خانواده:

Geraminaceae

کشت و کار شمعدانی در جهان سابقه ای بس طولانی دارد. گونه های وحشی آن نیز در ایران دیده می شود. در ایران صدها رقم شمعدانی در طی سالیان گذشته وارد شده کشت و پرورش آن ها جنبه سنتی یافته است.

رقم های متعدد شمعدانی در چندین دسته طبقه بندی شده اند و برای منظور خاص به کار می روند و تقریباً از تمامی این انواع در ایران نمونه های جالبی یافت شده و همه ساله تکثیر می شوند.

شمعدانی معمولی Pelargonium hortorum دسته بزرگی از این گیاهان را تشکیل می دهند که در میان ارقام مختلف آن شمعدانی های بسیار پرگل با رنگ های جالب و نیز رقم هائی که دارای برگ های ابلق بسیار زیبا هستند وجود دارد. شمعدانی ”بهار هلو“ با برگ های دو رنگ و گل های درشت و زیبا جزو شمعدانی معمولی طبقه بندی می شود. شمعدانی ”عطری“ Pelargonium graveolens برگ های زیبا با شیارهای عمیقی دارد و بسیار معطر است.

در شمعدانی اژدری Pelargonium domesticum گل های درشت به رنگ های صورتی و قرمز وجود دارد، برگ ها کشیده و به شکل خاصی متمایل به بالا هستند. کشت این شمعدانی در بسیاری از نقاط ایران مرسوم است. گل ها در ”شمعدانی پیچ“ Pelargonium Peltatum به رنگ های قرمز تند، بنفش و صورتی هستند و از نظر تراکم به پیچ کم پر و پُر پر شهرت دارند. این نوع شمعدانی نیز در ایران کشت و کار می شود.

نور:

شمعدانی های معمولی به نور مستقیم آفتاب نیاز دارند البته آفتاب سنگین و شدید نیز برای آن ها زیاد مناسب نیست. بنابراین در تابستان باید شمعدانی ها را در سایه نگه داشت.

برخی از ارقام شعدانی در زمستان نیز گل می دهند.

رطوبت:

شمعدانی را باید در محلی نسبتاً خشک کشت و کار کرد و در آبیاری آن ها باید دقت داشت تا در فواصل دو آبیاری خاک تقریباً خشک شود البته شمعدانی پیچ و شمعدانی عطری نیاز بیشتری به آبیاری دارند و خاک آن ها باید مرتباً مرطوب باشد.

درجه حرارت

درجه حرارت مناسب برای شمعدانی ۱۰ تا ۱۵ درجه سانتی گراد است دمای مناسب برای شمعدانی عطری ۵ تا ۱۰ درجه سانتی گراد است. تهویه هوای اطاق ها عامل مهمی در امر نگهداری شمعدانی است. به طور کلی شمعدانی یاهی است مخصوص آب و هوا معتدل و کمی مرطوب سواحل دریا.

خاک:

شمعدانی تقریباً در هر خاکی می روید. خاک گلدان مناسب برای آن مخلوطی است از سه قسمت خاک لوم خوب (خاک باغچه) و یک قسمت کود دامی پوسیده یا تورب و یک قسمت ماسه. به این مخلوط بهتر است مقداری کود شیمیائی مثلاً سوپر فسفات اضافه شود.

بیماری ها و آفات:

شمعدانی پیچ و شمعدانی عطری مبتلا به شته می شوند و در شمعدانی پیچ کنه ها نیز عامل مهمی در بوته میری محسوب می شوند.

مالاتیون سم مناسبی است چون به گل ها آسیب نمی رساند. توجه کنید که آبیاری بیش از اندازه باعث گسترش بوته میری می شود.

زرد شدن برگ های شمعدانی به دلایلی از قبیل آبیاری کم و یا بیش از اندازه، کمبود مواد غذائی، شرایط نامساعد جوی و خشکی بیش از حد اتفاق می افتد.

کودپاشی:

در زمستان نیازی به کود پاشی شمعدانی نیست اما در سایر فصول، محلول پاشی هر ماه با یک کود کامل و با غلظت کم مناسب است. کودپاشی و آبیاری بیش از اندازه باعث رشد و نمو برگی و کمی تعداد گل می شود.

تکثیر:

ازدیاد شمعدانی از طریق قلمه گیری به آسانی امکان پذیر است و قلمه ها در هر بستری حتی در داخل آب ریشه می دهند هر قلمه باید درست از زیر یک گره قطع شود. قلمه ها بهتر است که درون ماسه و در محل گل خانه کاشت شوند، در روزهای اول قلمه ها را در سایه نگهداری می کنند، سپس به تدریج به آن ها نور کافی داده می شود تا رشد و نمو کنند. زمانی قلمه ها آبیاری می شوند که بستر کاملاً خشک باشد.

منبع: کتاب ”گلکاری“ نوشته دکتر احمد خلیقی