«... راجع به نخبه پروری علمی بحث کردیم، من حالا نخبه پروری سیاسی را توصیه می کنم...»

(مقام معظم رهبری، ۱۳۸۶/۰۷/۱۷ در جمع نخبگان علمی ، نفرات برتر کنکور و فعالان تشکل های سیاسی و فرهنگی دانشگاهها)

آنچه که امروز و از سوی مقام معظم رهبری تحت عنوان "نخبه پروری سیاسی" از نخبگان علمی و فعالان سیاسی دانشجویی مطالبه می گردد بیش از هر چیز تداعی کننده ی دو موضوع است:

نخست آنکه جریانی به نام "نخبه پروری سیاسی"، آنقدر مورد اهمیت قرار دارد که ایشان، به صراحت و در جمع هزاران نخبه ی علمی و سیاسی آن را صراحتاً از دانشجویان مطالبه می کنند و نکته ی دوم و البته مهم تر آنکه، در سالهای اخیر، کمبود چنین شاخصی آن قدر ملموس و محسوس گشته که ایشان بی پرده پیشنهاد به راه افتادن چنین جریانی (پرورش نخبگان سیاسی) را به دانشجویان می دهند.

آنچه که قرار است تا در این مختصر نوشتار به آن پرداخته شود نیز تحلیل، تبیین و یا واکاوی آنچه که به طور خاص مورد نظر معظم له بوده، نیست بلکه نخبه پروری با هر قدر اختلاف در درک و مفهوم آن توسط خواننده، نیازمند یک سری مقدمات و رفع موانع کلی است:

التزام به شی، مستلزم التزام به لوازم آن نیز می باشد. لذا زمانی که سخن از نخبه پروری سیاسی است، التزام به لازمه ی آن یعنی نخبه پروری علمی را، به هیچ عنوان نباید از ذهن دور نگاه داشت و باید اذعان نمود که پرورش نخبه ی سیاسی بدون توجه به رشد و پرورش علم در یک فرد غیر ممکن به نظر می رسد لذا اولین مانع بزرگ در این عرصه همانا نخبه پروری علمی است که به نظر می رسد تا کنون توجه کمتری به آن صورت گرفته است.

اگر امروز و در سطح حوزه و دانشگاه، هزاران نخبه ی علمی را بی درنگ می توان نشانه گرفت، لزوماً نه به این معناست که تمامی این نخبگان پرورش داده شده اند، که باید گفت آنها خود به خود پرورش یافته اند و اگر قرار بود جریانی به نام "نخبه پروری"، آنگونه که باید کار خویش را انجام دهد، بی اغراق باید گفت که هم اکنون شمار نخبگان جوان کشور (چه در سطح حوزه و چه در سطح دانشگاه)، از حیز انتفاع خارج بود. لذا اگر هم در حال حاضر جمعیت کثیری را "نخبه ی علمی" می نامیم، باید در نظر داشت که این نخبگان بیش از آنکه برای رسیدن به این مرحله پرورش یابند، با اقلّ امکانات و توجهات ممکن، تبدیل به نخبه گشته اند. حال همین جریان (یعنی عدم تلاش جدی برای نخبه پروری علمی)، در "نخبه پروری سیاسی" نیز آشکارا به چشم می خورد. با این اوصاف به گزاف نیست اگر مدعی شویم برای "نخبه پروری سیاسی" ناچار به بازگشت به همان مرحله ی قبل هستیم: « پرورش نخبگان علمی»

اما در حال حاضر بسیاری از مقدمات چنین امری نیز فراهم نیست چرا که نگاهی گذرا بر فضایی که امروز بر مراکز اصلی آموزش عالی کشور حاکم است، مهر تاییدی بر ادعای فوق می باشد. بسیاری از دروس دانشگاهی از جمله علوم سیاسی، جامعه شناسی، فلسفه، حقوق، اقتصاد و... در دانشگاههای سراسر کشور بر مبنای افکار و ایدئولوژی های غیر بومی و غالباً نیز به عنوان "کتب ترجمه شده ی غربی" در حال تدریس شدن هستند و از طرفی دیگر رخوت علمی کم سابقه ای که بر فضای عمومی بسیاری از حوزه های سراسر کشور غلبه نموده است و این در حالیست که هم اینک سالها از فرموده ی رهبر انقلاب در رابطه با حرکت در راستای جنبش نرم افزاری و تولید علم بومی می گذرد (البته برخی فعالیت های جدی نیز به صورت پراکنده در این زمینه رخ داده است) اما به نظر می رسد همچنان فاصله ی زیادی بین آنچه که مورد اشاره ی ایشان بوده تا آنچه که امروز شاهد آن هستیم، وجود دارد. از دیگر نقاط ضعف و یا به عبارت دیگر موانعی که در این راه وجود دارد و متأسفانه در سالهای اخیر نیز شاهد کمتر تلاشی از سوی متولیان و مسئولان این امر در راستای بهبود آن نبوده ایم، مبحث اساتید و مدرسین در سطح دانشگاههاست. این امر آنجایی موجبات رنجش بیشتر را فراهم می سازد که بسیاری از دانشجویان خواسته یا نا خواسته تبدیل به ابزاری برای بسیاری از جناحها و گروهکهای سیاسی می شوند و در مقابل بازنشسته شدن قانونی اساتیدی که سالها جز تدریس بسیاری از کتب ترجمه شده به دانشجویان و یا آنچه که باید آن را "حرکت در خلاف جنبش نرم افزاری" نامید، هنر دیگری نداشته اند، موضع گیری می کنند و در توهم از دست دادن اساتیدی بی نظیر دست به اعتراض و تجمع می زنند!

اما جدای از مشکلات حداقلی که در زمینه ی پرورش نخبگان علمی بیان شد، باید ذهن را معطوف معضلاتی دیگر برای رفع آنها و به تبع آن، عملی گشتن جریان نخبه پروری سیاسی نیز نمود.

متأسفانه امروز و بر خلاف بسیاری از شعارهایی که احزاب و جناح های سیاسی در بیرون از دانشگاهها مبنی بر عدم دارا بودن پایگاه در مراکز آموزش عالی مطرح می کنند، آنچه که از نزدیک و در بسیاری از دانشگاهها شاهد هستیم، گواه رویکرد دیگری غیر از آنچه که مورد ادعای برخی از احزاب سیاسی است، می باشد. نه تنها در حال حاضر بسیاری از تشکلهای به ظاهر دانشجویی در دانشگاهها به عنوان نمایندگان رسمی بسیاری از جناح های سیاسی موجود به حساب می آیند، بلکه همواره می کوشند تا با "یارگیری"های مستقیم از بدنه ی دانشجویان درصدد استحکام پایه های خویش در سطح دانشگاهها بر آیند و این مسئله جدای از آفت طبیعی که با خود دارد و از آن باید تحت عنوان «کمرنگ گشتن عدالت محوری در دانشجو و وابستگی به جریان خاص سیاسی و دفاع بر مبنای تعصب» یاد نمود، باید به آفتی دیگر و صد البته عظیم تر نیز اشاره کرد و آن، تبدیل شدن محیطهای علمی به فضایی برای دعواهای سیاسی بین دانشجویان است که متاسفانه نمونه های آن در حال حاضر در بسیاری از دانشگاهها کشور به چشم می خورد و ادامه ی چنین جریانی نیز همان می شود که حتی بسیاری از اساتید در وقت کلاس خود به مناظره ی سیاسی با دانشجو می پردازند و این معنایی جز ایجاد فضایی "سیاست زده" در دانشگاهها ندارد...

شرح آنچه که تاکنون رفت، ابتدایی ترین و بدیهی ترین مشکلات و موانعی بود که به نظر می رسد برای حل و رفع آنها در محیطهای دانشگاهی، در اولین گام باید تلاشی بسیار جدی نسبت به گذشته انجام داد تا بتوان در گامهای بعدی، آنچه را که از آن به عنوان "نخبه پروری علمی یا سیاسی" یاد می شود، را به منصه ظهور گذاشت. البته این به معنای عدم توجه به وظایف تشکلهای دانشجویی و دیگر دانشجویان در عرصه ی مذکور نیست.