برای با سواد شدن کافی است اقرار کنید

تعریف سواد در هر کشور متفاوت است, برخی ها به صورت کاربردی به ماجرا نگاه کرده و می گویند در کشورشان فردی باسواد خوانده می شود که در کنار خواندن و نوشتن مهارت ویژه ای هم برای کار خود به دست آورده باشد یا در تعدادی دیگر از کشورها فردی که بجز زبان مادری به زبان انگلیسی تسلط داشته باشد با سواد نامیده می شود

تعریف سواد در هر کشور متفاوت است، برخی‌ها به صورت کاربردی به ماجرا نگاه کرده و می‌گویند در کشورشان فردی باسواد خوانده می‌شود که در کنار خواندن و نوشتن مهارت ویژه‌ای هم برای کار خود به دست آورده باشد یا در تعدادی دیگر از کشورها فردی که بجز زبان مادری به زبان انگلیسی تسلط داشته باشد با سواد نامیده می‌شود.

در کشورمان باسواد این طور تعریف شده است: نیازی به هیچ مدرک نیست، هر فردی که اقرار کند توانایی خواندن، نوشتن و حساب کردن ساده را دارد باسواد خوانده می شود.

جالب اینجاست که طبق سرشماری سال ۹۰ و با توجه به این تعریف ۸۵ درصد مردم کشورمان باسود هستند.

طبق تعریف جهانی یونسکو هر شخصی که بتواند به یک زبان بخواند، بنویسد و حساب کند باسواد است، این تعریفی عمومی در جهان است، البته برای این فاکتورها میزانی در نظر گرفته نشده تا هر کشور بر مبنای شرایط خودش آنها را تعیین کند به همین دلیل تعریف سواد در کشورهای مختلف متفاوت است.

اما در آخرین تعریفی که از سواد یا آموزش پایه ارائه شده، سواد از دو جزء تشکیل شده است؛ جزء اول که ابزارهای سواد نامیده می شود عبارتند از: خواندن، نوشتن، حساب کردن و حل مسائل، اما جزء دوم که محتوا خوانده می شود شامل دانش، بینش، ارزش و مهارت هایی است که به فرد این توان را می دهد که بتواند زندگی خود را حفظ کرده و با عزت زندگی کند و بیشتر توانایی های خود را پرورش دهد علاوه بر این بتواند در توسعه جامعه مشارکت کامل داشته و کیفیت زندگی خود را بهبود ببخشد و با اطلاع و آگاهی تصمیم گرفته و آموزش و یادگیری را ادامه دهد.

محمد مهدی زاده، معاون آموزش سازمان نهضت سوادآموزی درباره مزایای چنین سوادی در جامعه می گوید: اگر باسوادی به این شکل در جامعه اتفاق بیفتد نتایج خوبی دارد. اشتغال، قبول مسئولیت در زمینه های مختلف، تعهد به عدالت اجتماعی و محیط زیست، شکیبایی و مدارا در تفاوت های اجتماعی، سیاسی و مذهبی، تعهد به حقوق بشر و ارزش های متداول فرهنگی و اخلاقی، تعهد به صلح جهانی و استقلال در دنیایی با وابستگی های متقابل از نتایج عملی شدن چنین تعریفی در جامعه است.

● تعریف های گوناگون

در کشورمان برای سواد چند تعریف وجود دارد، یکی از آنها تعریف مرکز آمار است و طبق آن ۸۵ درصد از مردم کشورمان باسواد هستند، با توجه به این تعریف هر فردی با اقرار به توانایی خواندن، نوشتن و حساب کردن ساده باسواد است نیازی هم به مدرک نیست، یعنی ممکن است شخص دیپلمه ای بگوید من بی سواد هستم یا فرد بی سوادی ادعا کند با سواد است.

مهدی زاده درباره تعریف های دیگر از سواد اضافه می کند: تعریفی هم سازمان نهضت سوادآموزی دارد که در اساسنامه این سازمان آمده: فردی که توانایی خواندن، نوشتن، حساب کردن و روخوانی قرآن را داشته باشد باسواد است. البته در این تعریف سطح مشخص نشده است، اما پیرو این تعریف، ما آیین نامه اجرایی اساسنامه نهضت هم داریم که می گوید حداقل سواد پنجم ابتدایی است.

طبق تعریف دیگری از سواد که در کـشور رایج است هر شخصی که مدرک تحصیلی دارد، باسواد خوانده می شود، این تعریف امروزه خود به خود نهادینه شده و با توجه به آن حتی به فردی که مدرک اول ابتدایی دارد با سواد می گویند اما نباید فراموش کرد که این تعریف منبع و مرجع قانونی ندارد.

معاون آموزش سازمان نهضت سوادآموزی درباره آخرین تعریفی که شوای عالی آموزش پرورش درباره سواد تصویب کرده می گوید: دو سال پیش در شورای عالی آموزش و پرورش ساختار آموزشی تغییر کرد و مصوبه ای برای نظام آموزشی نهضت سواد آموزی تصویب شد، که به تعریف سواد داشتن مدرک را هم اضافه کرد، طبق این تعریف کسانی باسواد هستند که علاوه بر خواندن، نوشتن، حساب کردن و روخوانی قرآن حداقل مدرک سوم ابتدایی یا قبولی دوره تکمیلی نهضت سواد آموزی یا دوره سواد آموزی که معادل سوم ابتدایی است، داشته باشند.

● از سواد تا باسواد

حدود چهار سال پیش یونسکو کشور ها را با توجه به میزان افراد با سواد در هر کشور طبقه بندی کرد، کشورمان در بین ۱۳۰ کشور رتبه ۸۶ را به دست آورد، از این گذشته ما در بین ۲۴ کشور منطقه رتبه هفدهم را داریم.

جالب است بدانید در سایر کشورها تعریف هایی که درباره سواد وجود دارد، متفاوت است. برای نمونه ساده ترین تعریف در زمان استقلال کوبا عنوان شده بود. آن زمان طبق تعریف سواد در کوبا هر شخصی که می توانست به فیدل کاسترو نامه بنویسد باسواد شناخته می شد.

مهدی زاده ادامه می دهد: برخی کشورها بحث سواد اطلاعاتی را مطرح کرده و برای نمونه گفته اند افرادی که بتوانند با کامپیوتر کار کنند، باسواد هستند یا برخی دیگر از کشورها به افرادی با سواد می گویند که علاوه بر زبان مادری خود به زبان انگلیسی هم تسلط داشته باشند.

البته در بعضی از کشورها سواد آموزی را کاربردی تعریف کرده اند یعنی فقط به خواندن و نوشتن اکتفا نشده است مثلا در کشور چین سوادآموزی برای کارگر یا کشاورز تفاوت می کند، زیر آنها علاوه بر خواندن و نوشتن باید مهارت لازم برای حرفه خود را به دست بیاورند.

مهدی آیینی