وسایل ارتباط جمعی نوین, فضایی را رقم زده است که اطلاعات و اخبار و به سرعت و در طیف گسترده مبادله می شود این فضا در عین سهولتی که برای تبادل افکار و اطلاعات پدید آورده است, می تواند خطراتی را نیز به همراه داشته باشد, درحالی که میانگین سنی استفاده کنندگان فضای مجازی بسیار پایین بوده, در عین حال خانواده ها بدون ضابطه و آموزش های اولیه و نظارت مراقبتی کودکان خود را در دریای عظیم این محیط پرمخاطره قرار داده و بدون نظارت و مدیریت صحیح آنها را در استفاده از این فضا آزاد می گذارند

موضوع اصلی در این زمینه بحث تحریکات و تجاوزات جنسی در این فضا به کودکان است که خطری بسیار جدی در فضایی خارج از فضای واقع خواهد بود.

همان طور که استفاده از اینترنت گسترش می یابد، خطر رویارویی اطفال با مطالب نامناسب و به ویژه فعالیت های مجرمانه توسط کودک دوستان و هرزه نگاران کودک نیز افزایش می یابد، درواقع دنیای سایبر زمینه انتقال فعالیت های مجرمانه مختلف این متجاوزان را از فضای واقعی به فضای مجازی فراهم کرده است. این امر، از نگاه بزهکاران تجاوزات جنسی نیز مغفول نمانده و لذا عصر نوین مجرمیت، شاهد پدیده کوچ بزهکاری به دنیای سایبر و همچنین وقوع جرایم سایبری محض است که خاص این فضاست.

در واقع دنیای سایبر، فرصت های تازه و بسیار پیشرفته ای را برای قانون شکنی در اختیار انسان می گذارد، همچنین، توان بالقوه ارتکاب گونه های مرسوم و کلاسیک جرایم را به شیوه های غیرمرسوم و بسیار جدید سوق می دهد.

وقتی کودک به تنهایی در فضای مجازی قرار دارد، صغیری است که خوب را از بد تشخیص نداده و مصادیقی که تا به حال با آن مواجهه نشده برای او جذاب می نماید، مهمترین موضوع در این زمینه شاخص های فیزیولوژیک جنسی و مسائل اندام تناسلی وی است و با کسی که این مسائل را با او مطرح می کند، سریعا وارد صحبت می شود و به راحتی با او ارتباط برقرار می کند. متجاوزان با اقدامات بی شرمانه و با فریب کودک با ارسال تصاویر و فیلم های نامناسب و مستهجن، بیان داستان های شهوت آلود و جنسی و تحریک کلامی او را ابتدا کنجکاو کرده و قوه تخیل جنسی او را برمی انگیزند و سپس وارد حریم عفت کودک شده و کودک نیز که این مسائل برایش تازگی دارد به دنبال کنجکاوی بیشتر سریعا تن به اجابت خواسته های متجاوز می دهد.

مهمترین تجاوز از این بعد کنار رفتن پرده های عفت برای کودک در این سن است که نیازمند آموزش های حداقلی شناخت مسائل فیزیولوژیک جنسی است. فراتر از این، اثرات مخرب جبران ناپذیری به ویژه برای اطفال دختر که به سن بلوغ رسیده اند از پی این تجاوزات به وجود خواهد آمد که آثار و تبعات آن را تا دوره جوانی و شاید بعد از آن به همراه خواهند داشت.

تخریب دیگر، تخریب شخصیت اجتماعی و تغییر منش کودک و تاثیرپذیری از این تجاوزات و هم طیف شدن و پذیرش شخصیت بزهکارانه و اعتیاد به اتفاقات

مبتلا به خود و تلاش برای هم سوکردن همسالان خود با این جریانات است که بسیار خطرناک بوده، درواقع این کودک خود عاملی برای اشاعه فحشا به صورت عینی و نه دیگر در فضای سایبر برای هم رده های خود خواهد بود.

درخصوص ویژگی جنسیتی کودکان گرفتار در این نوع حملات باید گفت در اکثر موارد، دختران قربانی هستند و مردان به عنوان متجاوزگرشناخته می شوند، اگرچه داده های قابل مقایسه ای نیز در مورد خشونت جنسی علیه کودکان پسر و مقاربت جنسی تحمیلی در میان کودکان پسر نیز موجود است.

با این وجود، واکنش ها در بین دختران در مقایسه با پسران در مقابله با این تجاوزات بسیار متفاوت است؛ چراکه پسران زمانی که در معرض این آزار و اذیت ها قرار می گیرند آن را با والدین خود مطرح نمی کنند و هیچ وقت هم نخواهند گفت و این موضوع آزاردهنده سال ها درون خودشان همچنان باقی می ماند، ولی بازتاب های آن را در دوران بزرگسالی به اشکال مختلف می بینیم، اما اغلب دختران در صورت داشتن ارتباط نزدیک و صمیمی با خانواده و به ویژه مادر خود این مسائل را مطرح کرده و از آنان یاری می جویند، هرچند در میان دختران نیز مشاهده شده به علت شرم از مطرح کردن چنین مسائلی این راز را همیشه در خود محفوظ نگه می دارند، به طور کلی احساساتی نظیر شرم، گناه و عذاب وجدان باعث می شود کودک از صحبت پیرامون اتفاقات ناخوشایندی که در اینترنت برایش پیش آمده، طفره برود و این همان چیزی است که فرد متخلف بسیار از آن بهره می برد.

درخصوص زمینه های پیشگیری باید گفت مهمترین عامل پیشگیری از این جریانات والدین و مراقبان کودک هستند، همان طور که نمی گذاریم کودکان مان تنها در شهر راه برود، نباید بگذاریم در فضای اینترنت هم تنها بماند. تعیین پیش شرط ها برای استفاده امن و بهینه از اینترنت بسیار لازم و ضروری است، به همین دلیل مهم است که کنار کودک باشید، با علاقه نشان دادن و درگیر شدن، می توانید به کودک آموزش دهید که اینترنت فضایی است که ما با آنها سهیم هستیم، به همین دلیل اگر دنیای مجازی تان را با کودک سهیم شوید، بی تردید راحت تر می توانید درباره تجارب اینترنتی، چه مثبت و چه منفی، با کودک صحبت کنید. یک راه خوب برای سهیم شدن در اینترنت، انتخاب بازی ها، نرم افزارها و فیلم هاست، اجازه دهید آنچه را که در بازی یا فیلم می گذرد به شما نشان دهند یا درباره آنها حرف بزنند، اگرچه همیشه لازم است به محض کشف بازی، فیلم یا چیزهای جالبی در تلفن های هوشمند، تبلت و رایانه کودک، وارد جریان شده و درگیر موضوع شوید.

در اسناد بین المللی نسبت به کودکان بزه دیده ناشی از جرایم رایانه ای رویکرد افتراقی در پیش گرفته شده است، در حالی که در حقوق داخلی ایران به ویژه در قانون جرایم رایانه ای که درواقع قانون خاص محسوب می شود، تفاوتی بین بزه دیدگان عادی و کودک ملاحظه نمی شود، لزوم قانون گذاری ویژه و حمایت از کودکان در این زمینه بیش از پیش نمایان است، چراکه با پیشرفت تکنولوژی و توسعه ابزار و کارکردهای فضای مجازی، خطرات و به تبع آن جرایم مربوط به آن افزایشی چشمگیر خواهد یافت و همان طور که بیان شد طیف های سنی مختلف به ویژه کودکان را درگیر خود خواهد کرد، خطری که در گذشته ای نه چندان دور وجود نداشته است.

باید پذیرفت فضای مجازی یک واقعیت است، نه می توان آن را حذف کرد و نه تحت کنترل درآورد، باید آن را به رسمیت شناخت و با حمایت از گردش آزاد اطلاعات به سالم سازی فضای مجازی پرداخت

امین عرب سعیدی