اخیرا کیت های اندازه گیری نیترات نیز به بازار آمده اند که روش دیگری بدون کادمیوم را به کار میبرند و بنابراین خطرات کیت های قدیمی را ندارند.

نیترات یک ماده شیمیایی به فرمول NO۳ است. نیترات اکسیده ترین شکل نیتروژن است که در سیستم های طبیعی یافت می شود.

نیتروژن یک یون با بار منفی (آنیون) است که با یونهای بار مثبت (کاتیون) ترکیب می شود و به صورت نمک های نیترات پتاسیم یا نیترات سدیم در میآید. نیترات یکی از محلول ترین آنیون هایی است که شناخته شده است. نیترات به صورت نیترات سدیم و نیترات پتاسیم به عنوان کود کشاورزی به کار می رود.

● نیترات به عنوان آلاینده

نیترات ماده ای است که آب های زیرزمینی و سطحی را به طور گسترده ای آلوده می کند. تجمع نیترات در محیط می تواند ناشی از هرزآب های کشاورزی که به علت مصرف بیش از حد کودهای نیتراتی حاوی این ماده هستند، که به طور منتشر آب را آلوده می کنند یا آلودگی های نقطه ای از فاضلاب های انسانی به درستی دفع و فراوری نشده است.

علاوه بر این پسماندهای حاوی نیترات در بسیاری از فرآیندهای صنعتی مانند کاغذسازی و مهمات سازی تولید می شوند. سوزاندن سوخت های فسیلی مانند نفت و گار در نیروگاه ها و ماشین ها و همه موتورهای با احتراق درون سوز به ایجاد اسید نیتریک و آمونیاک می انجامد که هوا را آلوده می کند. این مواد ممکن است به صورت باران های اسیدی به زمین بازگردند و باعث آلودگی سطح زمین هم بشوند.

● خطرات نیترات برای سلامتی انسان

نیترات یک تهدید بالقوه سلامتی به خصوص برای نوزادان است، چرا که باعث بیماری به نام "متهوگلوبینمی" یا "سندروم نوزاد کبود" را ایجاد می کند. این عارضه به خصوص اگر نوزاد از شیر خشک رقیق شده با آب با نیترات بالا تغذیه شده اند، ممکن است رخ دهد. اما نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می کنند، حتی اگر مادر از آب با غلظت بالای نیترات نوشیده باشد، در معرض خطر متهموگلوبینمی نیستند.

هنگامی نیترات با خوردن غذا و نوشیدن آب وارد بدن می شود، در روده به نیتریت بدل می شود، و بعد در خون با هموگلوبین (پروتئین ناقل اکسیژن در خون که رنگ سرخ ناشی از آن است) ترکیب می شود و متهموگلوبین ایجاد می شود، و به این ترتیب توانایی انتقال اکسیژن خون کاهش می یابد.

نوزادان به سمیت با نیترات بیش از کودکان بزرگتر یا بزرگسالان حساس ترند. این عارضه ندرتا مرگبار است، اما "متهموگلوبینمی تحت حاد" ممکن است بی علامت باقی بماند و بر رشد کودک اثر بگذارد، و عارضه به سیر پنهانی خود ادامه دهد. مصرف مزمن مقادیر بالای نیترات نیز ممکن است مشکلات سلامتی ایجاد کند، برای مثال ایجاد برخی از سرطان ها و اثرات بر جنین و ایجاد نقائص جنینی؛ داده ها در این مورد قطعی نیست، اما به هر حال مایه نگرانی است.

میزان بالای نیترات همچنین می تواند در غذا یا آب دام ها هم می تواند به کاهش زاد و ولد، افزایش مرد ه زایی، وزن کم هنگام تولد، دیر وزن گرفتن یا حتی مرگ بینجامد.

● آیا آب آشامیدنی شما سالم است؟

بر اساس اعلام سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا تنها دو ماده هستند که برای آنها استانداردهایی تعیین شده است که در صورت گذر از این حدود خطری فوری به حساب می آیند: باکتری ها و نیترات.

کیت های خانگی در بازار موجودند که برای تعیین میزان نیترات در آب آشامیدنی برای مثال برای افرادی که از چاه های خصوصی استفاده می کنند، وجود دارند. "میزان حداکثر آلاینده" (MCL) به معنای حداکثر مقدار مجاز برای یک ماده آلاینده برای نیترات در حد۱۰ پی پی ام (ppm) نیترات N یا ۴۴ پی پی ام نیترات است. (ppm به معنای یک بخش در هر یک میلیون بخش است.)

● چه کار می شود کرد؟

یک مسئله مهم بالا بردن آگاهی عمومی در مورد کیفیت آب،غذا و محیط زیست است. بالابردن آگاهی عمومی باعث می شود فشار افکار عمومی به تصویب قوانین و اقدامات اجرایی برای جلوگیری از آلودگی آب بینجامد. امروزه کیت های خانگی برای آزمایش آب از لحاظ نیترات به بازار آمده اند، همچنین کیت های خانگی برای اندازه گیری میزان سرب (یک فلز سنگین سمی) و رادون (یک گاز رادیواکتیو سمی) در حال ورود به بازار هستند.

آزمایش نیترات آب آشامیدنی شایع ترین آزمایشی است که افراد،آزمایشگاه های تجاری و آزمایشگاه های ناظر دولتی مثلا در ادارات بهداشت انجام می دهند، چرا که آلودگی با نیترات یکی خطر بهداشتی عمده ای برای انسان ها و حیوانات به حساب می آید.

بسیاری از کیت های تجاری اندازه گیری نیترات و روش های اندازه گیری نیترات در سازمان ها از فلز سنگین کادمیوم استفاده می کنند تا فرآیند آزمایش نیترات را کوتاه کنند. کادمیوم فلزی سمی است. بنابراین در استفاده از این کیت ها باید احتیاط کرد و دفع آنها نیز باید صورتی انجام گیرد که باعث آلودگی محیط زیست نشود. البته اخیرا کیت های اندازه گیری نیترات نیز به بازار آمده اند که روش دیگری بدون کادمیوم را به کار میبرند و بنابراین خطرات کیت های قدیمی را ندارند.