ایجاد رابطه عاطفی و مطلوب یکی از اساسی ترین مهارت هاست. یک معلم لازم است روابط حسنه ای با دانش آموزان داشته باشد. ایجاد رابطه خوب یکی از ضروریات دستیابی به محیطی قابل اعتماد، امن، شاداب و پرنشاط است. روابط خوب، مدرسه ای شاد و دانش آموزانی با دستاوردهای بالا به وجود می آورد.

۲۰ راهکار برای اینکه مدیر و رهبر خوبی در کلاس باشید

۱) همه ما معلمان باید تلاش کنیم بدون آنکه به شان و عزت نفس دانش آموزان لطمه ای وارد کنیم با استفاده مدام از جمله ها و عبارت های مثبت، تشویق و پاداش، برجسته نکردن اشتباهات و آموزش مهارت هایی که راه را برای موفقیت باز می کند آنها را هدایت کنیم. به عنوان مثال به جای اینکه از جمله “مسعود! مگه صدبار بهت نگفتم داد نزن؟” از جمله “مسعود! برای جواب دادن اول اجازه بگیر، ممنونم.” استفاده کنید و همیشه شیوه مثبت را سرلوحه کارها قرار دهیم.

۲) وقتی دانش آموزان وارد کلاس می شوند با آنها احوالپرسی کنید.

۳) به نظرهایشان با دقت گوش دهید.

۴) برای فرد فرد آنها اهمیت قائل شوید و به تک تک آنها توجه کنید.

۵) به آنها مسئولیت بدهید.

۶) همان قدر که فکر می کنید سزاوارید دانش آموزان به شما احترام بگذارند به آنها احترام بگذارید.

۷) براحساسات خود مسلط باشید زیرا دانش آموزان در کنترل احساسات از شما الگو می گیرند. در کلاس های شلوغ با دانش آموزان ناآرام و بی قرار، تسلط داشتن روی احساسات بسیار مهم است. وقتی آرامش دارید و منطقی عمل می کنید کارآمدتر از مواقع دیگر هستید.

۸) پاداش باید عادلانه باشد. نباید از جایزه به عنوان رشوه برای آرام کردن دانش آموزان پردردسر استفاده کنید.

۹) موثرترین شکل پاداش، استفاده از بازخوردهای عاطفی مثبت است. مثلا به دانش آموزان لبخند بزنید، از آنها تشکر کنید، به آنها آفرین بگویید و یا برایشان آرزوی موفقیت کنید.

۱۰) جای شما در کلاس می تواند تاثیر بسیار زیادی در کارایی شما داشته باشد. در زمان های مختلف همیشه در جایی باشید که بتوانید بر تمام قسمت های کلاس نظارت کنید.

۱۱) نحوه شروع و پایان تدریس خوبی داشته باشید. وقتی وارد کلاس می شوید با لبخند به دانش آموزان سلام کنید و زمانی که از کلاس بیرون می روند، به هر کدام جمله مثبتی بگویید، حتی یک لبخند و خداحافظ هم بی تاثیر نیست.

۱۲) رفتار مودبانه هزینه ای ندارد و می تواند روز به روز افراد بیشتری را به هم پیوند دهد. شما می توانید با رفتار خودتان همان رفتار اجتماعی مناسبی را که از دانش آموزان توقع دارید به نمایش بگذارید. مثلا: موقع صحبت با آنها همیشه از کلماتی مانند “لطفا” و “متشکرم” استفاده کنید و با ملایمت، رفتار دانش آموزانی را که ادب را فراموش می کنند تصحیح کنید: مریم! یادت باشه وقتی چیزی می خوای، بگی “لطفا”

۱۳) به جای اینکه روی اشتباه دانش آموز تمرکز کنید، او را به سوی انتخاب رفتار مطلوب هدایت کنید: “سعید! از تو می خوام به تابلو نگاه کنی و به درس گوش بدی. متشکرم.” این کلمات کوتاه تر و موثرتر از این است که بگویید: “سعید! چرا همه اش پشت سرت رو نگاه می کنی؟ وقتی من درس می دم نباید حرف بدنی، باید گوش بدی.”

۱۴) به هنگام توصیه به دانش آموزان به جای “لطفا” در اول جمله از واژه “ممنونم” در پایان جمله استفاده کنید با این کار در واقع به دانش آموزان می گویید: “آن قدر مطمئنم درخواستم را انجام می دهی که از قبل از تو تشکر می کنم.” همچنین استفاده از واژه های”متشکرم” یا “ممنونم” احساس تعهد و الزام به اطاعت بیشتری در شنونده ایجاد می کند.

۱۵) دستورهای کوتاه و صریح بدهید زیرا سبب می شوید دانش آموز روی موضوع اصلی تمرکز کند، مشکل را به راحتی تشخیص دهد و بتواند مشکل را حل کند. این دو گفته را با هم مقایسه کنید:

“ندا! بازم یادت رفت تکلیفت رو روی میز من بذاری، اگه با دوستات کمتر حرف بزنی و بیشتر به مسائل مهم زندگی توجه کنی شاید نتیجه بهتری از مدرسه اومدن بگیری. حالا برگرد اینجا ودفتر مشقت رو جایی که باید باشه بذار.”

“ندا! دفتر مشقت رو بذار روی میز من، ممنونم.”

۱۶) از “چه” به جای “چرا” استفاده کنید. یکی از عوامل بسیار موثر در مدیریت رفتار، استفاده از سوالاتی است که بتواند توجه دانش آموز را جلب کند. این نوع پرسش ها باعث می شود که دانش آموز بدون آنکه احساس گناه کند مسئولیت رفتارش را به عهده بگیرد و به ندرت پیش می آید دانش آموزان به “چراهای” شما جواب های باارزشی بدهند. بهتر است از “چه” استفاده کنید.

مثال:

ـ معلم: “مجید! می بینم از سرجایت بلند شدی. داری چکار می کنی؟”

ـ مجید: “هیچی”

ـ معلم: “الان باید چکار کنی؟”

ـ مجید: “نمی دونم.”

ـ معلم: “باید تمرین شماره چهار کتاب را حل کنی. تصمیم بگیر این تمرین رو حل کنی. ممنونم.”

۱۷) از ابتدای سال تحصیلی قوانین و اصول اساسی کلاس را وضع کنید و همیشه این نکته را در نظر داشته باشید که: در راه پیروی و حمایت از قوانین کلاسی، برای دانش آموزان الگو و سرمشق باشید. لازم است دانش آموزان را در تدوین و تنظیم قوانین مدرسه شرکت دهید.

۱۸) از گوشه و کنایه زدن بپرهیزید. زیرا به رابطه شما با دانش آموز آسیب دائمی می رساند.

۱۹) به دانش آموزان کمک کنید تا موفقیت را تجربه کنند. دانش آموزان تا زمانی که در انجام دادن یک فعالیت معین، موفقیتی کسب نکنند یا پیشرفت هایی مشاهده نکنند، به ادامه آن فعالیت علاقه چندانی نشان نمی دهند.

۲۰) فضای کلاس را جاذب کنید. از آثار دانش آموزان در کلاس استفاده کنید، نصب تصاویر دانش آموزان، نزدیک درب کلاس، جهت ایجاد احساس تعلق و دلبستگی آنان به کلاس تاثیر زیادی دارد. همچنین می توانید از علایم و نشانه های جذاب بهره گیرید و مرتب آنها را عوض کنید.

ونوس معافی

کارشناس ارشد علوم تربیتی

منابع:

-۱ یادگیری مشارکتی، ترجمه دکتر امینی

-۲ مدیریت رفتار با دانش‌آموز ترجمه اسماعیل حسینی

-۳ پانصد نکته برای بهبود مدارس، ترجمه سعید خاکسار