شد زیرا دیگر کسانی که در اپارتمان و یا برج های مسکونی ساکن بودند دیگر نمیتوانستند فرشای خودشان رو بشورند از طرفی زندگی مدرن و راحت باعث رونق کار قالیشویی گردید امروزه ۹۹ درصد مردم شستشوهای فرش خود ، مبل خوشخواب و پتو را به عهده متخصصین گذاشتند، هم برای آنها راحت است هم در مصرف آب شرب صرفه جویی می شود زیرا تمامی کارخانه های قالیشویی از آب چاه برای شستشو استفاده مینمایند. برای خشک کردن فرش ها از دستگاه و خشک کن و تجهیزات صنعتی استفاده میکنیم در قدیم فرشها به روی زمین روی شن خشک میشد اما امروزه داخل گرمخانه انجام میشود. همه چیز با تکنولوژی عجین شده است و دیگر مجال شستن قالی در خانه ها نیز فراهم نیست. شرکت های بزرگ قالیشویی به وجود آمده اند که کار را اندکی آسانتر کرده اند. کافی است یک قالیشویی خوب پیدا کنید، مشکل حل میشود. فرش کالای ارزشمندی است به خصوص اگر دستباف باشد. فرش ها دستباف علاوه بر زیبایی کار دست است و همین عزیزترش میکند. برای آنکه کمترین آسیب را ببنند باید بهتر ین ها را انتخاب کرد.

چطور فرش عزیز دستبافمان را بشوریم:

پیش از هر چیز باید بدانید، به طور کلی شستن زیاد فرش، بخصوص آنها که تار و پود خاطره در دل دارند و با انگشتان هنرمندان بافته شده اند اصلا کار عاقلانه ای نیست و می توان با روش های دیگری پاکیزگی را به منزل آورد. به عنوان مثال با استفاده از جاروبرقی می توانید کاملا غبار و خاک داخل تار و پود فرش را بگیرید و سپس با استفاده از شامپوهای مخصوص فرش، درخشندگی دوباره ای به فرش های منزل خود بدهید، اما اگر به هر حال، زمان شست وشوی اساسی فرش ها فرارسیده، معمولا گزینه قالیشویی فرشها در قالیشویی مقابل ماست. آن هم به دلیل این که یا وقت نداریم یا فضای کار در اختیارمان نیست، ولی بدانید در صورت داشتن امکانات و رعایت برخی نکات ازجمله استفاده از مواد شوینده مناسب یا نحوه آبگیری صحیح بد نیست خودتان آستین بالا بزنید و خاطرات گذشته را زنده کنید، اما در غیر این صورت با استفاده از قالیشویی های مجاز که نحوه کار آنها توسط اتحادیه صنف قالیشویان تائید شده است از خدمات آنها کمک بگیرید.

شستشوی فرش در قالیشویی متری چند؟

از قدیم شنیده ایم هر که بامش بیش، برفش بیشتر، به این ترتیب هزینه شست وشوی قالی، موکت و تابلوفرش در قالیشویی ها به صورت مترمربع محاسبه می شود و معمولا مرجعی به نام اتحادیه قالیشویان هر شش ماه قیمت رسمی و مصوبی را برای شستشوی فرش به قالیشویان مجاز اعلام می کند که همه موظف به رعایت آن هستند، اما در این میان موردی به نام قیمت توافقی وجود دارد. بسیاری از افراد که از خدمات قالیشویی استفاده کرده اند با این موضوع آشنا هستند که قیمت درج شده در آگهی با قیمت واقعی پرداخت و صورتحساب تفاوت دارد.

به طور کلی هزینه مصوب برای شستشوی فرشها در قالیشویی مشخص و از سوی اتحادیه تعیین شده است، اما وقتی پای فرش های نفیس یا تابلو فرش میان می آید یا فرش شما به هر دلیل نیازمند خدمات اضافی و خاص است، همه چیز به توافق طرفین بستگی دارد و هیچ چیز به مصوبه یا دستورالعمل بستگی نخواهد داشت. پس دقت کنید چطور توافق می کنید و چه سندی برای این توافق در اختیار دارید.

مهم ترین سوال درباره خدمات قالیشویی پس از تعیین قیمت آن این است که فرش هایمان را بخصوص اگر گران قیمت و نفیس هم باشند، به چه کسی می سپاریم، اما نگران نباشید زیرا این پرسش، پاسخی مشخص و منطقی دارد.

کافی است وقتی به آگهی قالیشویان در روزنامه ها نگاه می کنید یا با پرس و جوهای فامیلی یکی از قالیشویی های شهر محل اقامت خودتان را انتخاب می کنید، کمی حوصله بخرج دهید و قبل از دادن آدرس برای بردن فرش هایتان، به اتحادیه قالیشویان شهرستان تلفن بزنید یا به وب سایت رسمی آن اتحادیه مراجعه کنید.

اگر نام قالیشویی مورد نظر خودتان را بین فهرست اسامی قالیشویان مجاز و مورد تائید اتحادیه دیدید، 50 درصد کار انجام شده و بقیه به دقت شما بستگی دارد، اما اگر نام قالیشویی مورد نظر را در بین فهرست مجاز ها ندیدید کلا از خیر امتیازات آگهی یا تعریف بستگان گذشته و دوباره جست وجو کنید تا گزینه مجاز و مناسبی بیابید.

هزینه قالی شویی بسته به محلول های شوینده استفاده شده در قالی شویی

البته فراموش نکنید که در روند استاندارد قالی شویی جز در موارد عتیقه و قیمتی بودن فرش و قالی، شما حق انتخاب نوع مواد شوینده در فرآیند قالی شویی را ندارید. با این وجود بد نیست بدانید که انتخاب مواد شوینده در قالی شویی، مانند راه رفتن بر بامیست که اگر بیش از حد به هر طرف متمایل شوید خواهید افتاد. معنی این مثال را زمانی درخواهید یافت که به یاد بیاورید چه انتظاری از شرکت قالی شویی دارید.

انتظار اصلی شما بدون شک تمیزی فرش هایتان است اما با در نظر داشتن حفظ کیفیت آن ها. در برخی شرکت های قالی شویی چه به دلیل ارزان بودن یا پاکیزگی زیاد فرش ها از محلول های شوینده اسیدی استفاده می کنند که پس از انجام عملیات قالی شویی خسارات جبران ناپذیری به تار و پود و بافت فرش شماخواهد زد. تنها یک شرکت قالی شویی خوشنام و با تجربه است که در عین در نظر داشتن سلامتی فرش شما، نهایت تلاش را برای پاکیزگی آن ها به کار خواهند بست.

تاثیر هزینه حمل و نقل بر قیمت نهایی قالی شویی

این مورد بستگی به شرکت قالی شویی دارد که انتخاب کرده اید. برخی از شرکت های قالی شویی حمل و نقل فرش ها را رایگان انجام می دهند اما حتی در صورت دریافت هزینه حمل و نقل هم، بسیار به صرفه تر از انتقال فرش ها به شرکت قالی شویی و برگرداندن آن ها توسط خودتان خواهد بود.

خدمات اضافی و بالا رفتن هزینه قالی شویی

برخی از شرکت های قالی شویی علاوه بر شستشوی فرش ها، خدمات مرتبط دیگری هم ارائه می دهند مانند ریشه بافی و شیرازه بافی، لکه ‎گیری فرش و قالی، پرزگیری و رفوگری. در صورت درخواست شما از شرکت قالی شویی و پس از توافق بر هزینه علاوه بر قالی شویی هر کدام از این خدمات به شما ارائه خواهد شد. جالب است بدانید برخی از شرکت های قالی شویی تمام موارد مربوط به ترمیم فرش و قالی را تحت عنوان اعلاءشویی انجام میدهند. پس اگر فرش شما در وضعیت خوبی به سر نمی برد بهتر است با انتخاب اعلاءشویی بجای قالی شویی معمولی، با پرداخت هزینه بیشتر نه تنها فرشتان را تمیز بلکه سالم تحویل بگیرید.

مراحل شستشوی فرش

از مراحل اولیه در شستشوی فرشها غبار گیری می باشد، عمل غبار گیری به صورت دستی یا ماشینی صورت میگیرد.

الف) غبار گیری دستی از روشهایی مانند:

۱- چوب زدن پشت فرش

۲- چهار گوشه فرش توسط چهار نفر گرفته شود و با حرکات موجی باعث خروج ذرات غبار گردند.

۳- کوبیدن لبه های فرش روی زمین( این روش باعث آسیب رساندن به فرش می شود)

۴- در فرشهای موزه ای و قدیمی با کشیدن برس نرم روی فرش و قرار دادن دهان جارو برقی با فاصله ی مناسب غبار فرش را خارج می نمایند.

ب) غبار گیری ماشینی:

۱- با استفاده از ضربه های مکانیکی و برسهای دورانی غبار را از بین پرزها خارج می نماید.

۲- استفاده از مکنده های قوی غبار را خارج می نمایند.

۳- دستگاه کردن که مجهز به مکنده نیز می باشد و با غلطاندن فرشهای روی هم باعث خروج غبار از آن می شوند.مضرات عدم خروج غبار از فرش:

۱- چرک و آلودگی ماندگار در فرش می شود.

۲- باعث پوسیدگی و گل شدن بین پرزهای فرش و به مرور ترکیدگی فرش می گردد

۳- کانون وجود حشرات موزی مانند بید می گردد.ذرات غبار تشکیل شده از کربن (دوده) ذرات آهن، آلومین و …

در فرشهای دستبافت استفاده از جارو برقی زیاد توصیه نمی شود، جاروکشی پشت فرش بهتر است، آویزان کردن و تماندن نیز توصیه نمی شود، زیرا باعث شل شدن تدریجی گره ها و ایجاد خسارت می گردد.

انواع مختلف قالی شویی و هزینه های متفاوت برای قالی شویی

امروزه خدمات بیشتر شرکت های قالی شویی را می توان به این 3 دسته کالی تقسیم نمود:

قاشویی دستی، قالیشویی نیمه اتوماتیک، قالیشویی اتوماتیک

تفاوتی نمی کند که از دید مشتری قالی شویی به موضوع نگاه کنیم یا از دید مدیر شرکت قالی شویی، در هر دو صورت باید در نظر داشت که هرچند هزینه راه اندازی یک شرکت قالی شویی با تجهیزات تمام یا نیمه اتوماتیک قالی شویی بسیار بیشتر است از سرمایه اولیه مورد نیاز برای قالی شویی که قصد دارد تمام مراحل کار قالی شویی را به صورت دستی انجام دهد اما در طولانی مدت قالی شویی دستی هزینه های بیشتری خواهد داشت. توجه داشته باشید که در طول زمان هزینه اسکان، خوراک و دستمزد کارگران در قالی شویی تمام دستی، راهی جز بالا بردن هزینه قالی شویی دریافتی از مشتری، باقی نمی ماند.

ودر انتها به شما توصیه میکنیم اگر فرش هایتان جزو خاطراتتان است و دل در گرو آنها دارید بیشترین دقت را در انتخاب قالیشویی مورد نظر خود داشته باشد.

منابع:قالیشویی ارم، برترین ها،همشهری کرمانشاه