خشکسالی این گرمای غیرطبیعی هوا قرار است تا کی ادامه داشته باشد

هوای گرم در ایران تداومی یک ماهه داشته است در صورتی که موج های هوا که جا به جا می شوند, کاهش و افزایش دما اتفاق می افتد اما در ایران از یک ماه گذشته این جا به جایی وجود نداشته و تداوم هوا باعث شده که مردم فکر کنند که هوا گرم تر از سال های گذشته است

گرمای هوا حدود یک ماهی است که ثابت مانده و به نظر نمی رسد که قرار است به این زودی دست از سر ایران بردارد اما هواشناسی بعد از یک ماه اعلام کرده که از فردا (دوشنبه) هوای ایران چند درجه ای کاهش پیدا می کند.

امیر سرکرده، کارشناس هواشناسی می گوید: «این گرمای هوا بی سابقه نبوده و در سال های گذشته هم ما دمای ۵۳-۵۴ را در جنوب کشور تجربه کرده ایم، دمای تهران به ۴۰درجه هم رسیده است.»

**کاهش دما در روزهای آینده

وی با اشاره به این که مهم تداوم گرماست که در ایران اتفاق افتاده، می افزاید: «هوای گرم در ایران تداومی یک ماهه داشته است در صورتی که موج های هوا که جا به جا می شوند، کاهش و افزایش دما اتفاق می افتد اما در ایران از یک ماه گذشته این جا به جایی وجود نداشته و تداوم هوا باعث شده که مردم فکر کنند که هوا گرم تر از سال های گذشته است.»

اما امیر سرکرده نویدی برای اکثر استان ها به جز استان های شمالی داشته و تاکید می کند: «اواسط این هفته و به تعبیری از دوشنبه بالاخره این تداوم شکسته خواهد شد و در اغلب نقاط ایران کاهش دما پیش بینی می شود و طبیعی است که دوباره موج گرما به کشور بازخواهد گشت.»

این کارشناس هواشناسی اما در مورد گرد و خاک می گوید: «گرد و خاک ها ربطی به دمای هوا ندارد و در جنوب شرق به دلیل موسم هند است که باد می وزد و در ایران ما شاهد بادهای ۱۲۰روزه هستیم. شاید یک روز این باد کم شود و یک روز زیاد و فقط این گرد و غبار است که با وزش باد زیاد و کم می شود.»

اقدام نمی کردیم بدتر از این را تجربه می شد

مدیر کل دفتر مشارکت های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست نیز در این مورد می گوید: «ما براساس یک یا دو سال نمی توانیم تحلیل دقیقی ارائه کنیم. اما اگر فرض را بر این بگیریم که روند اینگونه است و ما با یک فرآیند تدریجی گرم شدن هوا روبه رو هستیم، باید یک مسئله را در نظر بگیریم که آیا این گرم شدن هوا فقط در چارچوب مرزهای سیاسی ایران اتفاق می افتد یا اینکه در عراق، سوریه، عربستان و .... هم رخ می دهد؟»

محمد درویش با بیان اینکه امسال در هند و پاکستان ده ها نفر در اثر گرما جان خود را از دست دادند، می افزاید: «این گرما فقط مربوط به ایران نبوده و حتی برخی از شهرها و کشورهای اتحادیه اروپا با گرمای بی سابقه ای روبه رو بودند. به نظر می رسد این گرما یک فرآیند جهانی است که به نام (climate change) یا همان تغییرات اقلیمی یا جهان گرمایی یاد می شود و سالهاست دانشمندان نسبت به آن هشدار دادند و بیشترین اثرپذیری آن در کمربند خشک شمالی جهان اتفاق افتاده است و ما منطقه بسیار آسیب پذیر هستیم در این مورد و برای حل این مشکل هم نیاز هست که تمام مردم دنیا سبک زندگی شان را تغییر دهند.»

به گفته این کنشگر محیط زیست؛ «اگر بخواهیم مقایسه کنیم امسال ما ظرفیت گرمای ویژه بهتری نسبت به پارسال در خوزستان ایجاد کردیم، چون قریب به صدهزار هکتار از تالاب هورالعظیم (که سال گذشته اغلب مناطقش خشک بود) امسال آب دارد. پس طبیعتا امسال باید مردم خوزستان گرمای کمتری را نسبت به سال گذشته تجربه کنند.»

وی با اشاره به اینکه امسال کشاورزی هم در خوزستان افزایش یافته است، تاکید می کند: «در حقیقت زمین های خوزستان لخت نمانده است. همچنین وضعیت تالاب شادگان و تالاب شیمبار به مراتب بهتر از سال گذشته است. پس اگر گرما بیشتر شده باید آن را ریشه یابی کنیم در یک فرآیند جهانی تر و در اتفاقاتی که در غرب ایران (و منطقه میان رودان) رخ داده است، با توجه به اینکه دو رودخانه اصلی دجله و فرات میزان آبشان چند برابر بزرگترین رودخانه ایران (یعنی کارون) بوده از دست دادیم و آن منطقه به تلی از خاک و چشمه های تولید گرد و خاک تبدیل شده است. یکی از عوامل افزایش دهنده گرما باشد و باد غالب غرب به شرق هم ایران را تحت تاثیر قرار می دهد.»

درویش در پاسخ به این سوال که دخالت و مدیریت آب در محیط زیست ایران تغییر بسیاری به وجود آورده است، آیا برگردان محیط زیست به وضعیت قبل می تواند به کاهش گرمای ایران کمک کند؟ می گوید: «ما می توانیم با عملکرد درست انسانی روند کاهنده کارای سرزمین را کاهش دهیم اما نمی توانیم آن را متوقف کنیم. مگر اینکه در یک اقدام جهانی انتشار گازهای گلخانه ای را کاهش دهیم. البته با بهبود وضعیت تالاب ها و مهار روند قطع و ریشه کنی درختان جنگلی، ندادن مجوز تغییر کاربری و... می توانیم این شرایط را اندکی بهبود بخشیم.»

**گرمای هوا عادی نیست

دکتر ناصری، مدیر پروژه تغییر اقلیم در این باره که آیا هوای گرم نشات گرفته از تغییر اقلیمی است یا خیر؟ می گوید: «این گرمای هوا عادی نیست. منتها باید یک نکته ای بگویم که وقتی درباره تغییر اقلیم صحبت می کنیم در مورد فرآیند بلند مدت صحبت می کنیم و طبیعتا با محوریت اتفاقات کوتاه مدت نمی توان در مورد این موضوعات صحبت کرد.»

وی با اشاره به این که در تغییر اقلیم مقادیر حدی هم تغییر می کند، می افزاید: «بالاترین دماهای روزانه، ماهانه و یا تغییرات بارش اتفاق می افتد را تغییرات حدی می گویند. اما این دمای عمومی گرم می تواند مصداق بارز تغییر اقلیم باشد اگر تغییر حدی صورت بگیرد. البته ما افزایش تدریجی دما هم داریم. بنابراین اگر این فرآیند افزایش دمایی که اتفاق می افتد را بررسی کنیم و متوجه شویم بر اثر دمای تدریجی دماست، قطعا اثرات تغییر اقلیم است. اگر جزو مقادیر حدی دما باشد (مثلا طی ۳۰سال گذشته نزدیک به بیشترین دمای هوایی است که مشاهده شده) باز هم می توانیم بگوییم تغییر اقلیم است. اما اگر در ۳۰ سال گذشته ۱۰بار این دما را تجربه کرده باشیم به راحتی نمی توان گفت که این تغییر اقلیم است. یعنی در دو نگاه می توانیم بگوییم اثر تغییر اقلیم است؛ ۱) در فرآیند تدریجی ۲) در یک اثر حدی و قالب حدی این اتفاق افتاده باشد.»