همکاری فراگیر ایران و اروپا

گفت وگو و همکاری های ایران و اتحادیه اروپا در حوزه های هسته ای و غیرهسته ای در دو سال گذشته مداومت داشته و انتظار می رود نمایندگان دو طرف در نشست کنونی, گام هایی رو به جلو برداشته و برخی موانع موجود بر سر راه عملیاتی سازی برجام را کنار بزنند سومین دور از گفت وگوهای مشترک عالی ایران و اروپا از دیروز دوشنبه بیست و نهم آبان ماه در تهران با موضوع همکاری های هسته ای پیشرفت ها و چشم اندازها برگزار شد و تا فردا چهارشنبه یکم آذرماه ادامه خواهد یافت
دیروز سیدعباس عراقچی معاون امور حقوقی و بین المللی وزارت امور خارجه و هلگا اشمید معاون مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به بیان دیدگاه های خود در حوزه همکاری های مشترک پرداختند در ادامه بیشتر بخوانید

این رایزنی ها با حضور چهره هایی چون «بهروز کمالوندی» سخنگوی سازمان انرژی اتمی در اصفهان ادامه خواهد یافت. بنا بر اظهارات سخنگوی سازمان انرژی اتمی، همکاری های هسته ای در زمینه های ایمنی، پادمان و امنیت، نیروگاه ها، ظرفیت سازی، آموزش و همچنین مسائل مختلف مرتبط با کاربرد پرتوها در حوزه های پزشکی، بهداشت و درمان از جمله مباحث قابل طرح در این سمینار خواهد بود.

** اهمیت گفت وگوهای عالی ایران و اروپا

دومین دور از این گفت وگوها به آبان ماه سال گذشته بر می گردد که با حضور «مجید تخت روانچی» معاون پیشین اروپا و آمریکای وزارت امور خارجه و خانم اشمید در بروکسل برگزار شد. در جریان آن نشست، پهنه وسیعی از همکاری ها در حوزه های اقتصادی، تجاری، بانکی، انرژی، حمل و نقل، محیط زیست، آموزشی، علمی و پژوهشی، بهداشتی، پناهندگان و مهاجرین، مواد مخدر، بلایای طبیعی مورد بحث قرار گرفت و در خصوص اجرای توافقات دوجانبه در زمینه های یاد شده گفت وگو به عمل آمد.

علاوه بر آن، در حاشیه نشست پارسال فرصتی پیش آمد تا عراقچی و «فدریکا موگرینی» مسوول سیاست خارجی اتحادیه با یکدیگر دیدار کنند و در مورد تحولات منطقه ای و بین المللی و همچنین روابط دوجانبه در فضای پسابرجام به گفت وگو بپردازند. در جریان این نشست بود که ارتقای سطح ارتباطات پارلمانی میان مجلس شورای اسلامی و پارلمان اروپا کلید خورد.

گفت وگوهای عالی میان تهران و بروکسل در دولت دکتر روحانی مطرح شده به نحوی که ابتدا گفت وگوهای مرتبط با مسائل گوناگون در سطح معاونان اجرایی شده و سپس به سطح بالاتر یعنی وزیران تسری می یابد.

از طرفی، عبور گفتمان حاکم بر روابط ایران و اتحادیه از گفت وگوهای «انتقادی» و «فراگیر و سازنده» به گفت وگوهای سطح بالا خود موید حذف نگاه از بالا به پایین سران بروکسل به تهران و همچنین تمایل اتحادیه به افزایش دامنه همکاری های دوجانبه و متقابل با جمهوری اسلامی است.

پس از ثمر دهی مذاکرات چند ساله هسته ای در تیرماه 94 و متعاقب آن، آغاز مرحله عملیاتی برجام در دی ماه همان سال، همکاری های ایران و اعضای اتحادیه اروپا ارتقا یافت. رشد همکاری های اقتصادی و افزایش چند برابری حجم مبادلات تجاری تنها یکی از نتایج ترمیم روابط این دو شریک قدیمی بود. در طرف دیگر، همکاری ها درباره فعالیت های هسته ای ایران اولویت یافته است؛ مساله ای که در نشست کنونی برجسته خواهد شد.

** اجرای پیوست سوم برجام و موانع پیش رو

بر پایه پیوست سوم برجام با عنوان «همکاری های صلح آمیز هسته ای»، ترتیبات همکاری دوجانبه و چندجانبه با ایران مشخص شده است، ضمن این که مواردی از همکاری ها در زمینه هایی چون راکتور، سوخت و فناوری ها، تاسیسات و فرآیندهای مربوطه و نیز فعالیت های تحقیق و توسعه به طور مشخص مورد تاکید قرار گرفته است.

بخشی از پیوست مذکور با عنوان «ایمنی، پادمان و امنیت هسته ای» به موضوع ایمنی هسته ای اشاره دارد؛ موضوعی که در فروردین ماه امسال به امضای پروژه همکاری بین اتحادیه اروپا و ایران منتج شد. این پروژه 2 میلیون و 500 هزار یورویی با هدف تقویت توانمندی های مرکز نظام ایمنی هسته ای ایران چند ماه بعد (تیر ماه) وارد مرحله اجرایی شد.

به دنبال امضای این پروژه همکاری، کمیسیون اروپا با انتشار بیانیه ای اعلام کرد که این نهاد اروپایی در چارچوب برجام برای نخستین بار، توافقی به منظور همکاری با ایران در زمینه ایمنی هسته ای را منعقد کرده است. افزون بر آن، در ادامه بیانیه کمیسیون اروپا آمده که «روابط ایران و اتحادیه اروپا ظرف یک دهه گذشته درمراحل مختلفی قرار داشته و متاثر از برنامه هسته ای و رژیم تحریم ها علیه ایران بوده است. در این میان، لغو تحریم ها علیه تهران، راهی به سوی تجدید روابط گسترده تر را باز کرده است.»

علاوه بر توسعه مبادلات تجاری و اقتصادی، مسوولان اتحادیه اروپا از نظر سیاسی نیز در دو سال گذشته حمایت قاطعانه ای از توافق هسته ای به عمل آورده اند. به رغم کارشکنی های آمریکا و نقض مکرر بندهای مختلف برجام از سوی دولت ترامپ و کنگره، «فدریکا موگرینی» به عنوان مسوول سیاست خارجی این اتحادیه و «یوکیا آمانو» مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی همواره فعالیت های برجامی ایران را ستوده و خواستار پایبندی همه طرف ها به توافق شده اند.

رهبران اروپایی عضو گروه 1+5 با اقدامات و مواضع بجای خود نشان داده اند که حتی در صورت خروج ایالات متحده از برجام به این پیمان معتبر و چند جانبه بین المللی متعهد باقی می مانند.

دولت آمریکا و دشمنان منطقه ای ایران اما در صدد یارگیری و شکاف در این گروه هستند. انتظار می رود که این مساله نیز در سومین نشست ایران و اتحادیه اروپا با جدیت مورد پیگیری قرار گیرد.