در جهان زنده، هیچ جانداری جدا از دیگر جانداران زندگی نمی کند، بلکه به روش های گوناگون با آن ها در ار تباط است . گاهی ارتباط بین دو جاندار چنان نزدیک می شود که پیکر یکی کاشانه ی دیگری می شود. این اقامت گاهی به صورت تهاجمی و بدون اجازه ی صاحبخانه صورت می گیرد. در این حالت، مهاجم با ولع تمام صاحب خانه را می دوشد.

اما گاهی موجر و مستاجر رابطه ی صمیمانه ای با هم برقرار می کنند. به گونه ای که موجر در برابر دریافت اجاره بها، به روش های گوناگون به مستاجر یاری می رساند. این رابطه، گاهی چنان عاشقانه می شود که زندگی بدون دیگری امکان پذیر نیست. در این جا نمونه ی شگفت انگیزی از این گونه رابطه معرفی می شود.

سرزمین های گرمسیری در سراسر جهان، رستنگاه درختان آکاسیا هستند. بسیاری از گونه های این درختان خارهایی دارند که آن ها را در نظر جانوران گیاه خوار ناخوشایند می سازد. در سال ۱۸۷۴ میلادی، توماس بلت(Tomas Belt) گونه ای از درختان آکاسیا را معرفی کرد که مورچه هایی از جنس Pesudomyrmex خارهای متورم و تو خالی آن ها را به عنوان اقامتگاه همیشگی خود برگزیده بودند. از آن زمان، در این مورد که آیا این مورچه ها به راستی برای آکادسیا سودمند هستند یا نه، مجادله های زیادی بین دانشمندان درگرفت.

این پرسش سرانجام در سال ۱۹۶۴ میلادی به کوشش دانیل جانزن(Daniel Janzen)، که در آن زمان دانشجوی دانشگاه برکلی کالیفرنیا بود، پاسخ داده شد. او دریافت که مورچه های کارگری که روی شاخه و برگ های گیاه رژه می روند، جانورانی را که به گیاه نزدیک می شود، در هر اندازه ای که باشند، نیش می زنند و به این ترتیب، گیاه و در حقیقت خانه ی خود و نسل های پس از خود را از یورش گیاه خواران نگهداری می کنند.

هم چنین، وقتی شاخه های گیاه دیگری با درخت آکاسیا تماس پیدا می کند، این مورچه ها پوست شاخه ها را حلقه وار بر می دارند و ارتباط فلوئمی بخش های پایینی و بالایی شاخه ها را قطع می کنند و به این ترتیب، شاخه های یورش گر را نابود می کنند. مورچه ها با این کار، از لابه لای رستنی های پیرامون که رشد تندی دارند، برای آکاسیا سوراخی به سوی نور باز می کنند.

جانزن به آزمایش جالبی دست زد. او با دور کردن مورچه ها از درخت، با کمک سم یا با قطع کردن خارهای متورم,، مشاهده کرد که رشد گیاه آهسته شد و سرانجام گیاه در نتیجه یورش حشره ها یا سایه اندازی گونه های پیرامون، از بین رفت. او هم چنین دید که به ندرت پیش می آید که یک درخت آکاسیا به طور طبیعی بدون این مورچه های نگهبان باشد. در این صورت، آن درختان در ادامه ی زندگی خود با مشکل روبه رو می شدند و سرانجام از بین می رفتند. در حالی که درختانی که پادگان های آن ها از مورچه پر بود، به تندی رشد می کردند، به بلندی ۶ متر دست می یافتند و بالاتر از رستنی های پیرامون قد بر می افراشتند.

این مورچه ها تنها در گونه های خاصی از آکاسیا سکنی می گزینند و به طور کامل به آن ها وابسته اند. در پایه ی خارهای متورم این گونه ها، غده های شهدی وجود دارد که منبع غذایی خوبی برای این نگهبان های همیشه هوشیار است. علاوه بر این، مواد پروتئینی ویژه ای که در نوک برگچه های این گیاهان اندوخته می شود، نیتروژن مورد نیاز مورچه ها را فراهم می سازند.

مانند همیشه، پاسخ دادن به یک پرسش، باعث به وجود آمدن پرسش های دیگری می شود. هر چند این مورچه ها هر روز درخت آکاسیا را آب و جارو می کنند و حتی از هاگ های قارچ ها، دانه های گرده و تارهای عنکبوت ها هم نمی گذرند،این درختان همانند بسسیاری از گیاهان گلدار برای گرده افشانی به زنبورها و سایر حشرها وابسته اند. اما این حشره ها چگونه از خطر حمله ی مورچه ها در امان می مانند و به گرده افشانی گیاهان آکاسیا می پردازند؟

دو جانور شناس به نام های ویلمر(Pat Willmer) و استون(Graham Stone) عقیده دارند که آن ها در این راه از خود گیاه کمک می گیرند. آن ها در فصل گلدهی گیاه آکاسیا، سربازان همیشه هوشیار آکاسیا و حشره های گرده افشان آن ها به دقت زیر نظر گرفتند و دریافتند که وقتی جوانه ی گل ها بسته است، مورچه ها مدام در اطراف آن ها پاسبانی می دهند . اما وقتی گل ها شروع به باز شدن می کنند، مورچه ها ی ناگهان غیبشان می زند. به نظر می رسد که گل ها به احتمال زیاد در دانه های گرده موادی را علیه مورچه ها تولید می کنند که این مواد، مورچه ها را از گل ها دور می کنند.

حشره های گرده افشان نیز با بهره برداری از چنین موقعیتی، به سوی گل ها یورش می برند و دانه های گرده را با خود می برند. سرعت عمل حشرات گرده افشان به اندازه ای است که گلی که در صبحدم شکفته می شود، در امیانه ی روز، همه ی دانه های گرده خود را از دست می دهد. با مسن تر شدن گل، مورچه ها به سر پست های خود بر می گردند و پاسبانی از گل و دانه ی در حال رشد موجود در درون آن را از سر می گیرند.

اما این که مواد ضد مورچه با چه سازو کاری مورچه ها را از گل های شکفته شده دور می کنند و ماهیت شیمیایی آن ها چیست، پرسشی است که دانشمندان برای دستیابی به پاسخ آن تلاش می کنند.

http://www.sasan۱۱.blogfa.com