پرورش لارو

تخم ها پس از طی ۵۵ ساعت دوره پرورشی در دمای ۶۳ درجه فارنهایت (۱۷ درجه سانتی گراد) تبدیل به لارو شده و از تخم بیرون می آیند. لاروهائی که تازه سر از تخم بیرون آورده اند فاقد باله، چشم و یا دهان هستند اما پیش از نخستین مرحله تغذیه و در عرض ۵ روز این اندام ها در آنها رشد می نماید. لاروها قبل از تغذیه آغازین در مخازن ۲۰ تا ۳۰ لیتری که دارای ارتفاع آبی برابر با ۱ تا ۴ متر می باشد قرار داده می شوند. بسیاری از پرورش دهندگان با تراکم ۱۵۰ هزار رشته جلبکی اقدام به افزودن جلبک به هر لیتر از آب می نمایند. تا مشابه تغذیه آغازین کیسه زرده کاملاً جذب گردد اما بافت های چربی همچنان به مدت چند روز باقی می مانند در این زمان روتیفرها به میزان ۵ میلی لیتر مصرف می شوند تا اینکه ۱۵ تا ۲۵ روز از زمان تخم گشائی در لاروها سپری می شود و در این هنگام شروع به خوردن ناپلی آرتمیا می نمایند

. مقدار مصرف ناپلی آرتمیا در مرحله اول ۱ میلی لیتر است و این مقدار تا شروع تغییر ساختاری به ۵ میلی لیتر نیز می رسد و جمعاً تا ۵۵ روز پس از تبدیل لاروی ادامه می یابد. مرحله تغییر ساختاری در حدود روز سی ام و دمای ۱۷ درجه سانتی گراد آغاز می شود و تقریباً ۲ هفته به طول می انجامد سرتاسر دوره پرورش لارو، تماماً در آب شور دریا با درجه شوری ۳۳ppt و حرارت بین ۱۷ تا ۲۱ درجه سانتی گراد انجام می شود.

حد مطلوب بقا و بازماندگی و رشد تخم ها در ۱۷ درجه سانتی گراد صورت می گیرد این در حالی است که شرایط بقا و شروع تغییر ساختاری در دمای ۲۱ درجه سانتی گراد انجام می پذیرد. پرورش لاروها در حوضچه ها نیز امکان پذیر بوده اما روش های بهینه برداشت آنها نیز می بایست تهیه شود. اخیراً ماهیانی را که مرحلهٔ تغییر ساختاری را گذرانده اند می توان به تدریج با کاش میزان آرتمیا به نسبت ۵ میلی لیتر تا ۰ میلی لیتر و استفاده از غذاهای جایگزین که اندازه آنها ۲۵۰ تا ۵۰۰ میکرومتر و به رنگ نارنجی یا متمایل به قرمز شبیه به آرتمیا باشند تغذیه کرد.

هنگامی که کار تعویض غذائی با موفقیت انجام شد پهن ماهی چپ گرد جنوبی را می توان برحسب اندازه دسته بندی کرد تا با اجتناب از همجنس خواری بتوان آن را داخل حوضچه های پرورشی قرار داد که در این زمان طول ماهی به ۵/۲ سانتی متر می رسد.

میزان رشد

در مورد میزان رشد این ماهیان و ضریب تبدیل غذائی آنها اطلاعات اندکی در دسترس است اما مشخص شده است که ماهی ماده به طور تقریبی ۳ برابر سریع تر از نرها رشد می کند. مانند سایر ماهیان پهن، جنسیت ماهی قبل از مرحله تغییر ساختاری قابل تشخیص نیست و بدین ترتیب زمان مشخصی برای تعیین جنسیت پهن ماهی چپ گرد جنوبی شناخته شده نیست. در پهن ماهی ژاپنی می توان با ۶ شوک دمائی جنسیت ماهی را با استفاده از تغییرات دمای آب تحت تأثیر قرار داد. دمای مطلوب برای تحت تأثیر قرار دادن بیشترین درصد ماهیان ماده، ۲۱ درجه سانتی گراد است دماهای بالاتر یا پائین تر از آن احتمالاً به طور چشم گیری منجر به درصدهای بیشتری از ماهیان نر در کل جمعیت این ماهیان خواهد شد و در مقادیر بالائی از تراکم پرورش ساختار جمعیت این ماهیان، به سمت جنسیت نر متمایل می گردد. بنابراین برای نیل به رشد و سوددهی مطلوب در پرورش این ماهی ها می بایست مراکز تکثیر پرورش تماماً به تولید ماهیان انگشت قد ماده بپردازند.

پهن ماهی ها دارای همجنس خواری و تغذیه تهاجمی در سطح آب می باشند این رفتارهای تهاجمی منجر به رشد ناهمگون در بین آنها شده که اغلب می بایست آنها را برحسب اندازه تقسیم بندی و جداکرد تا میزان بقای آنها را افزایش دهد ممکن است نیاز باشد که ماهیان انگشت قد را در طی چند ماه پرورش ۳ یا ۴ دفعه رقم بندی کرد تا در این فاصله زمانی به وزن ۲ الی ۱۰ گرم برسند. ماهیان بزرگتر به چنین دفعاتی از درجه بندی برحسب اندازه نیازی ندارند.

در مورد شناسائی عوامل زیست محیطی مؤثر بر رشد این ماهیان پژوهش های چندانی صورت نگرفته است. ماهیانی که تازه مرحله تغییر ساختاری را پشت سر گذاشته اند در برابر کاهش شوری آب بسیار مقاوم هستند و می توان آنها را در آب های شیرین با درجه سختی و قلیائی بالا (در حدود ۲۰۰ ppm یا بیشتر) نیز پرورش داد. مطالعات ۱۲ هفته ای انجام شده در خصوص میزان رشد پهن ماهی چپ گرد جنوبی نشان داد که این ماهیان در شوری صفر ppt، چندان تفاوتی از نظر وزنی با هم ندارند. اما در شوری ppt۲۰ از لحاظ جثه، ۶۰ گرم تفاوت وزنی مشاهده می شود. با این حال پیش از هرگونه تلاشی برای پرورش این ماهی در آب های شیرین و عرضهٔ آن در بازار لازم است مطالعات و بررسی های طولانی تری انجام پذیرد. بر همین اساس در شرایط زیست طبیعی ماهی، این احتمال وجود دارد که این نوع خاص از پهن ماهی ها، بتوانند دمای آب بیش از ۲۸ درجه سانتی گراد را در طی دوره پرورش تحمل نمایند. شواهد و گفته های حاصل از صیادان تفریحی و تجاری نشان می دهد.

پهن ماهی چپ گرد جنوبی به طور معمول در ماه های تابستان در آب های کم عمق با دمای بیش از ۳۰ درجه سانتی گراد صید می شود. می توان با افزودن درجه شوری به میزان مشابه آب دریا مقاومت این ماهی را در برابر کاهش دمای آب افزایش داده و این امر را با کمتر از ۴ درجه سانتی گراد رساند. سایر ماهیان پهن پیکر مانند: ماهی توربوت، هالیبوت فلاندر ژاپنی در مخازن خارج از سالن های پرورش واقع در خشکی و یا در مجموعه های سرپوشیده با سیستم مدار بسته کشت می شوند. اندازه و شکل مخزن به طور چشم گیری متفاوت است اما قطر آن به طور معمول ۹ ۶ متر است و ماهی ها به دور از نور آفتاب و در زیر پارچه مشکی رنگ نگهداری می شوند. عمق آب مخازن نیم تا یک متر بوده و آب در آنها به صورت پیوسته در جریان است و تمامی آب مخزن هر ۲ تا ۳ ساعت به طور کامل تعویض می شود. این مخازن به گونه ای ماهی دار می شوند که در نهایت با تراکم پرورشی ۱۰ تا ۳۰ کیلوگرم در هر مترمکعب، ماهی هائی به وزن ۱ کیلوگرم را در اختیار دارند. این احتمال نیز وجود دارد که در مراکز پرورش پهن ماهی از همین مخازن برای پرورش ماهی استفاده شود.

عادات غذائی

پهن ماهی چپ گرد مانند سایر پهن ماهی شکلان نیازمند به ۵۰ تا ۵۵ درصد پروتئین می باشد. غذای این ماهی به طور مشخص دارای ۶ تا ۱۴ درصد چربی و کمتر از ۱۷ درصد خاکستر است. ماهیان انگشت قد این گونه ۳ تا ۴ بار غذادهی می شوند، حال آنکه ماهیان بزرگتر روزانه ۱ یا ۲ دفعه تغذیه می شوند؛ مقادیر تغذیه باید در حدود ۶ تا ۱۰ درصد وزن بدن در طی دوره نوزادی را شامل شود و این مقدار در زمانی که طول بدن ماهی ۲۰ تا ۳۰ سانتی متر است می بایست به ترتیب ۴/۰ تا ۲/۲ درصد و ۳/۰ تا ۸/۱ درصد باشد ضمناً در طول فصل زمستان که دمای آب کمتر از ۱۲ درجه سانتی گراد است. میزان وزن غذای روزانه باید ۲/۰ درصد وزن ماهی باشد. گرچه هزینه غذای پرورشی به دلیل بالا بودن قیمت مواد پروتئینی پرهزینه است اما ضریب تبدیل غذای این ماهی در حد بسیار مناسبی قرار دارد و مقدار تبدیل غذائی آنها کمتر از ۲ به ۱ است از این رو قیمت بالای غذا به واسطه مقادیر کمتر مواد غذائی مورد نیاز برای تولید هر پوند ماهی جبران می شود.

بیماری

گرچه هنوز بیماری خاصی در مورد پهن ماهی چپ گرد (فلاندر جنوبی) گزارش نشده است اما ممکن است آنها نسبت به طیف گسترده ای از عفونت های باکتریائی حاصل از (Aeramonas staphlocaccus) ویبریوزیس که سایر گونه ها پهن ماهی چپ گرد جنوبی پرورش را آلوده می کند؛ نیز مستعد باشند. ادوارد سیلاتاردا از جمله عوامل دائمی بیماری زای پهن ماهی چپ گرد ژاپنی است. ویروس هائی همچون ویروس هرپس (herpes) و هایپرپلاسیا و بیماری عصبی تکروسیس (ویروس تکروسیس عصبی استریپت جک ماهی قباد) نیز در بین کفشک ماهی ژاپنی پرورشی مشاهده می شود و ممکن است در پهن ماهی چپ گرد جنوبی نیز سبب بروز مشکلات مشابهی گردد.

ذخایر پرورشی که از دریا گرفته شده اند غالباً دارای انگل هائی هستند که وارد چرخه پرورشی می شوند و از این رو باید این ماهی ها را در قرنطینه نگهداری نمود و حداقل چند هفته پیش از وارد کردن آنها به سیستم آب اصلی آنها را در چنین حالتی قرار داد. طبق گزارش ها شپش های دریائی همچون آرگولوس (Argulus) که جزء انگل های بیرونی هستند و زالوها، همچنین کرم های روده ای نیز از جمله مشکلات شایع در بین ماهی های گرفته شده از دریا می باشد.

بازاریابی

پهن ماهی شکلان دارای بازار بسیار مناسبی در سراسر جهان هستند پهن ماهی چپ گرد جنوبی از لحاظ ظاهری با پهن ماهی چپ گرد ژاپنی و پهن ماهی چپ گرد تابستانی تقریباً یکسان بوده و از این رو در بازارهای مشابهی به فروش می رسند.

صید پهن ماهی چپ گرد جنوبی و پهن ماهی چپ گرد تابستانی هیچگاه به طور جداگانه از هم صورت نمی گیرد به طور کل ماهیگیری در مقیاس تجاری پهن ماهی چپ گرد جنوبی از مقدار بیست هزار تن در اواسط دهه ۸۰ به میزان برداشت پایدار تقریباً ۵۰۰۰ تن در سال ۱۹۸۹ کاهش یافت. بخش اعظمی از این ماهیان به صورت عمل آوری شده، فیله به فروش می رسند اما مقدار قابل ملاحظه ای نیز به صورت کامل و تازه صید شده (بیشتر در بازارهای ژاپن و کره) عرضه می گردد. ماهی کامل با کیفیت مرغوب و نگهداری شده در یخ به وزن ۱ تا ۲ پوندی ۴ تا ۶ دلار و قطعات ۴ ۲ پوندی ۹ دلار و برای ماهی ۴ پوندی ۱۰ تا ۱۲ دلار به فروش می رسند.

جنبه های اقتصادی

در مورد پرورش پهن ماهی چپ گرد جنوبی تاکنون هیچگونه مطالعات اقتصادی صورت نگرفته است. با این حال یک الگوی اقتصادی احتمالی برای پهن ماهی چپ گرد تابستانی تهیه شده است اما نتایج عینی مربوط به مخارج و عایدات حاصل شده از تولید در مقیاس تجاری هنوز در اختیار نمی باشد. با توجه به شباهت های زیست شناختی که این ماهی با پهن ماهی چپ گرد ژاپنی دارد می توان در خصوص برخی از ابعاد اقتصادی ماهی فلاندر جنوبی برآوردهائی ارائه داد. ژاپن از لحاظ اهمیت در تولید پهن ماهی پرورشی با تولید سالانه ۷۰۰۰ تن دارای مقام سوم جهانی می باشد. این سطح از تولید در زمان نسبتاً کوتاه ۲۰ ساله به دست آمده است، براساس این افزایش تولید در ژاپن (از لحاظ قیمت های بالای ماهی شهرت یافته است)، می تواند به طور منطقی موفقیت پرورش پهن ماهی چپ گرد جنوبی در ایالات متحده را آشکار سازد.

نتایج

پرورش پهن ماهی چپ گرد جنوبی هنوز در مراحل اولیه به سر می برد. در حال حاضر هنوز اطلاعات بنیادین در خصوص ابعاد پرورشی و اقتصادی آن در دسترس نیست. تولید اندازه ٔ انگشت قد این ماهیان در مراکز تفریحگاهی مورد پژوهش و تحقیق قرار گرفته است و گام های مهمی در این راستا برداشته شده است. لازم است در خصوص روش های تولید انبوه تک جنسی ماهی ماده انگشت قد تحقیقات بیشتری صورت گیرد، زیرا ماهیان ماده ۳ برابر سریع تر از انواع نر رشد می کنند. تولید تماماً جنس ماده ماهیان انگشت قد مستلزم ایجاد مراکز بسیار اختصاصی تکثیر و پرورش با شرایط کنترل شده دمائی و زیستی برای ذخایر پرورشی در طول مرحله شکل گیری جنسیتی می باشد الزامات غذائی و زیست محیطی پرورشی این نوع از ماهی ها هنوز به خوبی تعریف شده نیست. اما سیستم های پرورشی احتمالاً مشابه مواردی است که بیشتر در مورد سایر پهن ماهی شکلان مانند پهن ماهی چپ گرد تابستانی و پهن ماهی چپ گرد ژاپنی به کار گرفته شده است.

دکتر مهران یاسمی

عضو هیئت علمی و رئیس گروه تخصصی شیلات و آبزیان مؤسسه آموزش عالی علمی کاربردی جهاد کشاورزی

منابع

- یاسمی، م، ۱۳۸۳. بررسی تنوع گونه‌ای راسته کفشک ماهیان (Pleuronectiformes) آب‌های ساحلی ایران در خلیج‌فارس با استفاده از روش‌های مورفومتریک رساله دکتری، ۱۵۷ صفحه

-Daniels, V.H. ۲۰۰۰. Species Profile flounder, southern regional aquaculturesouthern center, srac publication no. ۷۲۶

-Kramer, S.H.۱۹۹۱. Growth, mortality and movements of juvenile California halibut paralichthys californicus in shallow coastal and bay habits of San Diego Country, California. Fish. Bull. ۸۹.۱۹۵.۲۰۷

-Manickchand - Heileman, S.C.۱۹۹۴ Distribution and abundance of flatfish on the southern American continental shelf from suriname to Calfornia. Neth. j. Sea Res. ۳۲:۴۴۱-۴۵۲

- Nelson, j.S.۲۰۰۶. Fishes of the world . ۲nd edition pub John wiley and sons. ۶۰۱p

- Smith, J.I.B.۱۹۸۶. Fishes of family pleauronectiformes

- www.fishbase.org


شما در حال مطالعه صفحه 2 از یک مقاله 2 صفحه ای هستید. لطفا صفحات دیگر این مقاله را نیز مطالعه فرمایید.