بخوانید و عمل کنید تا آمرزیده شوید

وقتی پیوندی ایجاد می شود آرزوی آن خانواده, داشتن فرزندی سالم و در آینده صالح است, همان طور که پیامبر اکرم ص فرمودند « انَّ الوَلد الصّالح ریحانهٌ من ریاحین الجّنه ۱» و حتی یکی از باقیات و الصالحاتی که در آخرت می تواند دست انسان را بگیرد داشتن فرزند صالح است

وقتی پیوندی ایجاد می‌شود آرزوی آن خانواده، داشتن فرزندی سالم و در آینده صالح است، همان‌طور که پیامبر اکرم(ص) فرمودند: « انَّ الوَلد الصّالح ریحانهٌ من ریاحین الجّنه.۱» و حتی یکی از باقیات و الصالحاتی که در آخرت می‌تواند دست انسان را بگیرد داشتن فرزند صالح است. موضوع تربیت فرزند، از دیرباز جزو موضوعات اساسی و بنیادی اسلام بوده است.

در دنیای امروز با توسعه و رشد مهارناپذیر تکنولوژی و پیشرفت‏‌های چشمگیر آن، و نیز در عصر رویکرد دوباره بشر به مساله دین و تربیت الهی موضوع تربیت فرزند، همچنان چشمگیر می‏‌نماید. در این فرصت گوشه‌ای از روایات و احادیث انسان ساز رسول خدا(ص) و ائمه(ع) را درباره این امر مهم مرور می‌کنیم: نخستین مساله مهمی که در تربیت فرزند نیز تأثیر دارد، انتخاب نام شایسته برای کودک است. امام کاظم علیه‏‌السلام می‏‌فرماید: نخستین کار نیکی که شخص برای فرزندش انجام می‏‌دهد این ‏است که نام نیکو بر او بگذارد.

پس شایسته است هر یک از شما نام فرزند خود را نیکو قرار دهد۲. همچنین روایت شده است که فردی نزد رسول خدا(ص) آمد و پرسید: ای رسول خدا! حق فرزندم بر من چیست؟ فرمود: نام و تربیتش را نیکو کنی و او را در محیطی خوب پرورش‌دهی. یکی از مسائل مهم در این باره روش برخورد با کودک است. در این زمینه روایتی از رسول خدا(ص) را نقل می‌کنیم: ام الفضل همسر عباس بن عبدالمطلب دایه امام حسین(ع)می‌گوید: روزی رسول اکرم(ص) حسین(ع) را که در آن موقع شیرخوار بود از من گرفت و در آغوش کشید. کودک لباس پیامبر را تر کرد. من طفل را چنان با شدت از ایشان جدا کردم که گریان شد. حضرت به من فرمود: ام الفضل، آرام! لباس مرا آب تطهیر می‌کند، ولی چه چیزی می‌تواند غبار کدورت و رنجش را از قلب حسین(ع) بر طرف نماید۳. پیامبر خدا(ص) درباره چگونه رفتار کردن با کودکان فرمودند:‌ فرزندان خود را گرامی بدارید و آنان را خوب تربیت کنید، (که به این ترتیب) آمرزیده می‏‌شوید۴. به فرزندان خود احترام بگذارید و آن‌ها را نیکو تربیت کنید۵. پیامبر خدا(ص) فرمودند: فرزندان خود را بر سه خصلت تربیت کنید: دوست داشتن پیامبرتان، دوست داشتن اهل بیت او و قرآن خواندن ۶. به کودکان خود شنا و تیراندازی یاد دهید۷ . فرزند، هفت سال سرور است، هفت سال خدمتکار و هفت سال وزیر و دستیار. اگر تا ۲۱سالگی از کمکی که به او کرده‏‌ای راضی بودی (و تربیتت نتیجه داد) که خوب، وگرنه به شانه او بزن (و دیگر به حال خود رهایش کن) و تو درباره او نزد خداوند معذوری۸ . امام علی(ع) فرمودند: فرزندان خود را به آموختن دانش وادارید۹. به کودکان خود نماز یاد دهید و چون به سنّ بلوغ رسیدند، برای (ترک) نماز، بر آنان سخت بگیرید۱۰. امام صادق(ع) نیز فرمودند: پسر باید هفت سال بازی کند، هفت سال سواد بیاموزد و هفت سال به آموزش حلال و حرام بپردازد۱۱. امام علی(ع) فرمودند: کودک باید هفت سال تربیت شود، هفت سال تأدیب شود، هفت سال به کار گرفته شود و مدّت رشدش در۲۳ سالگی به پایان می‏‌رسد، تا ۳۵ سالگی رشد عقلی می‏‌کند و پس از آن، تجربه‏‌ها به کارش می‏‌آیند۱۲. امام صادق(ع) فرمودند: بگذار فرزندت هفت سال بازی کند، هفت سال تأدیب شود، هفت سال او را با خودت داشته باش (و در تربیت و آموزش او بکوش) و اگر (در طیّ این دوره‏‌ها)درست شد، که شده است، وگرنه، از آن کسانی است که خیری در او نیست ۱۳. آن حضرت همچنین فرمود: به نوجوانانتان حدیث بیاموزید، پیش از آن که مرجئه به سراغ آنان بروند (و عقاید خود را به آنان بیاموزند) ۱۴.

منبع: ۱- میزان‌الحکمه، ج ۱۴، ص ۷۰۸۴، حدیث ۲۲۶۳۴ ۲- وسائل‌الشیعة، ج۱۵، ص۱۲۲؛ فروع کافی، ج۲، ص۸۶. ۳- هدیه الاحباب ص ۱۷۶ ۴- بحارالأنوار: ۱۰۴ / ۹۵ / ۴۴ منتخب میزان‌الحکمه: ۱۶ ۵- کنزالعمّال: ۴۵۴۱۰ منتخب میزان‌الحکمه: ۶۱۴ ۶- کنزالعمّال: ۴۵۴۰۹ منتخب میزان‌الحکمه: ۶۱۴ ۷- وسائل‌الشیعه: ۱۲ / ۲۴۷ / ۱۳ منتخب میزان‌الحکمة:۶۱۴ ۸- کنزالعمّال: ۴۵۳۳۸ منتخب میزان‌الحکمه: ۶۱۴ ۹- کنزالعمّال: ۴۵۹۵۳ منتخب میزان الحکمه: ۶۱۶ ۱۰- غررالحکم: ۶۳۰۵ منتخب میزان الحکمه: ۶۱۶ ۱۱- وسائل‌الشیعه: ۱۲ / ۲۴۷ / ۱۲ منتخب میزان‌الحکمه: ۶۱۶ ۱۲- کنزالعمّال: ۴۵۴۰۹ منتخب میزان‌الحکمة:۶۱۴ ۱۲- کتاب من لا یحضره الفقیه: ج ۳ ص ۴۹۳ ح ۴۷۴۶، مکارم‌الأخلاق: ج ۱ ص ۴۷۸ ح ۱۶۵۳. ۱۳- کتاب من لا یحضره الفقیه: ج ۳ ص ۴۹۲ ح ۴۷۴۳، مکارم‌الأخلاق‌: ج ۱ ص ۴۷۷ ح ۱۶۴۷. ۱۴- تهذیب‌الأحکام: ج ۸ ص ۱۱۱ ح ۳۸۱، الکافی: ج ۶ ص ۴۷ ح ۵.