●وضعیت مطلوب كدام است؟

به طور میانگین برای دانش آموزان سال آخر حدود ۵ ساعت مطالعه در روز مطلوب است. البته ممكن است این میزان براساس شرایط آن روز كمتر یا بیشتر شود.

اگر در دوران تحصیل خود به تنبلی عادت كرده اید، نمی توانید یكباره ساعات مطالعه خود را افزایش دهید.سعی كنید برای خود هدفهای غیرواقعی و دور از دسترس تعیین نكنید و به تدریج بر كمیت كار خود بیافزایید.

●حالت متعادل و متناسب درس خواندن برای كنكور چیست؟

علاوه بر افزایش تدریجی ساعات مطالعه باید سعی كنید به طور متعال دروس مختلف را مطالعه كنید. حالت متعادل این است كه هر روز حدوداً سه درس را مطالعه كنید. هر درس را می توانید در حدود ۲ ساعت مطالعه كنید. برای مطالعه دروس پایه ای و فهمیدنی مثل ریاضی، فیزیك، فلسفه و منطق مدت بیشتری را در نظر بگیرید. دروس حفظ كردنی و عمومی را در مدت زمان كوتاهتری مطالعه كنید.

در طول هفته شما باید تمام دروس را بخوانید، البته در طول یك سال و با توجه به نقاط قوت و ضعفتان باید روی بعضی دروس تأكید بیشتری كنید. آنچه مهم است اینكه باید در ابتدای سال روی دروس پایه ای، فهمیدنی و دروسی كه در آنها ضعیف تر هستید بیشتر كار كنید. از میان دروس عمومی، زبان و عربی را در ابتدای سال بیشتر بخوانید. به تدریج كه به پایان سال نزدیك می شوید باید به دروسی كه در آنها قویتر هستید بیشتر بپردازید. در هفته های آخر به هیچ وجه مطالبی را كه یاد گرفتن شان برای شما مشكل است نخوانید و فقط به مرور دروس و مباحثی بپردازید كه در آنها تسلط بیشتری دارید.

●شیوه صحیح مطالعه

این شیوه دارای پنج مرحله است كه در هر یك از این مراحل هدف خاصی دنبال می شود. در واقع این اصل یكی از ویژگیهای مهم این روش محسوب می شود، زیرا ضمن اینكه انرژی روانی و قوای ذهنی فرد در هر مرحله معطوف به یك هدف است و در نتیجه قدرت تمركز و توجه فرد را بیشتر می كند، همچنین از پراكندگی ذهنی جلوگیری می كند و مانع هدر رفتن نیرو و بروز خستگی می شود.

۱ خواندن اجمالی

در این مرحله مبحث مورد نظر را یك بار و بدون هدف یادگیری صرف بخوانید. هدف این مرحله فقط آشنایی با موضوع كلی مورد بحث است.

۲ _ سازماندهی

در این مرحله یك بار دیگر اقدام به خواندن مبحث مورد نظر كنید با این هدف كه نكات اصلی و اطلاعات جزئی را از یكدیگر جدا كنید. نیازی نیست كه به تمام مطالب به طور یكسان اهمیت داده شود، بلكه سطوح مختلف متن، از جمله تز اصلی، نكات اصلی و اطلاعات جزیی دارای سطوح اهمیت متفاوتی هستند. توجه به این تفاوتها موجب درك كامل و نگهداری كامل مطلب و حافظه و نیز همچنین موجب ایجاد یك چهارچوب فكری جهت یادگیری مثبت مراحل بعد می گردد.

۳ _ علامت گذاری و حاشیه نویسی

در این مرحله سعی كنید سطوح اهمیت را توسط علامت هایی از هم متمایز كنید. برای این كار می توانید از علائمی مانند پرانتز، ضربدر، خط كشی، و یا رنگ كردن استفاده كنید. هدف این كار سرعت بخشیدن به امر مرور و یافتن نكات اصلی و مهم متن است. همچنین در حاشیه سمت راست هر پاراگراف با استفاده از یك یا دو عبارت كوتاه، موضوع اصلی مورد بحث در آن پاراگراف را مشخص كنید.

۴ _ خلاصه نویسی

در این مرحله سعی كنید با استفاده از قسمتهای علامت گذاری شده و حاشیه ها، خلاصه ای از آنچه كه تا آن مرحله به ذهن سپرده اید به روی كاغذ بیاورید. ضرورتی ندارد كه مطالب خلاصه شده عیناً به ترتیب مطالب كتاب باشد. نكته بسیار مهم اینكه هر كس فقط می تواند از خلاصه ای كه خود تهیه كرده استفاده كند و این خلاصه نویسی هرگز برای فرد دیگری مفید نخواهد بود، چرا كه هر شخصی براساس تواناییهای هوشی و استعداد یادگیری خاص خود این كار را انجام می دهد.

۵ _ مطابقت

در این مرحله به متن اصلی برگردید و كنترل كنید كه چیزی را از قلم نینداخته باشید. همچنین ساختمان خلاصه تهیه شده را مورد بررسی قرار دهید و در صورت نیاز نسبت به تصحیح و تكمیل آن اقدام كنید.

●موانع تمركز حواس

حواس پرتی غالبا به دو دسته كلی تقسیم می شود:

۱ _ درونی: معمولاً به دلایلی از قبیل بیماری، ضعف، خستگی، گرسنگی، بی خوابی و مانند آن ایجاد می گردد.

۲ _ بیرونی: معمولاً به دلایلی از قبیل مشكلات روحی و عقلی، مشكلات خانوادگی، عدم وجود علاقه، دل زدگی، مشغله ذهنی، تخیلات، شرایط نامساعد جوی، سر و صدا، و مانند آن ایجاد می گردد.

موارد مذكور ، همگی سبب كاهش تمركز حواس می شوند. تمركز حواس، كلید كارآمدی در امر مطالعه به شمار می رود. كلید اساسی تمركز حواس، كاربرد فنونی است كه خواننده را در عمل مطالعه فعال می سازد و سبب ایجاد واكنش در حین مطالعه می شود.

این فنون عبارتند از:

۱ _ سؤال كردن: خواننده را به سمت نویسنده هدایت می كند.

۲ _ استنباط كردن: نتیجه بررسی هایی است كه خواننده از موارد مطالعه شده و نتیجه ای كه از آن می گیرد انجام می دهد.

۳ _ تجسم كردن: كاربرد حواس خواننده و جان دادن به كلمات نویسنده است.

۴ _ علامت گذاری و حاشیه نویسی: خواننده را وامی دارد تا درباره ساختمان مطلب مورد مطالعه تصمیم گیری كند.

۵ _ ربط دادن: خواننده، مطلب و اندیشه های نویسنده را با سایر اطلاعات خود ربط می دهد.

نكات اساسی در مطالعه

۱ _ برنامه مطالعه خود را با دیدی واقع بینانه طرح ریزی كنید و مقدار زیادی از كار را برای یك مدت محدود نگذارید.

۲ _ گاهی كارهای غیرمنتظره و پیش بینی نشده ممكن است برنامه مطالعاتی شما را به هم بزند، بنابراین برای این كارها وقت لازم را پیش بینی كنید.

۳ _ از بهترین ساعات خود برای مطالعه استفاده كنید و درسهای سنگین تر را برای ساعاتی كه بهتر می توانید كار كنید قرار دهید یعنی زمانی كه آمادگی ذهنی شما بیشتر است.

۴ _ مطالب مشابه را با هم نخوانید، زیرا با هم اشتباه می شوند و در كار شما مزاحمت ایجاد می كنند.

۵ _ به آنچه كه یاد می گیرید فرصت دهید تا جا بیافتد، یعنی تحكیم پیدا كند تا بیشتر در حافظه باقی بماند و زود از بین نرود.

۶ _ با فاصله زمانی مطالعه كنید تا یادگیریهای بعدی در یادگیریهای قبلی تداخلی نكنند.

۷ _ سعی كنید آنچه را كه آموخته اید مورد استفاده قرار دهید و به كار بندید و حتی الامكان به آنها فكر كنید.

۸ _ سعی كنید كل مطلب را در نظر بگیرید و روابط بین اجزا را درك كنید.

۹ _ برای مطالعه یك فصل ابتدا عناوین درشت را بخوانید و سپس یك نگاه كلی به فصل بیندازید و اگر خلاصه فصل وجود داشت آن را بخوانید و سپس جزء به جزء مطالب را بخوانید.

۱۰ _ از مطالب مهم یادداشت بردارید.

۱۱ _ روی یك فصل از كتاب زیاد معطل نشوید. درك كامل یك فصل زمانی حاصل می شود كه كل كتاب یا لااقل نصف آن را بخوانید بنابراین ابتدا با سرعت پیش بروید، بعد دوباره به اول كتاب برگردید و مطالعه دقیق مطالب را از سر بگیرید.

۱۲ _ اگر در زمان مطالعه افكار مزاحم و فكر كارهای روزمره در یادگیریهای شما اخلال ایجاد می كند، سعی كنید كه از آنها یادداشت بردارید و هر چه سریعتر آن را از حافظه خود دور كنید.

۱۳ _ مجموعه ساعات خود را در هفته بر حسب اولویتی كه به درس خاص می دهید بین دروس مختلف تقسیم كنید. اولویت بندی درسها بر حسب ضعف شما در آن درس یا اهمیت درس و یا ضریب آن درس معین می شود.

۱۴ _ درسهای سخت را در یك روز یا یك هفته متمركز نكنید.

۱۵ _ سعی كنید پس از هر یك ساعت درس خواندن، پانزده دقیقه به خود استراحت دهید و در این مدت هیچ گونه مطالعه (حتی غیر درسی) نداشته باشید.

۱۶ _ اوقات درس خواندن خود را از كم به زیاد برنامه ریزی كنید. یعنی ابتدا با ساعات كمتر شروع كنید و سپس به مرور تعداد ساعات فعالیت درسی خود را افزایش دهید.

۱۷ _ سعی كنید در خلال برنامه تان به فعالیت های اجتماعی دلخواه و یا سرگرمی و ورزش مورد علاقه تان بپردازید و یا در جمع دوستان و اقوام قرار گیرید.

۱۸ _ حتی الامكان در سكوت و فضای بسته و خلوت مطالعه كنید.

۱۹ _ مكان مطالعه شما باید دارای تهویه مناسب و نور كافی باشد.

۲۰ _ معمولا یادگیری در ساعات اولیه روز بسیار بهتر از ساعات انتهای شب صورت می گیرد.

۲۱ _ داشتن تفكر مثبت و خرید خوش بینانه نسبت به نتیجه امتحان، بهترین تأمین روانی برای استفاده از حداكثر تواناییهاست.

۲۲ _ با قطعه قطعه كردن مطلب هر كتاب و اختصاص دادن هر دوره زمانی به یك قطعه خاص، استرس ناشی از حجم درسها را به حداقل برسانید.