ربات ها همیشه حرف های تازه ای برای گفتن دارند و روز به روز قابلیت های جدید و هیجان انگیزتری برای آنها تعریف می شود. دیگر تمیز کردن خانه یا استفاده از این ماشین آلات مکانیکی در کارخانه های صنعتی به عنوان دستاوردی هیجان انگیز و بی سابقه مطرح نمی شود. آنها روز به روز کارآمدتر و به روزتر می شوند و با ترکیب تازه ترین دستاوردها در زمینه هوش مصنوعی بتدریج به ماشین آلات مکانیکی هوشمند نیز تبدیل می شوند، ماشین هایی که می توانند فکر کنند، عمل کنند و واکنش های گوناگونی از خود بروز دهند. سال ۲۰۰۹ پیشرفت های چشمگیری در این عرصه به وقوع پیوست که می توان این دوران را یکی از طلایی ترین دوران ها در فرآیند توسعه دانش فنی ربات ها به شمار آورد. اکنون آنها بهتر حرکت می کنند، بهتر اشیا را در دست می گیرند، زیباتر می خندند و از آن گذشته به مرحله ای رسیده اند که می توانند انسان ها را از عصبانی شدن بازدارند.

در ماه های گذشته تنوع توسعه ربات ها چشمگیر بوده است. از عرصه های پزشکی و توانبخشی تا مانورهای نظامی، تقلید مهارت های اجتماعی و راه یافتن به فضا، این ماشین ها با تغییرات و پیشرفت های فنی و تکنیکی زیادی همراه بوده اند. در این میان، یکی از مهم ترین اهداف از پیش تعیین شده ای که برای ربات ها دنبال شده، توجه به اجتماعی کردن آنها بوده است. بسیاری از پژوهشگران بر این باور هستند که با انتقال مهارت های اجتماعی به ربات ها این امکان وجود دارد تا آنها را به نیروهای کمک رسان به مراتب بهتر و کارآمدتری در منازل، مدارس، ادارات و بیمارستان ها تبدیل کرد.

سال ۲۰۰۹ نسلی از ربات ها ارائه شدند که می توانند مهارت های ساده ای نظیر گرفتن اشیا از مربیان انسانی را فرا بگیرند. نکته جالب توجه این است که این فرآیند به ظاهر ساده با تکیه بر فرامین و اشاراتی نظیر فرامین زبانی، اشاره دست و حتی حالات مختلف صورت انجام می شود و از این رو می توان حدس زد که چه پیچیدگی های فنی در آن وجود دارد. در همین حال گروهی از محققان دانشگاه کالیفرنیا در سانتیاگو برنامه یادگیری ماشینی طراحی کرده اند که ربات با استفاده از آن می تواند حالات چهره بهتری از خود ارائه کند.

به عقیده کارشناسان با تمرکز بر چنین برنامه هایی می توان راه را برای طراحی و ساخت ربات هایی نظیر ربات هایی که با کودکان سر و کار دارند، هموارتر کرد. در حقیقت رباتی که از این برنامه استفاده می کند، می تواند با نگاه کردن به آینه و تجزیه و تحلیل حالات مختلف چهره، بخش های مختلف صورت خود را به حرکت درآورده و حالت های متنوعی از خود بروز دهد. در این دسته از ربات ها که از آنها به ربات های هوشمند اجتماعی نیز تعبیر می شود پیشرفت های جالب توجهی دیده شده است. به عنوان نمونه رباتی مجازی ارائه شده است که می تواند تقلید خیره کننده ای از بیماری داشته باشد. این نوع ربات در امور پزشکی و آموزش پزشکان و پرستاران تازه کار قابلیت های زیادی دارد.

اما در این رهگذر، پژوهشگران تمرکز ویژه ای نیز بر جنبه روانی تعاملات اجتماعی ربات ها داشته اند.

در یکی از هیجان برانگیزترین پروژه هایی از این دست، گروهی از محققان در سوئیس نسلی از ربات ها را طراحی کرده اند که قابلیت گول زدن یکدیگر را دارند. این اتفاق زمانی روی می دهد که دسترسی آنها به منابع گوناگون از جمله منابع اطلاعاتی محدود شده باشد. حتی در ماه های اخیر ربات هایی طراحی شده که با تشخیص افراد تحت استرس و ناراحتی های روانی از آنها فاصله می گیرد. این دستاورد جالب توجه محصول تفکر خلاقانه تیمی از محققان در دانشگاه کالگری بوده است. آنها از هدبند مخصوص مجهز به حسگرهای فیزیولوژیکی برای برنامه ریزی رباتی کوچک استفاده کرده اند. با استفاده از این هدبند، ربات استرس فرد مقابل خود را از روی تنش های ماهیچه ای که در صورتش ایجاد می شود، تشخیص می دهد و از آن فاصله می گیرد.

● ربات ها در دنیای پزشکی

ارائه ربات داوینچی را می توان اوج هنرنمایی دانش نوین بشری در زمینه استفاده از ربات ها در دنیای پزشکی به شمار آورد. اما در حالی که توسعه و استفاده تجاری از این فناوری و ربات های مشابه آن در بیمارستان های مختلف سراسر جهان ادامه دارد، محققان زیادی نیز تمرکز خود را روی استفاده از سیستم های رباتیک در حوزه توانبخشی معطوف کرده اند. به عقیده آنها چنین سیستم هایی می تواند به بیماران دچار مشکلات حرکتی بهترین و موثرترین کمک ها را ارائه کند.

با انتقال مهارت های اجتماعی به ربات ها این امکان وجود دارد تا آنها را به نیروهای کمک رسان کارآمدتری در منازل، مدارس، ادارات و بیمارستان ها تبدیل کردبتازگی در دانشگاه نورت وسترن دستگاه های توانبخشی زانو، لگن خاصره و دست ارائه شده که در آنها از نسل جدیدی از موتورهایی بهره گرفته شده است که علاوه برداشتن تنوع حرکتی بالا هزینه تمام شده دستگاه رباتیک را نیز به حداقل می رسانند. این ربات های توانبخشی سبک بوده و براحتی می توان آنها را حمل کرد. از این رو بیماران پس از ترک بیمارستان می توانند از آنها در نقاط مختلف برای بازگشت اصولی به زندگی عادی خود استفاده کنند.

دستاورد دیگری نیز در این زمینه ارائه شده که پیش بینی می شود در آینده کاربردهای زیادی داشته باشد.

این دستگاه توانبخشی مبتنی بر یک سامانه کنترل کننده بازی اصلاح شده است. این فناوری نوین که از سوی محققان دانشگاه جورج مدیسون ارائه شده است با هدف کمک به بیمارانی است که در نوشتن دچار مشکلات حرکتی هستند. این دستگاه نسبتا ارزان قیمت براحتی در منزل به کار گرفته می شود و والدین می توانند با استفاده از آن، حرکت انگشتان کودکان مبتلا به اختلالات ملایم شناختی را بهبود بخشند.

اما در زمینه توسعه فناوری ربات های عرصه پزشکی، کمک به نظامیان فراموش نشده است. به عنوان مثال ربات مارشکلی ساخته شده است که می تواند با بررسی علائم تنفسی سربازان در میادین جنگ، اکسیژن مورد نیاز را به آنها منتقل سازد. مبنای طراحی و ساخت این ربات بر سیستمی است که برای جراحی های قلبی به کار گرفته می شود. نیروهای امدادرسان می توانند این ربات مارشکل را به برانکارد حامل بیمار یا سرباز مجروح متصل کنند و درخصوص کنترل دقیق علائم حیاتی وی اصلا نگران نباشند.

اما سال ۲۰۰۹ تمرکز محققان روی فرآیند «گرفتن اشیا» از سوی ربات ها با دقت و تنوع بیشتری همراه شد. این که ربات ها بتوانند ساده تر، سریع تر و در عین حال با دقت بیشتر، اشیای با اندازه های مختلف را بگیرند، موضوعی است که در زمینه توسعه ربات های انسان نما یا ربات های صاحب بازو هیچ گاه کمرنگ نمی شود. گروهی از محققان دانشگاه کلمبیا به این نتیجه رسیده اند که درصورت اعطای چالاکی نهفته در دست انسان به دست رباتیکی می توان ظرافت بیشتری به فرآیند «گرفتن» در ربات ها بخشید.

این نوع تحقیقات در مقیاس های کلان تر نیز دنبال شده به طوری که در ماه های اخیر محققان آژانس فضانوردی آمریکا (ناسا) بازوی جدید رباتیکی طراحی کرده اند که در ماموریت هایی نظیر نصب دستگاه ها و بخش های حجیم و سنگین به ایستگاه فضایی بین المللی کمک زیادی به فضانوردان می کند.این بازوی رباتیکی قابلیت جابه جایی محموله های سنگین وزن را دارد. آنها به دنبال آن هستند تا در صورت موفقیت نهایی این پروژه از آن در ماموریت سال های آینده بازگشت دوباره به ماه استفاده کنند. نگاهی به ماه های گذشته و آنچه در زمینه توسعه فناوری سیستم های رباتیک گذشته نشان می دهد این ماشین آلات مکانیک هوشمندتر از گذشته و با قابلیت های متنوع تری وارد زندگی انسان ها می شوند.