اکثریت مهاجرت کنندگان برای تحصیل تحت تاثیر تبلیغات فوق العاده زیاد به یک باره تصمیم به این کار می گیرند و همین موضوع خانواده ها را با مسائلی روبه رو می کند که غیر قابل پیش بینی است.

این روزها بحث ادامه تحصیل در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری در بین تحصیل کردندگان مقطع لیسانس بیش از هر زمان دیگری داغ شده است. بحثی که به هر صورت باعث شده که دانشجویان علاقه مند، به شیوه های مختلفی برای رسیدن به این موضوع متوسل شوند. به نوعی که برخی از آنها تلاش می کنند مانند لیسانس برای مقاطع بالاتر کنکور بدهند اما برخی دیگر که نمی خواهند تجربه دوران کنکور را دوباره تکرار کنند به فکر راه های دیگری می افتند که یکی از اصلی ترین آنها مهاجرت است.

در این میان در چند سال اخیر برخلاف گذشته که اکثر مهاجرت های تحصیلی به غرب بود بخش قابل توجهی از این مهاجرت ها به سمت کشورهای جنوب شرقی آسیا مثل هند و مالزی گرایش پیدا کرده است. این در حالی بوده که مهاجرت به مالزی به تدریج در حال تبدیل شدن به تبی جدی برای تحصیلکرده ها است.

از طرف دیگر چند سالی می شود که مسئولان و کارشناسان مختلف درباره موج های مهاجرت به مالزی علی الخصوص مهاجرت های تحصیلی هشدار می دهند اما برطبق آمار گویا برخی ها این هشدارها را جدی نگرفته اند و هنوز خیال سفر به کشورهایی همچون مالزی برای تحصیل دارند.

این موضوع در حالی است که اخیرا میزان مهاجرت های تحصیلی به مالزی حتی نسبت به کشورهای اروپایی افزایش داشته و بسیاری از جوانان به این گمان که هزینه مهاجرت به مالزی نسبت به مهاجرت به اروپا و آمریکا کمتر و درصد موفقیت بیشتر است، تصمیم به این مهاجرت ها می گیرند.

از سوی دیگر نکته بسیار قابل توجه اینجاست که بسیاری از این مهاجرت ها بدون پیش بینی قبلی یا برنامه ریزی خاص صورت می گیرد، به نوعی که اکثریت مهاجرت کنندگان تحت تاثیر تبلیغات فوق العاده زیاد به یک باره تصمیم به این کار می گیرند و همین موضوع خانواده ها را با مسائلی روبه رو می کند که غیر قابل پیش بینی است.

این مسائل غیر مترقبه در حالی است که اخیرا شاهد بازگشت افراد زیادی بوده ایم که تحصیل خود را به دلایل مختلف در مالزی رها کرده و به ایران بازگشته اند. مهران یکی از همین جوانان است. او در این باره به خبرنگار فارس می گوید: قبل از مهاجرت به گمان اینکه مالزی از لحاظ علمی از سطح بالاتری نسبت به دانشگاه های ایران برخوردار است به یکباره تصمیم به این مهاجرت گرفتم اما پس از رفتن و گذشت چند ماه از سکونت در مالزی کاملا به این موضوع پی بردم که بخش وسیعی از مسائلی که در ذهنم به وجود آمده، ناشی از تبلیغات وسیعی بوده است که دانشگاه های مالزی برای جلب نظر جوانان ایرانی انجام می دهند.

همچنین این دانشجوی ایرانی درباره مشاهداتش در مالزی به این نکته اشاره کرد که تعداد قابل توجهی از جوانان ایرانی ساکن مالزی، قصد بازگشت دارند اما به دلیل اینکه در میان راه تحصیل هستند و تا به امروز هزینه زیادی انجام داده اند از بازگشت خودداری می کنند.

این صحبت ها در حالی است که وزارت علوم بارها و بارها بر این موضوع تاکید داشته که تعداد زیادی از دانشگاه های مالزی معتبر نیستند و علاوه بر این موضوع از نظر علمی در سطح جهان بسیار پایین محسوب می شوند. هشدارهای وزارت علوم در حالی صورت گرفته که بخش وسیعی از دانشگاه های مالزی غیر انتفاعی و خصوصی است و به همین علت تنها به دنبال خالی کردن جیب جوانان دانشجوی ایرانی هستند.

دانشگاه مالتی مدیا مالزیMMU ، دانشگاه لیم کوک وینگ مالزی، دانشگاه یوسی اسآی، دانشگاه تناگا مالزی، دانشگاه سانوی مالزی، دانشگاه کالج کی بی یو مالزی تنها بخشی از این دانشگاه های خصوصی هستند که نه اعتبار خاصی دارند و نه از نظر سطح کیفی در سطح مطلوبی هستند.

در این میان تنها چند دانشگاه دولتی می ماند که از لحاظ علمی هیچ کدام در سطح دانشگاه های برتر ایران نیستند و به مراتب در رتبه های پایین تری قرار می گیرند.

اما دانشگاه های مالزی آنقدر بر امر تبلیغات تمرکز کرده اند که حتی برخی از آنها حاضر شده اند که با جعل آمار، خود را جز» ۵۰۰ دانشگاه معتبر دنیا معرفی کنند. این در حالی است که علاوه بر مالزی، هند هم از دیگر کشورهای شرق آسیایی بوده که تا به امروز تلاش مضاعفی برای جلب جوانان ایرانی انجام داده است.

امرالله امانی، جامعه شناس و استاد دانشگاه درباره جوانانی که به مالزی مهاجرت می کنند به این موضوع اشاره می کند که بخشی از این افراد در مقابل جامعه و کشور خود احساس مسئولیت ندارند. در این میان این استاد دانشگاه ایجاد غبار تبلیغاتی را از مهمترین دلایل مهاجرت تحصیلی دانشجویان ایرانی می داند و می گوید: ما در کشور خود اساتید فوق العاده خوبی داریم که از هر لحاظ بر دانشگاه های کشوهایی همچون مالزی برتری دارند و همچنین خود دانشگاه های ایران هم، چه از لحاظ امکاناتی و چه از نظر فضای تحصیلی چیزی کمتر از دانشگاه های هند و مالزی ندارند.

اما در این میان، پدیده مهاجرت به مالزی از نظر این استاد دانشگاه هم برای خود فرد و هم جامعه تبعاتی دارد. به ویژه که در مرحله اول، خود فرد هنگامی که وارد چنین کشور خارجی می شود با مشکلات زیادی روبه رو خواهد شد. از طرف دیگر بخش قابل توجهی از دانشجویان ایرانی پس از مدت کوتاهی از ورود خود به این کشور، به مشکلات عدیده اقتصادی برخورد می کنند که به همین دلیل ناگزیرند به کارهای مختلف بپردازند و همین موضوع به تدریج وقتی برای درس خواندن آنها باقی نمی گذارد.

همچنین امانی بر این باور است که مهاجران پس از بازگشت از این کشور به دلیل تفاوت های فرهنگی این کشور با جامعه ما دچار سرگشتگی و شکاف فرهنگی با جامعه ایرانی می شوند.

از سوی دیگر تبعات این گونه مهاجرت ها دامن خانواده های جوانان مهاجرت کننده را هم می گیرد. به گونه ای که بارها مشاهده شده است که بخش وسیعی از این خانواده ها به دلیل مهاجرت فرزندان دچار فقر اقتصادی می شوند چرا که پس از مدت کوتاهی به دلیل صرف هزینه های فراوان و فرستادن مبالغ قابل توجه، دچار ضعف شدید مالی خواهند شد و این در حالی است که این خانواده ها قبل از مهاجرت و در صورت تحصیل فرزندان خود در داخل کشور بدون تردید از شرایط معمول اقتصادی برخوردار بودند.

در این باره آقای محمدی که فرزندش چند سالی می شود برای تحصیل به مالزی مهاجرت کرده به ما می گوید: از همان ماه های اول مهاجرت تا به حال برای تامین هزینه های فرزندم مجبور شده ام از اصلی ترین هزینه های زندگی ام بگذرم و به همین علت خود و خانواده ام به شدت در تنگنای اقتصادی قرار گرفته ایم.

صحبت های این چنینی از سوی سرپرستان خانواده ها در حالی است که برخی از جوانان به شخصه باور دارند که تصمیم بدون برنامه ریزی و بدون کسب اطلاعات ستم به والدین است چرا که آنها به دلیل علاقه به فرزندان ناچار می شوند با این مهاجرت موافقت کرده و متحمل هزینه های سنگین آن شوند. از سوی دیگر نکته جالب اینجاست که برخی از دانشجویان به گمان اینکه هزینه تحصیل در دانشگاه های مالزی کمتر از دانشگاه های آزاد ایران است به این مهاجرت راغب می شوند! در حالی که هزینه هر ماه زندگی در مالزی بین ۵۰۰ تا ۸۰۰ دلار است و هزینه دریافت مدرک دکتری در این کشور به صورت میانگین بین ۳۵ تا ۴۰ میلیون تومان خواهد بود و این هزینه علاوه بر دیگر مشکلاتی خواهد بود که هر فرد و خانواده اش باید متحمل آن شوند.

با وجود تمام این شرایط سوالی که مطرح می شود این است که چه باید کرد؟ و چگونه باید با نگاهی کارشناسانه جلوی خروج سرمایه های معنوی از کشور را گرفت؟

امانی در این پاسخ به این سوال بر نقش رسانه ها علی الخصوص رسانه ملی تاکید می کند. او معتقد است که باید برنامه های روشنگرانه ای با قالب های مختلف تولید شود که در همه آنها به جوانان و خانواده هایشان درباره تصمیمات ناسنجیده هشدار داده شود همچنین باید این غبار تبلیغاتی که از سوی برخی دانشگاه های مالزی به راه افتاده خنثی شود و خانواده ها به این موضوع آگاه شوند که دانشگاه های مالزی به هیچ وجه برتری نسبت به دانشگاه های ایران ندارند تا مبادا این خانواده ها با خیال این برتری، فرزندان خود را راهی کنند.

به نظر می رسد که برای ایجاد این موج های آگاهی بخش باید هر چه سریعتر برنامه ریزی کرد. برنامه ریزی که بدون تردید می تواند از خروج سرمایه های کشور جلوگیری کند.