لیبل هایی که در محیط بیرون هستند تحت تاثیر عوامل جوی مختلفی همچون اشعه خورشید، باد، باران و برف قرار دارند. علاوه بر این کیفیت سطح چاپ در میزان مقاومت مهم است. به عبارت دیگر کاغذ به نسبت لایه فیلم یا سطوح فلزی، طول عمر کمتری دارد.

● مقاومت آب و هوایی چیست؟

عدم چسبندگی مرکب و ورنی ها، مشکلی است که اغلب در چاپ روی سطوح غیرجاذب دیده می شود. چسبندگی کافی، اولین شرط ضروری برای هر گونه مقاومتی محسوب می شود. موسسه آلمانی برای تعیین استاندارد (DIN) ، مقاومت آب و هوایی یا مقاومت جوی را این گونه تعریف می کند: «مقاومت جوی، پایداری روکشی را در اثر تماس با آب و هوا در مکان مشخص و در مدت زمان مشخص، شامل می شود و نیز می توان عوامل مختلف ولی قابل اندازه گیری را برای آن نام برد. مانند تغییرات رنگ، تغییرات ته رنگ، گچی و پوسته پوسته شدن، تاول زدن و خوردگی سطح. این تغییرات که با استانداردهای مختلفی بررسی و بیان می شوند، در استانداردهای مختلف لحاظ می شود. با این حال استاندارد DIN فقط مربوط به نساجی و روکش های مربوط به آن است و برای سطوح چاپی وضع نشده است. بنابراین نیاز به استاندارد دیگری احساس می شود.»

● شرایط اقلیمی تکرارپذیر نیستند

از آنجا که آب و هوا بستگی به موقعیت مکانی، شرایط اقلیمی، فصول مختلف و تغییرات سالانه دارد، در هر جایی آب و هوا متفاوت خواهد بود. به عبارت دیگر شرایط خاص آب و هوایی به دلیل یکسان نبودن موارد مذکور، تکرارپذیر نیستند. بنابراین برای ایجاد محیطی متشابه، نیازمند روش های ساختگی و ابزارهای سنجش آب و هوا هستیم. منبع نوری برای این امر، هوای سرد شده لامپ زنون به همراه دمای رنگ ۵۵۰۰ تا ۶۵۰۰ درجه کلوین است. فیلتر باید بین منبع نوری و نمونه چاپی که اشعه یووی را کاهش می دهد قرار گیرد. درصد اشعه ماورای قرمز که از لامپ زنون ساطع می شود، با فیلتر گرم کاهش می یابد.

این آزمایش شرایط باران را به همراه رطوبت شبیه سازی می کند که زمان اسپری کردن در آن باید یک دقیقه و زمان خشک کردن ۲۹ دقیقه باشد. در طول زمان خشک شدن، دما نباید از ۴۰ درجه سانتی گراد (۱۰۴ درجه فارنهایت) بالاتر رود و برای اسپری کردن فقط باید از آب شیرین استفاده کرد و نباید آب دارای نمک های فلزی باشد.

● استاندارد آب و هوا

استاندارد ۵۳۱۶۶ DIN ، ویژگی مراکز آب و هوایی را تعریف کرده است. میزان مقاومت جوی به شرایط اقلیمی و تاثیر آن بر نمونه های چاپ بستگی دارد و آن شرایط اقلیمی باید با تاثیرات مورد نظر در مرحله نهایی تایید شود. طبق استاندارد ۵۰۰۱۹ DIN ، مراکز آب و هوایی باید بتوانند شرایطی مثل جو معتدل، مرطوب یا شرایط اقلیمی کنار دریا را فراهم کنند. علاوه بر آن اطلاعات جوی و تاثیرات محیطی باید به صورت کمی و کیفی ثبت شود. همچنین استفاده از اطلاعات آب و هوایی نزدیک ترین ایستگاه هواشناسی توصیه می شود.

در مراکز آب و هوایی که دارای تاثیرات محیطی مخرب و فرساینده هستند، می توان نمونه های استاندارد جوی را طبق استاندارد ۵۰۹۱۷ DIN تعیین کرد.

● آب و هوا عمر مرکب را می کاهد

طول عمر روکش ها در محیط های باز جوی، به شدت تحت تاثیر عوامل جوی همچون تابش خورشید، دمای هوا، رطوبت و باران قرار می گیرد. در این بین اشعه خورشید نقش مهم تری دارد و قضاوت صحیح نتایج حاصله، به طور مستقیم با جزییات میزان تابش اشعه خورشید در ارتباط است. اندازه گیری ساعات تابش با دستگاه نورسنجی اتوگراف، برای محاسبه تاثیر تابش، کافی و کاربردی نیست.

با کمک پرتوسنج، اندازه گیری های دقیق بیشتری برای محاسبه تاثیر تابش، امکان پذیر می شود. (برای جزییات بیشتر به استاندارد ۵۳۳۸۶ DIN رجوع کنید.)

آسیب دیدگی روکش و سطح (مرکب و لایه زیرین) که به صورت تاول زدگی دیده می شود، به طور عمده از رطوبت و واکنش های شیمیایی و فیزیکی عناصر فعال موجود در جو، ناشی می شود. در این موارد جمع آوری آب باران و تعیین مقدار PH در آن در فاصله های زمانی معین می تواند مفید واقع شود، این داده ها از مقاومت های جوی و آب و هوایی، اطلاعات مهمی درباره معیارهای ارزیابی لیبل ها می دهد.

یکی از مهم ترین عوامل، مدت زمان مقاومت لیبل در برابر تاثیرات محیطی همراه با عوامل دیگر است.

(برای مثال تاثیرات حاصل از مواد شوینده اتومبیل بر لیبل های روی بدنه یا سپر اتومبیل های مسابقه)

● تاثیرات مرحله چاپ

مهم ترین عامل در دوام لیبل ها، انتخاب مرکب و ورنی آنهاست که بنا به نوع چاپ مورد استفاده قرار می گیرد. از آنجا که انواع مرکب های مخصوص (مرکب های پایه حلالی، پایه آبی یا یووی) با انواع مختلفی از رزین و پیگمنت ها، ترکیب می شوند، در برابر عوامل رنگ بر، دوام و مقاومت های مختلفی از خود نشان می دهند. پیگمنت مورد استفاده می بایست ثبات رنگ زیادی داشته باشد، زیرا در غیر این صورت مقاومت رنگ

به سرعت از بین می رود. پیگمنت همچنین باید نسبت به اسید، قلیا، چربی و عوامل شوینده نیز از خود مقاومت نشان دهد.

به طور کلی پیگمنت هایی که در فرمول مرکب های چاپ به کار می روند باید در برابر عوامل مذکور دارای مقاومت باشند. باید دقت کرد از آنجا که رزین هایی همچون اکریلات، ترکیبی را با پیگمنت تولید می کنند که تعیین کننده میزان مقاومت نهایی می باشد، لذا مهم ترین عامل در مجموعه، همین بایندرها یا رزین ها می باشند.

● ورنی های محافظ

عامل دیگری که نباید فراموش شود، ضخامت لایه مرکب بر سطح چاپ شونده است. هر چند که ضخامت لایه مرکب به روش چاپ بستگی دارد، ولی لایه نازک تر زودتر از بین می رود. به عنوان مثال چاپ اسکرین ضخیم ترین لایه مرکب را ایجاد می کند. به طور کلی با افزودن ورنی به مرکب یا روی آن (به صورت ورنی زنی) می توان به مقاومت های جوی بالاتری دست یافت.

ورنی یووی با درجه مقاومت جوی بالا برای این منظور مناسب تر است. امروزه اکثر ورنی های یووی از مواد اولیه به روز تهیه می شود و همانند گذشته زرد رنگ نمی شوند و به نسبت ورنی های پایه آبی، مرکب را بهتر حفظ می کنند.

در خاتمه باید گفت که تمام این معیارها نمی تواند همواره بهترین شرایط را برای مصرف کننده در انتخاب بهترین لیبل، فراهم کند! لذا قبل از چاپ لیبل ابتدا باید به موارد ذیل توجه کرد:

انتخاب روش چاپ (چاپ اسکرین، لترپرس، فلکسوگرافی یا افست)

انتخاب مرکب چاپ (مرکب های چاپ اسکرین، مرکب های یووی، مرکب های حرارتی، مرکب های پایه حلال یا بدون حلال و مرکب های افست)

انتخاب سطح چاپ شونده مانند کاغذ، مقوا، فیلم( PP ، PE ، PVC ) یا فویل های آلومینیومی (طلا و نقره)

انتخاب ورنی (ورنی یووی، ورنی های پایه حلالی، ورنی های پایه آبی یا ورنی های رایج (اکسیداسیونی))

از جمله مواردی که در زمان تولید لیبل برای فضای بیرونی باید مورد توجه قرار گیرد، مکان نصب و استفاده لیبل و ماندگاری و طول عمر آن است که در رضایت مندی مصرف کننده نقش بسزایی ایفا می کند.