سازگاری یا سازش, کدام را انتخاب می کنید

دنیایی که در آن زندگی می کنیم, همواره در حال تغییر و تحول است در حقیقت یکی از اصول تغییر ناپذیر این است که همه چیز تغییر می کند

دنیایی که در آن زندگی می کنیم، همواره در حال تغییر و تحول است. در حقیقت یکی از اصول تغییر ناپذیر این است که همه چیز تغییر می کند. بنابراین انسان هم برای رسیدن به تکامل به تغییر و تحول نیازمند است. نکته این جاست که انسان برای پذیرش تغییر در خود ابتدا باید تغییرات محیط پیرامون را بپذیرد. با این حال بسیاری از ما در برابر تغییرات مقاومت و سعی می کنیم تا حدامکان شرایط را همان گونه که هست، حفظ کنیم یا بر اساس پیش فرض های ذهنی رفتار کنیم. در صورتی که هنر سازگاری با شرایط، اصلی بدیهی در زندگی است که اجازه کسب تجربه های لذت بخش و هیجان انگیز و مفید را به انسان می دهد. در این مطلب به بررسی مفهوم سازگاری در گفت وگو با یکی از مشاوران خانواده پرداخته ایم.

● سازگاری یعنی چه

سازگاری در واقع قدرت انطباق فرد با شرایط و موقعیت های جدید، دشوار و تجربه نشده است. موقعیتی که طی آن فرد تلاش می کند خود را با آنچه روبه رو شده است وفق دهد و از آن برای طی کردن مرحله ای از رشد بهره ببرد. مریم رامشت روان شناس و مدرس دانشگاه با بیان این مطلب به خراسان می گوید: سازگاری یک رفتار منطقی است که از سلامت و قدرت فرد خبر می دهد؛ به عبارتی هر قدر فرد بتواند خود را با موقعیت های جدید و شرایط تجربه نشده، هماهنگ کند توانمندی و قدرت بیشتری دارد و از اعتماد به نفس بیشتری برخوردار است.

در سازگاری، فرد نه فقط می تواند خود را با محیط پیرامون تطبیق دهد، بلکه در صورت لزوم شرایط محیط را به نفع خود تغییر می دهد. در واقع سازگاری نهایت تعامل است تا جایی که فرد، خود یا محیط پیرامونش را برای زندگی بهتر تغییر می دهد. نکته این جاست که سازگاری در مواجهه با اختلاف نظر معنا پیدا می کند و اختلاف نظر و تلاش برای رفع آن در واقع طی کردن مسیر رشد و کمال محسوب می شود. بنابراین نباید از اختلاف نظر و تفاوت دیدگاه هراسید و تفاهم را به هر قیمتی طلبید. سازگاری در پیچ و خم اختلاف نظرها، سلیقه ها و دیدگاه ها در زندگی مشترک معنا پیدا می کند و در زندگی مشترک زوج باید مهارت های زندگی را فرا گرفته باشند تا بتوانند با سازگاری در کنار هم زندگی کنند.

● سازگاری در زندگی مشترک

وی با اشاره به این که همسرانی سازگار هستند که مهارت های ارتباطی، قدرت کنترل استرس و خشم و توانایی تصمیم گیری را دارا باشند، تصریح می کند: مفهوم سازگاری در برگیرنده تمامی مهارت هایی است که به زوج اجازه می دهد بتوانند اختلاف نظر و سلیقه را به تفاهم تبدیل کنند و حتی گاه همدیگر را بدون رسیدن به تفاهم درباره یک موضوع بپذیرند. همسران سازگار به موقع عقب نشینی می کنند، یکدیگر را متهم به ناسازگاری نمی کنند، وجهه یکدیگر را تخریب نمی کنند و با خلاقیت راهی پیدا کنند که ضربه ای به زندگی مشترکشان وارد نشود. حال اگر همسر به هر دلیلی خود را با شرایط و موقعیت جدید تطبیق ندهد و تلاش کند دیگری را به نفع خود تغییر دهد، در واقع شیوه ناسازگاری را در پیش گرفته است. پافشاری و سماجت روی نظر شخصی، کنار نیامدن با اتفاقاتی که قابل تغییر نیست، اختلال در عملکرد فردی و اجتماعی و در نتیجه نپذیرفتن شرایط جدید، پرخاشگری و افسردگی، از دیگر نشانه های همسر ناسازگار است.

● سازش یا سازگاری

گاهی در ذهن بعضی از زوج ها تفاوت سازش با سازگاری مشخص نیست. این مشاور خانواده درباره تفاوت سازش با سازگاری چنین توضیح می دهد: در سازگاری فرد خود را با شرایط جدید وفق می دهد، اما در سازش، تسلیم موقعیت می شود. در سازش فرد بدون ابراز وجود و تعامل مفید، کاملاً همانند محیط پیرامون می شود و هیچ اثربخشی روی محیط ندارد. در سازش فرد دنباله رو می شود و به دنبال تعامل نیست و فقط پذیرنده محض است. نکته این جاست که از آن جا که هیچ کس دوست ندارد همواره پذیرنده باشد حتماً درجاتی از خشم در فرد سازشگر وجوددارد که به دلیل فرمانبری محض نهفته باقی مانده است. مطالعات نشان می دهد که سازش همیشگی و دایمی خطری برای سلامت روان است. خوب است بدانید برای تعیین میزان سازگاری افراد، می توان آن ها را در موقعیت های فرضی قرار داد تا بر اساس تصمیمی که می گیرند، میزان سازگاری آن ها مشخص شود.

رامشت با بیان این که گاه سازش می‌تواند مقدمه ورود به مرحله سازگاری است، می گوید: همسری که شوهرش سیگار می کشد باید تلاش کند با راهکارهایی همسر را به تغییر رفتار و ترک سیگار تشویق و دعوت کند. وی در این مسیر باید همسرش را به سازگاری با محیط زندگی سالم وادار کند تا محیط زندگی و منزل عاری از دود سیگار باشد. در ادامه مطلب به چند راهکار برای تمرین سازگاری به نقل از سایت «هلث دات کام» توجه کنید. به یاد داشته باشید که رغبت نداشتن برای پذیرش تغییرات در محیط پیرامون، اغلب باعث استرس می شود. دنبال کردن اهداف شخصی در زندگی بسیار مهم است اما اگر قدرت انعطاف پذیری و سازگاری نداشته باشید، نمی توانید به اهداف مورد نظر برسید. در مورد آنچه نمی توانید تغییرش دهید، سازگاری به خرج دهید. بین آنچه تغییرپذیرند و تغییرناپذیراست، تمایز قائل شوید و فراموش نکنید آنچه امروز تغییر آن محال به نظر می رسد، ممکن است فردا تغییر کند. بنابراین به ذهن انعطاف پذیر خود اجازه دهید همواره فرصتی برای تغییر متصور شود. به جای ترک موقعیت، از موقعیت های جدید استقبال کنید. تلاش برای داشتن عملکرد بهتر در موقعیت های جدید فرصت نابی در اختیارتان می گذارد که به وسیله آن قوی تر و پخته تر شوید.

● سازگاری لازمه رشد است

طی کردن مسیر رشد و تکامل انسان بدون قابلیت سازگاری امکان پذیر نیست. مریم رامشت مشاور خانواده با بیان این مطلب به خراسان می گوید: در طول زندگی، فرصت های متعددی برای رشد انسان وجود دارد و لازمه بهره گیری از این فرصت ها، قابلیت انعطاف پذیری و سازگاری است. در سازگاری فرد آگاهانه تلاش می کند برای بهبود عملکرد فردی و اجتماعی تا جایی که امکان دارد سازگار شود و از این فرصت برای رشد شخصیت خود استفاده کند. اگر فرد به این نکته آگاهی داشته باشد که لازمه رشد تحمل دشواری و سختی است، بهتر می تواند روش سازگاری را در پیش بگیرد.

نویسنده: عظیمی مروی