از روز اول هفته همین طور روزشماری می کردیم، شب قبل دلمان غنچ می رفت و برای فردا که مثلا چهارشنبه بود و ورزش داشتیم، کلی ذوق می کردیم، به همان چند تا راکت تنیس، یک توپ والیبال کم باد و تور پاره وسط حیاط چندمتری هم قانع بودیم، وقتی صبح روز بعد با کلی شوق، بندهای کتانی چینی خواهر بزرگترمان را محکم دور مچ پاهایمان می بستیم تا موقع بازی کفش پایمان لق نزند و بیرون نیاید، باز هم خیالی نبود و به روی خودمان نمی آوردیم، اما وقتی ناظم مدرسه آن هم با یک ربع تاخیر وارد کلاس می شد و می گفت: بچه ها امروز به جای ورزش کلاس جبرانی ریاضی دارید، واقعا حالمان گرفته می شد و سنگ روی یخ می شدیم، حسابی توی ذوقمان می خورد و دمق گوشه ای از نیمکت در خود فرو می رفتیم و چینی نازک دلمان می شکست.

امروزه همه آنها که دوران تحصیل دانش آموزی را پشت سرگذاشته اند با یادآوری دوران تحصیل خود، قبل از آنکه به یاد شور و نشاط روزهای کودکی و نوجوانی خود بیفتند نام ریاضی، علوم، هندسه و ادبیات به ذهنشان متبادر می شود.

ورزش مظلومترین درس در مدارس است. وقتی هر معلمی کلاس جبرانی، درس و کار عقب افتاده و تصحیح برگه های امتحانی بچه ها را برای زنگ ورزش نگه می دارد یا مدیران برگزاری مراسم جشن و اعیاد و سخنرانی ها و جلسات عمومی را به زنگ ورزش موکول می کنند، این نظر قوت می بخشد که زنگ ورزش در این سالها تنها برای خالی نبودن عریضه در برنامه درسی دانش آموزان گنجانده شده است و برخی از مدیران و مسئولان برنامه ریز در مدارس، نگاه بی مهری و سردی به این درس دارند، درسی که علاوه بر پرورش استعدادهای ورزشی دانش آموزان به کاهش ناهنجاریهای ساختاری و قامتی و شاداب سازی بچه ها منجر می شود.

البته علی رغم اینکه طی چند سال گذشته و مخصوصا چند ماه اخیر اقدامات خوبی از سوی وزیر آموزش و پرورش برای ارتقای سطح تربیت بدنی و ورزش دانش آموزی صورت گرفته است ولی هنوز تا رسیدن وضعیت مطلوب خیلی فاصله داریم.

ضمن اینکه کارشناسان مسائل آموزش هم معتقدند، ایران با بیش از ۱۴میلیون دانش آموز یکی از کشورهای جوان منطقه به حساب می آید و لزوم توجه هرچه بیشتر به این قشر از جامعه از الزامات دولت و به ویژه آموزش و پرورش محسوب می شود و با توجه به اینکه زنگ ورزش همواره برای دانش آموزان جزو اوقات مفرح و شاد به حساب می آید بنابراین مسئولان باید توجه بیشتری به این درس مهم داشته باشند. جمله معروف «عقل سالم در بدن سالم» بارها و بارها گفته شده و تاکید بر آن تکرار مکررات است. همه می دانند که ورزش چقدر برای سلامتی جسم و جان مهم است، با این حال باید دید مسئولان ما چقدر به این موضوع بها داده و چه راهکارهای علمی و عملی برای آن اندیشیده اند. به عنوان مثال ما برای درسهایی از جمله علوم، ریاضیات و... کتاب تدوین کرده ایم، اما آیا برای ورزش نیز کتابی در دسترس است تا دانش آموزان ما ضمن رویکرد عملی به ورزش به صورت علمی نیز با مبانی آن آشنا شوند؟ و چرا برخی از معلمان از درس ورزش غفلت می کنند و آن را سرسری می گیرند؟

گزارش امروز و فردای کیهان را به ضرورت توجه مسئولان به درس ورزش و پاسخ کارشناسان به این چراها اختصاص داده و مباحث مطرح شده در این خصوص را مورد بررسی قرار می دهیم.

● امکانات ورزشی، نیاز اساسی

جایگاه دروس تربیت بدنی و ورزش در مدارس کشور باید به صورت پایه ای مدنظر قرار گیرد.

آقای عباس محمودیان، مدیر مدرسه راهنمایی پسرانه خواجه نصیرالدین طوسی در گفت و گو با گزارشگر کیهان با اشاره به اینکه توجه به ورزش در آموزش و پرورش باید مدنظر قرار گیرد، می گوید: «اگر مسئولان در وزارتخانه برنامه های عملیاتی برای ورزش داشته باشند و به زیرساختها توجه نمایند، قطعا مدیران مدارس هم دقت نظر بیشتری به این درس مهم خواهند داشت.»

وی با بیان اینکه یکی از دلایل کم توجهی برخی از مدیران و معلمان به زنگ ورزش، به ارزشیابی نادرست آنها از این درس برمی گردد، خاطرنشان می کند: «نداشتن چارچوب صحیح، عدم نظارت بر حسن اجرای کار و سلیقه ای عمل کردن معلمان و باز بودن دست آنها در نمره دادن به دانش آموزان برخی از مواردی است که باعث می شود جایگاه اصلی تربیت بدنی و ورزش تضعیف و یا در مواردی به فراموشی سپرده شود ضمن اینکه باید کمبود امکانات ورزشی، فضای نامناسب و کوچک برخی از مدارس و غیراستاندارد بودن زمین و حیاط چندمنظوره مدرسه را هم به موارد فوق اضافه کرد.»

آقای محمودیان نقش معلمان ورزش و برنامه ریزان مدرسه را هم در این زمینه موثر می داند و می گوید:«اگر نگاه آنها به ورزش صرف تفریح و وقت گذرانی نباشد و چنانچه فضای برنامه ها و کلاس را از قالب تئوری و کلاسیک و چارچوب درسی خارج کنند و عملا زنگ ورزش را به فضایی پرشور و نشاط مبدل سازند، قطعا ورزش برای بچه ها دلچسب تر خواهد بود، ضمن اینکه معلمان و مدیران باید در کنار ورزش، آموزش یک یا دو رشته ورزشی را هم مدنظر قرار دهند تا در پایان سال خروجی قابل قبول داشته باشند.»

از مدیر مدرسه خواجه نصیر درخصوص راهکارهای حل این کم توجهی ها سؤال می کنم که در پاسخ می گوید: «با توجه به اینکه بچه ها علاقمند به فضاهای ورزشی و تفریحی هستند، باید از این فضا و علاقه بخوبی استفاده شود و قسمتی از زمان با نیاز، علاقه و حفظ شادابی و نشاط بچه ها پشت سر گذاشته شود، ضمن اینکه در کنار آن چارچوب های اصلی ورزش که شامل نرمش و بدنسازی است هم رعایت شود. البته نباید زنگ ورزش بیهوده سپری شود یا کلاسی خشک برای بچه ها باشد که آنها از ورزش خاطره بدی داشته باشند، بلکه مدیران باید تدابیری اتخاذ کنند که ضمن حفظ روحیه شادابی و نشاط، به سلامت جسم و روح دانش آموزان هم کمک کنند.»

وقتی از وی سؤال می کنم شما به عنوان مدیریک مدرسه راهنمایی پسرانه چه اقدامات خاص و ویژه ای برای دانش آموزانتان انجام داده اید، اینطور پاسخم را می دهد: «با توجه به اینکه فضای حیاط مدرسه کوچک است، ما بچه ها را به سالن ورزش در خارج از مدرسه می بریم. ضمن اینکه ورزش در مدرسه ما فقط به فوتبال ختم نمی شود. چون هیجانات فوتبال فقط در برد و باخت و حالت تهاجمی است و چیز دیگری به بچه ها یاد نمی دهد و نکته دیگر اینکه نمی توان در مدرسه فوتبال را به صورت حرفه ای به دانش آموز آموزش داد، البته چون رسالت مدرسه این نیست که فوتبالیست تربیت کند، ما در این مدرسه والیبال و پینگ پنگ را به صورت حرفه ای و تکنیکی به دانش آموزان آموزش می دهیم و نرمش و ورزش را به صورت مهارتی و کاربردی برای دانش آموزان در دستور کار خود داریم.»

محمودیان به مزایای بازی والیبال و معایب فوتبال هم اشاره ای می کند و می گوید: «بچه ها در فوتبال دائم باید دنبال توپ باشند، که این برخوردها و حالت تهاجمی را در دانش آموز تشدید می کند، اما در والیبال بچه ها توپ را از خود دور می کنند، یعنی حالت تدافعی آنها سرانگشتان و دستها تقویت شده و تمرکز بچه ها هم بیشتر می شود.»

این مدیر مدرسه اضافه می کند: «البته ورزشهایی چون شطرنج، فوتبال دستی، تیراندازی با دارت و بدمینتون را هم بصورت حرفه ای با بچه ها کار می کنیم.»

۲ ساعت زنگ ورزش به جایی نمی رسد!

ورزش یکی از دروسی است که دانش آموزان به آن علاقه زیادی دارند و برای زنگ ورزش لحظه شماری می کنند و دوست دارند به جای ۲ ساعت زنگ ورزش، در هفته ۴ ساعت ورزش داشته باشند ضمن اینکه اکثر رشته های ورزشی را به صورت تخصصی در مدارس آموزش ببینند.

علی محمد جعفری و حسین خالقیان که دانش آموزان سال سوم راهنمایی هستند دوست دارند زنگ ورزش به جای ۲ ساعت در هفته ۴ ساعت باشد تا بتوانند بصورت تخصصی ورزش مورد علاقه خود را یاد بگیرند. عرفان نجات بخش و مهدی خدادادی هم که از دیگر همشاگردیهای مدرسه خواجه نصیر هستند از مسئولان آموزش و پرورش می خواهند به فضا و امکانات مناسب ورزشی در مدارس بیشتر توجه شود.

حسین فرهادخانی دانش آموز سال دوم راهنمایی است که در همان مدرسه تحصیل می کند او که زنگ ورزش را خیلی دوست دارد و ورزش را هم یکی از دروس لازم و ضروری برای بچه ها می داند، مشتاقانه به گزارشگر کیهان چنین می گوید: «زنگ ورزش را نباید به بطالت و بیهودگی بگذرانیم یا اینکه فقط در نرمش و چند حرکت ورزشی خلاصه کنیم، بلکه باید ورزش را به صورت حرفه ای در مدرسه یاد بگیریم.»

وی که مشغول گرم کردن خود برای رفتن به زمین والیبال می باشد، در ادامه می گوید: «اگر مسئولان آموزش و پرورش برای ما دانش آموزان زمین ورزش مناسب درنظر بگیرند، از سلامت جسمی بیشتری برخوردار می شویم، چون نیمی از زنگ ورزش ما برای رفتن به زمین ورزش هدر می رود.»

هانی عمرانی هم یکی دیگر از دانش آموزانی است که ضمن تایید صحبتهای دوستش به گزارشگر کیهان می گوید: «اگر قرار باشد معلمان به جای زنگ ورزش، درس دیگری را جایگزین کنند، ما خیلی ناراحت می شویم. چون ورزش باعث شادابی و نشاط ما می شود، روزی که ورزش داریم همه بچه ها سرحال و سرزنده هستند و این شادابی تا چند روز در ما تاثیر دارد. به همین دلیل از مسئولان آموزش و پرورش می خواهم زنگ ورزش را بیشتر کنند.»

● ورزش نبض جامعه

ورزش نبض هر جامعه است و جامعه سالم جامعه ای است که افراد آن سالم باشند.

فاطمه پاشایی کارشناس تربیت بدنی در گفت وگو با گزارشگر کیهان با اشاره به اینکه ورزش مهمترین عامل تضمین کننده سلامتی افراد جامعه از ناهنجاری های جسمی و اخلاقی است می گوید: «در برخی از مدارس آنچه به آن کمتر اهمیت داده شده و همیشه در حاشیه قرار گرفته ورزش و درس تربیت بدنی است، درحالیکه وجود ناهنجاری های جسمی و روانی و افت تحصیلی همیشه ناشی از کم تحرکی و بی انگیزگی حاصل از آن است.»

این کارشناس تربیت بدنی در ادامه می گوید: «خوشبختانه درطی چند سال اخیر توجه به درس ورزش زیاد شده است، اما متاسفانه در برخی مواقع دیده می شود در تعدادی از دبستانها به اندازه لازم به این درس اهمیت داده نمی شود، درحالیکه ضرورت توجه به درس تربیت بدنی در دوره ابتدایی نه تنها کمتر از سایر دوره های تحصیلی نیست، بلکه ضروری هم می باشد.»

خانم پاشایی می گوید: «در بعضی از مدارس، برخی از مدیران به هنگام مواجهه با کمبود ساعات آموزشی در دروس مختلف از ساعت ورزش استفاده کرده و دانش آموزان در این ساعت، دروس دیگر را آموزش می بینند که این امر سبب شده عملاً ساعت مصوب آموزش و پرورش را طی نکنند.»

وی همچنین یکی دیگر از مشکلات دانش آموزان در مدارس را کمبود فضاهای ورزشی عنوان می کند و می گوید: «این کمبود فضاها توسعه و رشد ورزش را در مدارس با رکود مواجه کرده است و آنچه ورزش مدارس را در کنار کمبود فضاهای ورزشی کم رنگ کرده، کمبود نیروی متخصص تربیت بدنی است که در سه مقطع ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان به چشم می خورد.»

وی می گوید: «اما در این میان کمبود در مقطع ابتدایی بیشتر چشمگیر است و همین امر یعنی نبود مربی متخصص و غیراصولی ورزش کردن، دانش آموزان دختر و پسر را دچار ناهنجاریهای جسمی، اسکلتی مانند کف پای صاف، پای پرانتزی، پشت گرد و شانه های افتاده کرده است و این ناهنجاریها متاسفانه در بین قشر دختران دانش آموز بیشتر است.»

● جذب ۱۵ هزار معلم ورزش در آموزش و پرورش

«یکی از وظایف عمده در وزارت آموزش و پرورش «احیای زنگ ورزش» در مدارس سراسر کشور است که اگر این احیا به نحو کامل و خوب و به معنای واقعی اجرا شود، بسیاری از نگرانی های موجود در مباحث ناهنجاریهای وضعیتی و جسمی، چاقی های زودرس و عدم تحرک لازم و... مخصوصاً بین دختران از بین می رود.»

کیومرث هاشمی، قائم مقام وزیر آموزش و پرورش در امور تربیت بدنی و سلامت در گفت وگو با گزارشگر کیهان ضمن بیان مطلب فوق به چالشهای پیش روی زنگ ورزش در مدارس اشاره می کند و می گوید: «فرهنگ سازی نامناسب، کمبود امکانات ورزشی، فضای محدود و کمبود نیروی انسانی متخصص نیز برخی از این چالشها هستند و با توجه به اینکه ورزش در مدارس باید از مقطع ابتدایی مورد دقت قرار گیرد، اما متاسفانه از سال ۱۳۶۳ اکثر مدارس ما فاقد نیروی متخصص و عملاً ورزش ابتدایی ما تعطیل بود و مربی ورزشی نداشتیم و طبیعی است وقتی این کمبودها وجود داشته باشد زنگ ورزش، عملاً به زنگ تفریح و جایگزین کردن سایر دروس دیگر و جبرانی درمی آید.

از قائم مقام وزیر آموزش و پرورش در امور تربیت بدنی سؤال می کنم که برای رفع این مشکل بزرگ چه تدابیر خاصی اندیشیده شده است، می گوید: «در ۶ ماه گذشته توجه خاصی از سوی وزیر آموزش و پرورش به امر تربیت بدنی و رفع چالشهای پیش رو صورت گرفته است که مهمترین آنها، جذب ۱۵ هزار معلم ورزش در آموزش و پرورش است.»

هاشمی در توضیحات بیشتری می گوید: «این تعداد از طریق برگزاری آزمون و با مدرک تخصصی تربیت بدنی وارد سیستم آموزش شده و از اول مهرماه ۹۵ درصد آنها در مدارس ابتدایی سراسر کشور نیز مشغول به کار شدند، بنابراین در حال حاضر با جذب این تعداد و ساماندهی بیش از ۱۸ هزار نیروی سابق در بدنه وزارت آموزش و پرورش، هیچ دغدغه ای به نام کمبود نیروی متخصص نداریم و از نظر کمی مشکلات حل شده است که در مجموع این ۳۳ هزار نیروی متخصص، می توانند به عنوان یک پتانسیل ارزشمند در راستای توسعه و تقویت هرچه بیشتر امر تربیت بدنی و ورزش موفق باشند.»

قائم مقام وزیر در امر تربیت بدنی و سلامت در ادامه می گوید: «برای رفع مشکلات و چالشهای کیفی زنگ ورزش هم اقداماتی صورت گرفته و در دستور کار قرار دارد که از جمله می توان به طرح یکسان سازی سیستم آموزشی در مقاطع سنی پایه اول تا پنجم ابتدایی نام برد.»

وی می گوید: «بلافاصله همزمان با جذب نیروی جدید با همکاری سازمان پژوهش وزارت آموزش و پرورش کتاب «راهنمای تدریس» ویژه معلمین دوره ابتدایی تالیف شده که بزودی در اختیار معلمان و مدارس قرار می گیرد.»

وقتی از محتوای این کتاب می پرسم، می گوید: «این کتاب در واقع نقشه راه ورزش در مقطع ابتدایی را به معلمان آموزش می دهد، ضمن اینکه به مهارتها و فعالیتهای دانش آموزان هم توجه خاصی دارد و این کتاب در ۲۵ جلسه به بچه ها آموزش داده می شود.»

اهمیت به ورزش علاوه بر پرورش استعدادهای ورزش نوجوانان به کاهش ناهنجاریهای ساختاری و قامتی و شاداب سازی دانش آموزان منجر می شود و علاوه بر تقویت حافظه و یادگیری، تأثیر بسزایی بر سلامت جسم و روح دارد. اما متأسفانه در سالهای اخیر وضعیت در این زمینه به گونه ای رقم خورده است که زنگ ورزش در ابتدای سال تحصیلی تنها در برنامه درسی دانش آموزان گنجانده می شود، بدون آنکه برنامه خاصی برای این زنگ از سوی برخی از معلمان و مدیران و مخصوصاً مسئولان آموزش و پرورش تبیین شود.

علاوه بر اینکه در مقطع ابتدایی مهمترین دوره در زمینه شناسایی استعدادهای ورزشی دانش آموزان و نهادینه شدن روحیه ورزش است، معلم ورزش به فعالیت نمی پردازد و ساعتهای ورزش در این مقطع به سرگرمی و تفریح و بازیهای کلاسی می گذرد و یا دانش آموزان در دسته های چند نفره به بازی فوتبال یا والیبال اقدام می کنند و معلمشان نیز در گوشه ای از حیاط مدرسه تنها نقش ناظر و مراقب را بازی می کند! اما ظاهراً طی چند ماه گذشته در این زمینه تحولی ایجاد شده که الزامی شدن ورزش شنا در مدارس ابتدایی و جذب ۱۵ هزار معلم ورزش را می توان گام خوبی از سوی مسئولان آموزش و پرورش در زمینه احیای ورزش و تربیت بدنی دانست که در این خصوص برداشته شده است. اما هنوز برای رسیدن به وضعیت ایده آل و مطلوب تلاش بیشتر و همت مضاعفی لازم است، تلاشی که برای احقاق حق آینده سازان این مملکت باید صورت گیرد.

● تربیت بدنی و آموزش رایگان

اهمیت ورزش و تربیت بدنی در فرهنگ ملی ایرانیان بر کسی پوشیده نیست ضمن اینکه توجه به ورزش در تمام مکاتب و ادیان بویژه دین مبین اسلام مورد تأکید قرار گرفته است.

دکتر حجت الله لطیفی مدیر گروه تربیت بدنی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی در گفت وگو با گزارشگر کیهان با استناد به حدیثی از پیامبر اکرم«ص» در خصوص توجه به ورزش سوارکاری و تیراندازی می گوید: «سیستم آموزش و پرورش وظیفه دارد به ورزش دانش آموزی توجه ویژه ای داشته باشد و طبق اصل سوم قانون اساسی که آموزش و تربیت بدنی باید رایگان باشد، اما متأسفانه مسئولان در این زمینه تخلف کرده و از خانواده ها شهریه دریافت می کنند که همه خلاف قانون است.»

وی به اجرای طرح شنای رایگان در مدارس مقطع ابتدایی از اواخر مهرماه اشاره می کند و می گوید: «این برنامه عملا بدون دریافت شهریه و هزینه قابل اجرا نیست و نمی تواند موفق باشد.»

دکتر لطیفی در ادامه به مشکلات و موانع پیش رو در ورزش مدارس اشاره می کند و می گوید: «زندگی ماشینی در عصر حاضر، فضای کوچک و کم آپارتمانها، کمبود سخت افزار در مدارس مثل نداشتن سالن ورزشی و استخر مناسب و مشکلات ساختاری در وزارت آموزش و پرورش برخی از موانع پیش روی معلمان و مدیران در مدارس است.»

وی همچنین کمبود معلم متخصص، کارآزموده و متعهد در سیستم آموزشی و کوتاه بودن ساعت ورزش در طول هفته را هم به موارد فوق اضافه کرده و خاطرنشان می کند: «دانش آموز، معلم و برنامه و محتوا سه عنصر اصلی در بحث تعلیم و تربیت است که چنانچه هر یک از این عوامل دچار نقص و یا مشکلی باشد، تمام بدنه و اعضا متضرر می گردند.»

از دکتر لطیفی می خواهم در خصوص راهکارهای این مشکلات توضیحاتی دهد که با صبر و حوصله می گوید: «بازنگری در سیستم تعلیم و تربیت پس از نیازسنجی و استفاده از افراد متخصص در علوم تربیت بدنی تنها راه چاره است.»

مدیر گروه تربیت بدنی دانشگاه صنعتی خواجه نصیر با اشاره به اینکه با مشکلات فقر حرکتی و ساختاری در بچه ها مواجه هستیم و همین بیانگر راندمان پایین کار در آموزش و پرورش و عدم توجه به ورزش در مدارس می باشد، می گوید: «جهت دهی تعلیم و تربیت براساس «ورزش محوری» به جای «تخته سیاه محوری» یکی دیگر از راههای حل مشکلات ورزش در مدارس محسوب می شود.»

دکتر لطیفی همچنین به حرکت کل نظام آموزشی کشور به سمت خصوصی سازی هم تاکید می کند و می گوید: «داشتن یک برنامه صدساله برای آموزش و پرورش کشور ضروری است یعنی در هر دوره ۲۰ ساله داشتن برنامه هایی ۵ ساله که مکمل هم باشند لازم و ضروری به نظر می رسد.»

● شنا در مدارس رایگان است

از امسال آموزش شنا در تمام مدارس دولتی و غیرانتفاعی در مقطع سوم ابتدایی به صورت رایگان انجام می شود.

ذبیح الله محمدی یک مقام مسئول در حوزه تربیت بدنی و سلامت قائم مقام وزیر آموزش و پرورش در گفت وگو با گزارشگر کیهان با اشاره به اینکه هیچ گونه شهریه ای از والدین در خصوص این آموزشها دریافت نمی شود می گوید: «در سیستم آموزش و پرورش کم کاریهایی از زمانهای گذشته صورت گرفته است، اما با درایت و همت وزیر آموزش و پرورش این خلأها بزودی مرتفع می شود.»

محمدی در خصوص کتاب درسی ورزش برای دانش آموزان می گوید: «هنوز متخصصان به این نتیجه نرسیده اند که داشتن کتابی برای درس ورزش اثرات مثبت زیادی به همراه دارد، اما کتاب راهنمای تدریس معلمان تالیف و چاپ شده و بزودی در اختیار مدیران مدارس ابتدایی قرار می گیرد.»

وقتی به آقای محمدی می گویم معلمان ورزش و مدیران از عدم نظارت مسئولان آموزش و پرورش و تربیت بدنی بر حسن اجرا و عملکردها و تشویق و تنبیه ها گله مند هستند، می گوید: «ما برای کل مدارس و به اندازه تک تک معلمان ورزش، ناظر نداریم اما فرم نظارت را به استانها می دهیم و گاهی هم از سوی مدیر کل دفتر تربیت بدنی به صورت اتفاقی به برخی از مدارس سر می زنیم و از نزدیک کار آنها را مورد بررسی قرار می دهیم.»

● مدیریت ورزش، خلأ امروز جامعه

آمادگی جسمانی به معنای توانایی انجام کارهای روزانه به ویژه کارهای جسمانی بدون خستگی زودهنگام و غیرمعمول است و زمانی می توانیم ادعا کنیم بچه ها و دانش آموزان ما از آمادگی جسمانی لازم برخوردارند که به ورزش، تربیت بدنی و تحرک آنها توجه ویژه ای شود. اما آیا واقعاً دانش آموزان از آمادگی جسمانی کافی برخوردارند و استعدادهای ورزشی آنها از سوی مسئولان آموزش و پرورش شناخته شده است؟ علی طایفه، معلم ورزش مدرسه راهنمایی خواجه نصیرالدین طوسی در گفت وگو با گزارشگر کیهان در پاسخ به این سؤال می گوید: «وقتی در مدارس امکانات لازم از جمله زمین استاندارد و وسایل بازی و زمان مناسب در اختیار معلم و دانش آموز نیست چطور می توانیم بگوییم بچه های ما از آمادگی جسمانی برخوردارند و جسمی سالم دارند!»

وی با اشاره به اینکه مدیر این مدرسه تلاش زیادی را جهت تامین وسایل و امکانات ورزشی و زمین بازی به خرج می دهد تا دانش آموزانی با نشاط و پرروحیه داشته باشد، می گوید: «ورزش نقش بسزایی در شادی و نشاط، زدودن افسردگی و خستگی های ذهنی و روحی دانش آموزان دارد بنابراین قدرت، استقامت عضلانی، قلبی و عروقی، انعطاف پذیری و ترکیب بدن از جمله عوامل آمادگی جسمانی هستند که در سلامت جسم و روح تأثیر بسزایی دارد و همین امر، توجه بیش از پیش مدیران و مسئولان آموزشی را به امر ورزش چندین برابر می کند.»

طایفه با اشاره به اینکه مهمترین خلأ ورزش امروز جامعه، مدیریت ورزشی است، اضافه می کند: «متاسفانه مسئولان آموزش و پرورش آنطور که باید و شاید به معلمان ورزش و این درس بی کتاب پر از هیجان و خالی از امکانات بها نمی دهند و ورزش جایگاه اصلی خود را از دست داده و عملا زنگها و ساعتهای مرده به این درس اختصاص می یابد.»

وی موازی کاری در شهرداری، تربیت بدنی و آموزش و پرورش را مشکل اصلی کم رنگ شدن ورزش در مدارس ذکر می کند و می گوید: «نداشتن برنامه منسجم برای برگزاری مسابقات در مدارس هم از دیگر مشکلاتی است که با آن دست به گریبان هستیم و مسئولان آموزش و پرورش باید تدابیر خاصی برای حل این مشکل اتخاذ کنند.»

● کتاب نقشه راه دوره ابتدایی در تربیت بدنی

دوره ابتدایی از نظر ورزش و تربیت بدنی دوره طلایی یادگیری و ارتقای استعدادهای ورزشی دانش آموزان است و برهمین اساس الزامی شدن آموزش شنا در مدارس ابتدایی یکی از مهمترین راهکارهای احیای زنگ ورزش و اقدامات وزارت آموزش وپرورش دراین امر مهم محسوب می شود. کیومرث هاشمی قائم مقام وزیر آموزش و پرورش در امور تربیت بدنی و ورزش در گفت وگو با خبرنگار کیهان با اشاره به اینکه کتاب نقشه راه دوره ابتدایی در تربیت بدنی تدوین شده و در حال توزیع در مدارس سراسر کشور است، می گوید: «معلمین تربیت بدنی موظفند براساس فرم موجود در کتاب هر ۲ماه یکبار وضعیت جسمی دانش آموزان را به والدین اطلاع دهند و گزارش پیشرفت ورزشی را هم مشخص سازند، و می بینیم چاپ این کتاب در راستای کیفیت بخشی به زنگ ورزش است ضمن اینکه اولیا را هم ملزم می کند همانطور که نسبت به سایر دروس فرزندان خود دغدغه دارند، به سلامت فرزند خود هم توجه داشته باشند.

هاشمی با اشاره به اینکه دنبال تعریف درست برای خروجی ورزش در تمام مقاطع تحصیلی هستیم، می گوید: «هدف این است دانش آموزان در پایان سال تحصیلی مهارتی را یاد بگیرند که این کار را با شنا شروع کرده ایم.»

وی می گوید: «بچه ها طی ۱۲جلسه در طول سال تحصیلی با هزینه آموزش و پرورش و در استخرهای وزارتخانه و خصوصی با مربیان مجرب و به صورت آزمایشی شنای کرال سینه را به صورت حرفه ای یاد می گیرند و چنانچه نقاط ضعف طرح پیش رو شناسایی شود، درسالهای بعد، با آمادگی بیشتر طرح را ادامه خواهیم داد و ان شاءالله تا سال ۱۴۰۴ کلیه مقاطع دانش آموزی را تحت پوشش قرار می دهیم.»

قائم مقام وزیر در امور تربیت بدنی و ورزش به برنامه های در دست اقدام وزارت آموزش و پرورش اشاره می کند و می گوید: «طرح مشق ورزش و ساخت ۴هزارسالن ورزشی سرپوشیده از جمله اقدامات اساسی برای احیای زنگ ورزش و توجه به ورزش مدارس در سراسر کشور است.»

هاشمی با اظهار تاسف از اینکه فضای ورزشی بسیاری درکشور وجود دارد که همه در اختیار بخش خصوصی می باشد، می گوید: «معضل اصلی در ورزش فضای ورزشی است که در این خصوص کمبود زیادی وجود دارد و سرانه فضای ورزشی در ایران پایین تر از حد مطلوب است.»

وی اضافه می کند: «سرانه فضای موجود در ایران که یک متر و میانگین جهانی در حد مطلوب ۲متر است و تمام تلاش خود را انجام می دهیم تا این حد را به نقطه مطلوب برسانیم چون دولت نگاه حمایتی به ورزشی دانش آموزی دارد و تصویب پروژه های ورزش نیز موید همین مطلب است.»

هاشمی همچنین به اجباری شدن برخی از رشته های ورزشی در مدارس اشاره می کند و می گوید: «علاوه بر شنا، ژیمناستیک و دوومیدانی نیز جزو رشته هایی هستند که آموزش آنها در مدارس اجباری است.»

از وی درخصوص اجباری شدن ورزش ووشو هم در مدارس سؤال می کنم که درپاسخ می گوید: «ورزش ووشو جزو برنامه های اجباری مدارس نیست شاید برخی از مدارس بنا به صلاحدید مدیر، خودشان اقدام به این کار کرده باشند اما ازسوی آموزش و پرورش اجباری برای آموزش آن وجود ندارد.»

● قدمت ۸۰ ساله ورزش درمدارس کشور

بیش از ۸۰ دهه از حضور تربیت بدنی در کشور می گذرد و درس ورزش از سال۱۳۰۶ یعنی ۸۰سال قبل به صورت اجباری در مدارس برگزار می شود و طی این مدت با فراز و نشیب های زیادی همراه بود و کم کاستی هایی را با خود به دنبال داشته است، اما با عزم دولت و توجه مسئولان آموزش و پرورش طی یک سال گذشته این درس ضروری از کنج عزلت خارج شده و مورد توجه قرارگرفت.

حسین بابویه رئیس اداره تربیت بدنی تهران در گفت وگو با کیهان با اشاره به فعالیتهای صورت گرفته درخصوص گسترش ورزش درسطح مدارس شهر تهران می گوید: «در هر منطقه چندین ورزشگاه داریم که به صورت اختصاصی در اختیار دانش آموزان قرار دارد و تلاش ما براین است که در داخل فضای خود مدرسه نیز فضاهایی را ایجاد کنیم.»

وی می گوید: «درتهران حدود ۶هزار واحد مدرسه دولتی و غیردولتی داریم که در این واحدها یک هزار و۹۰۰ مربی رسمی و حق التدریس مشغول به کار هستند و ۳۰رشته ورزشی نیز مجوز فعالیت دربخش دختران و پسران را دارند.»

رئیس اداره تربیت بدنی تهران در ادامه می گوید: «درخصوص ورزش شنا هم ۷۰ استخر درتهران وجود دارد که از امکانات آنها جهت آموزش دانش آموزان استفاده می کنیم.»