بهشتی به نام هیرکانی

نام هیرکانی به جنگل هایی با تنوع زیستی منحصربه فرد, گونه های نادر و در معرض انقراض و طبیعتی باشکوه اعطا می شود جنگل هایی باستانی که می توان از آنها به عنوان شاهکاری از هنر دست پرودگار هستی نام برد مناطق شمال ایران به لطف برخورداری از آب و هوای مناسب و متوسط بارندگی 550 تا 2200 میلی متر و ارتفاع صفر تا 5671 متری دارای شرایط و بستر مساعد برای رشد گونه های گیاهی مدیترانه ای است با توجه به این شرایط مطلوب شمال ایران, حاشیه جنوبی دریای خزر جایگاه این جنگل های متراکم ند جنگل هایی که بین کشورهای ایران و آذربایجان مشترکند این جنگل ها از ارزش بسیار والایی برخوردارند و مهم ترین زیستگاه طبیعی برای حفاظت از گونه های متنوع زیست محیطی علی الخصوص گونه های در معرض خطر انقراض هستند

این جنگل های برجسته نقشی بسیار مهم در فرآیندهای زیست محیطی و بیولوژیکی و توسعه اکوسیستم و گیاهان ایفا می کند و در حال حاضر میزبان 296 گونه از انواع پرندگان و 98 گونه از پستانداران است. گونه های این جنگل ها در برابر سرما بسیار حساسند از این رو تنها در آب و هوای معتدل کرانه های دریای خزر قادر به ادامه زندگی و حیات هستند. می توان از جنگل های هیرکانی به عنوان اندوخته ای ارزشمند و طلای سبز رنگ شمال ایران نام برد، گنجینه ای شگرف با آب و هوایی مطبوع و زیبایی های خارق العاده که بازدید از هر یک از آنها قطعا سازنده یکی از زیباترین خاطرات زندگی تان خواهد بود.

جنگل های هیرکانی واقع در شمال ایران به مساحت ۲ میلیون و ۱۲۵ هزار هکتار و با قدمت ۴۰ میلیون سال نمادی از فسیل های زنده ای است که ثبت جهانی آن به حفظ و احیای این میراث طبیعی کمک موثری می کند. جنگل های هیرکانی از آستارا در گیلان تا گلیداغ در شرق گلستان به طول ۸۰۰ کیلومتر و با عرض ۲۰ تا ۷۰ کیلومتر گسترده است و با توجه به ارزش طبیعی، قدمت و وسعت زیاد، ویژگی های ثبت به عنوان میراث طبیعی جهان را دارد. گسترش عمومی جنگل های شمال از سطح دریا شروع و تا ارتفاع حداکثر ۲ هزار و ۸۰۰ متر ادامه دارد، جنگل های هیرکانی متراکم ترین ناحیه جنگلی کشور است. برای ثبت جهانی این جنگل های منحصربه فرد، ۱۳ نقطه با وسعت ۱۵۰ هزار هکتار با توجه به تنوع حیات وحش، حفاظت و پوشش گیاهی، تنوع زیستی و ارتفاع مناسب انتخاب شده است. این نواحی انتخاب شده شامل پارک ملی گلستان، جنگل افرا افراتخته، جهان نما، بولای دودانگه و چهاردانگه، جنگل الیمستان هراز در آمل، جنگل و از با درختان سرخدار، حوزه کجور، چهارباغ چالوس، جنگل خشک داران، گچ رودخان، سیاه رودبار و منطقه حفاظت شده لیسار است پروفسور هانس کناپ جنگل شناس آلمانی در اهمیت این جنگل ها آنها را بی مانند خوانده و درختان پهن برگ این جنگل ها را منحصر می داند. وی همچنین بهترین راه برای محافظت از این جنگل ها را در ثبت جهانی آنها می داند. این جنگل از منطقه هیرکان جمهوری آذربایجان آغاز و تا استان گلستان در ایران امتداد دارد و در ایران مورد حفاظت مشترک سازمان محیط زیست و سازمان میراث فرهنگی می باشد. واژه هیرکان شکل یونانی نام گرگان است.

ثبت جهانی جنگل های هیرکانی

در ۲۱ تیر ۱۳۸۵ جمهوری آذربایجان درخواستی را مبنی بر ثبت جهانی جنگل های خزری-هیرکانی به یونسکو ارائه کرد. با بررسی کارشناسان این سازمان اعلام شد به دلیل اینکه سهم جمهوری آذربایجان تنها ۲۰ هزار هکتار در مقابل سهم ۲ میلیون هکتاری ایران از این جنگل متعلق به دوره ژوراسیک می باشد، ثبت جهانی این اثر به تنهایی به نام آذربایجان ممکن نیست. پس از آن مقامات فرهنگی ایران پیشنهادی را به آذربایجان ارائه دادند مبنی بر ثبت مشترک این اثر طبیعی. تاکنون این امر به دلیل اختلافات دو طرف میسر نشده است. از جمله موارد اختلافی این است که علی رغم قوانین یونسکو مبنی بر ثبت اسامی کشورهای دارای آثار تاریخی و طبیعی مشترک به ترتیب حروف الفبا در اسناد مکتوب خود، ایران مخالف ثبت نام آذربایجان پیش از نام ایران در سند این اثر است؛ با این استدلال که سهم اندک آذربایجان از این جنگل نمی تواند قابل قیاس در مقایسه با سهم ایران باشد که بتوان صرفاً بر اساس حروف الفبا چیدمان متن سند را مشخص کرد.