وقتی صحبت از آلودگی هوا به میان می آید، تصویر خیابانی شلوغ و پرترافیک یا دود خارج شده از کارخانه های صنعتی در ذهن ایجاد می شود. هر چند خودروها و وسایط نقلیه از علل اصلی آلودگی هوا هستند اما آلودگی هوا تنها مربوط به خیابان ها و مناطق صنعتی نیست، هوای خانه هم می تواند آلوده باشد. تاثیر این آلودگی حتی گاهی می تواند خیلی زیان آورتر و خطرناک تر از آلودگی فضای بیرون باشد. افراد زمان زیادی از شبانه روز را در خانه و فضاهای بسته می گذرانند. کودکان، سالمندان و بیماران که در برابر آلودگی هوا آسیب پذیرتر هستند بیشتر از دیگران در خانه هستند، به همین دلیل لازم است به آلودگی هوای خانه و راه های کاهش آن بیشتر توجه شود. برای شناسایی و بررسی منابع آلودگی هوا در قسمت های مختلف خانه با ما همراه شوید.

● گیاهان هوای خانه را تمیز می کنند

وجود گل و گیاهان در خانه در کاهش آلودگی هوای خانه موثر است. گیاهان دی اکسیدکربن را به اکسیژن تبدیل می کنند. هوا را تصفیه می کنند و قادرند آلاینده های مضر را از بین ببرند. با وجود گیاهان هوا تمیزتر شده و رطوبت هوا به طور طبیعی حفظ می شود. بررسی ها نشان داده است علایمی مانند سردرد، استرس، خواب آلودگی و سرماخوردگی در صورت وجود گل و گیاه در خانه کاهش پیدا می کند.

هوای تمیز در خانه در سلامت افراد خانه تاثیر زیادی دارد. وجود گیاه در خانه موجب تصفیه هوا می شود. گیاهانی مانند پیچک، فیکوس، شیپوری، زنبق، سرخس، گل داوودی و نخل مرداب در از بین بردن آلاینده های شیمیایی موجود در هوای خانه مانند رنگ، محلول های شوینده و دود سیگار موثرترند. در واقع این گیاهان آپارتمانی فیلترهای طبیعی تصفیه هوا هستند.

بررسی ها نشان داده است که گل و گیاهان آپارتمانی می توانند کیفیت هوا را بهتر کنند. در واقع گیاهان آپارتمانی قادرند ۸۷ درصد سموم هوا را طی ۲۴ ساعت از بین ببرند. برای تمیز نگه داشتن هوای خانه ای با مساحت ۱۶۷ مترمربع تعداد ۱۵ تا ۱۸ گیاه آپارتمانی با اندازه ای حدود ۱۵ تا ۲۰ سانتی متر توصیه می شود. گیاهان می توانند انواع مختلف سموم از جمله آمونیاک، فرمالدیید، منوکسیدکربن، بنزن، زایلن و تری کلرواتیلن را از بین ببرند. گیاهان آپارتمانی در کاهش میزان گاز ازن که یکی از مهم ترین گازهای آلوده کننده هوا است نیز نقش دارند. تحقیقات پژوهشگران دانشگاه پنسیلوانیا نشان داده است ، گیاهان آپارتمانی سطح ازن در فضاهای بسته را کاهش می دهند. توصیه می شود برای تصفیه آلاینده های مختلف انواع گیاهان را در خانه نگهداری کنید.

● گیاهان خستگی و سرماخوردگی را از بین می برند

طبق نتایج تحقیقات پژوهشگران دانشکده کشاورزی دانشگاه نورث وی گل ها و گیاهان آپارتمانی می توانند با افزایش رطوبت و کاهش گرد و غبار مشکلاتی مانند خستگی، سرفه، گلودرد و سایر علایم و مشکلات مرتبط با سرماخوردگی را تا ۳۰ درصد کاهش دهند. فرمالدیید در محصولات چوبی، دود سیگار، گاز طبیعی و نفت وجود دارد. تماس با آن موجب تحریک بینی، چشم و گلو می شود. بنزن در جوهر، روغن و برخی انواع رنگ وجود دارد و تماس طولانی مدت با آن موجب سردرد، خواب آلودگی و در برخی افراد کاهش اشتها می شود.

رنگ ها و جلادهنده ها هم منبع اصلی تری کلرواتیلن در خانه هستند. این مواد در تمیزکننده ها، عطرها، مبلمان و وسایل خانه هم وجود دارند. با استفاده از گل و گیاهان آپارتمانی می توان علایم ناشی از تماس با این آلاینده های شیمیایی را که شبیه علایم سرماخوردگی هستند، کاهش داد.

● نکات ایمنی و بهداشتی

با قرار دادن یک یا دو گیاه می توان هوای یک اتاق را تازه نگه داشت و برای مساحت ۹ مترمربع حداقل یک گیاه آپارتمانی لازم است اما هنگام نگهداری از گل و گیاهان آپارتمانی لازم است نکات ایمنی و بهداشتی هم مورد توجه قرار گیرد. مثلا برخی گیاهان سمی اند و باید در هنگام انتخاب گیاه به این نکته توجه داشت. به ویژه اگر در خانه کودکی دارید توجه به این نکته ضروری است. همچنین قرار دادن گلدان ها جایی دور از دسترس کودکان و استفاده نکردن از سنگ ها و وسایل تزئینی جذاب در خاک گلدان ها از دیگر مواردی است که برای پیشگیری از حوادثی مانند خفگی و مسمومیت در کودکان باید به آنها توجه داشت. کودکان عادت دارند همه چیز را به دهان ببرند و در صورت در دسترس بودن گلدان ها ممکن است با گیاه و یا کود مسموم شوند.

گاهی اوقات خاک گلدان ها و آب و آلودگی های موجود در زیرگلدانی موجب رشد قارچ ها و کپک ها و لارو حشرات و انتشار آلودگی در خانه می شود که لازم است با رعایت بهداشت و تعویض به موقع خاک گلدان ها از چنین مشکلی پیشگیری کرد. به خطر سقوط نیز توجه داشته باشید و گلدان ها را در داخل یا بیرون ساختمان طوری قرار دهید که احتمال سقوط و افتادن وجود نداشته باشد.

● ۴ جای خانه، ۴ روش برای پاکسازی هوا

۱) اتاق خواب: وسایل و لوازم موجود در اتاق خواب طوری است که گرد و غبار را به خود جذب می کند. گرد و خاک هم آلرژی و آسم را تشدید می کند. لازم است ملافه ها و رختخواب ها به طور مرتب شسته و لوازم اتاق، مبلمان و فرش گردگیری و جارو شوند.

۲) اتاق نشیمن: اتاق نشیمن می تواند محل تجمع آلاینده های موجود در خانه باشد و به همین دلیل باید تهویه مناسب داشته و هوا در آن جریان داشته باشد و به طور منظم گردگیری و جارو شود. دود سیگار حملات آسم را تشدید کرده و در کودکان مشکلات تنفسی ایجاد می کند. در خانه سیگار نکشید و به دیگران هم اجازه ندهید در فضای بسته خانه سیگار بکشند. برای خوش بو کردن هوا از اسپری های خوش بوکننده که حاوی مواد شیمیایی حساسیت زا هستند، استفاده نکنید.

اگر در خانه شومینه دارید مراقب منوکسیدکربن باشید، از باز بودن راه خروج هوا و مسدود نبودن دودکش مطمئن شوید. به تهویه هوای خانه توجه کنید و روزی چند بار پنجره ها را باز کنید تا هوا در خانه جریان داشته باشد.

۳) حمام: حمام مرطوب ترین محل در خانه است و تهویه مناسب در آن برای از بین بردن رطوبت و خشک شدن سطوح مهم است. رطوبت موجب رشد قارچ ها شده و آلرژی، آسم و مشکلات تنفسی را تشدید می کند. تهویه مناسب و خشک نگه داشتن سطوح از رشد و انتشار قارچ ها پیشگیری می کند.

۴) آشپزخانه: حشره کش ها که برای ازبین بردن حشرات و جوندگان استفاده می شود می تواند چشم، بینی و گلو را تحریک کند و به کلیه ها و سیستم اعصاب مرکزی آسیب رسانده و خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهد. برای کنترل حشرات و جوندگان، مواد غذایی را بیرون نگذارید و اگر مجبور به استفاده از حشره کش شدید، هنگام استفاده و پس از آن پنجره ها را باز کرده و تماس تان را محدود کنید. در صورت امکان از راه های غیرشیمیایی برای مبارزه استفاده کنید.

محصولات سفیدکننده و ضدعفونی کننده که معمولا زیر سینک ظرف شویی نگهداری می شوند در صورت استفاده و نگهداری ترکیبات آلی فرار آزاد می کنند. بهتر است آنها را طبق دستورالعمل روی بسته بندی استفاده کنید و دور از دسترس کودکان قرار دهید. هنگام خرید محصولاتی بدون ترکیبات آلی فرار را انتخاب کنید. برای پیشگیری از انتشار منوکسیدکربن در آشپزخانه مطمئن شوید که اجاق گاز تهویه مناسب دارد. سیستم هود آشپزخانه باید به طور مناسب نصب، استفاده و تعمیر شود.

● درخانه باید هوا جریان داشته باشد

در روزهایی که میزان آلودگی هوا بالاست توصیه می شود افراد از تردد غیرضروری در شهر اجتناب کنند و افراد آسیب پذیر مانند سالمندان، نوزادان و بیماران ریوی و تنفسی در خانه بمانند، اما این موضوع نباید موجب شود که افراد تصور کنند تنها هوای بیرون از خانه آلوده است. هوای داخل خانه گاهی ممکن است از هوای بیرون آلوده تر هم باشد. فضای خانه فضای محدود و بسته ای است و افراد ساعات طولانی در خانه حضور دارند، وجود آلودگی در هوای خانه می تواند سلامت افراد خانه را به خطر بیندازد. سیگار کشیدن، استفاده از مواد سفیدکننده و ضدعفونی کننده شیمیایی، اسپری ها و خوش بوکننده های شیمیایی از منابع آلودگی هوای خانه هستند. برای داشتن هوای پاک در خانه بهتر است حتی المقدور کارهایی که موجب انتشار و بیشتر شدن آلودگی هوا می شود محدود شود.

بستن پنجره ها در تمام طول روز به هیچ وجه توصیه نمی شود. منوکسیدکربن یکی از آلاینده های خطرناک در هوای خانه است که در اثر احتراق در وسایل گازسور مانند بخاری و شومینه ایجاد می شود، توصیه می شود برای پیشگیری از مسمومیت با منوکسیدکربن روزی چند بار پنجره ها باز شود تا هوا در خانه جریان پیدا کند. با رعایت این نکات، آلودگی هوای خانه کاهش پیدا می کند اما افراد با مشکلات خاص مانند افراد مبتلا به بیماری های تنفسی بهتر است از دستگاه تصفیه هوا استفاده کنند.