گل صدتومانی

۱) تاریخچه :

تقریباً دو هزار سال قبل در چین بوته ای نظر مردم را به خود جلب نمود كه آن را شویو (Sho Yo) نام نهادند.این گل بسیار زیبا به مرور زمان در میان مردم چین مظهر قدرت ، ثروت و سعادت شناخته شد و بعضی ازگونه های آن را مانند Paeonia lactiflora با طلا می سنجیدند. در قرن چهارم میلادی باغبانان چینی موفق شدند صدها واریته از گونه مورد اشاره را كه از نظر رنگ و عطر از تنوع زیادی برخوردار بودند، پدید آورند. باگذشت زمان شهرت این گل تمام نقاط چین را فراگرفت تا جایی كه لقب گل پادشاه را به خود اختصاص داد.سپس واریته های این گونه ، شاعــران ، نقاشــان و به طــور كلـی هنرمنـدان را به خود جلب كرد.در این ایام باغبانان اروپایی نیز گونه P. officinalisرا در كلیساها می كاشتند و از آن به عنوان گیاه دارویی و در رفع سینه درد استفاده می كردند. اواسط قرن هجدهم میلادی P. lactifloraاز چین وارد قاره اروپا شد و بی درنگ علاقمندان و پرورش دهندگان گل مشغول به كار شندند و طولی نكشید كه صدها نوع از این گل پدید آمد. دراوایل قرن بیستم میلادی انواع دو رگ گیری شده آن هم به دست مشتاقان گل رسید.

۲) گیاه شناسی

این گیاه از تیره آلاله Ranunculaceaeاز جنس په اونیا (Paeonia) و دارای گونه های بسیاری است . برگهای آن بزرگ و مركب و در بعضی از گونه ها چند بار بریدگی مشاهده می شود. گلهای این گیاه ساده ، كم پر و پرپر است و گلهای آن سفید، زرد، سرخ و صورتی رنگ می باشد. ارتفاع این گیاه بین ۵۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر و عمر آن ۵۰سال است .

۳) نیاز اقلیمی و نوع نگاهداری :

گل صدتومانی در برابر سرما مقاوم است . خاك آن باید غنی ، لومی با زهكشی مناسب باشد. این نبات آفات دوست است و فضای زیادی را اشغال می كند چرا كه از رشد تقریباً زیادی برخوردار است بنابراین به موادغذایی نیاز تقریباً زیادی دارد. در مورد این گیاه استفاده از كود كمپوست به مقدار كافی و كود سوپر فسفات به مقدار ۱۰۰ گرم برای هر مترمربع خاك در فصل پاییز ضروری است و زمان پخش كود ازته اوره در اوایل فصل بهار و مقدار آن برای هر مترمربع خاك حدود ۵۰ گرم می باشد. كودهای شیمیایی معمولاً از سال سوم به بعددر اطراف بوته در سطح خاك پراكنده و سپس به زیر خاك فرو برده می شوند. استفاده از كودهای فوق علاوه بر

اصلاح خاك ، باعث گلدهی بیشتر این نبات می گردد. گل صدتومانی تا زمان گلدهی (اردیبهشت و خرداد ماه )به آب نیاز زیادی دارد، این نیاز در فصل زمستان كاهش می یابد. بوته های بزرگ این نبات به دلیل سنگینی آن باید در فصل بهار به قیم بسته شوند.

۴) تكثیر:

ازدیاد گل صدتومانی از طریق بذر، پیاز، قلمه و تقسیم بوته انجام می گیرد. در تقسیم بوته كه سهلترین ورایجترین روش ازدیاد است و در شهریور ماه انجام می گیرد. بوته هایی در نظر گرفته می شوند كه قوی ،شاداب ، سالم و حداقل چهار سال عمر داشته باشند. برای تقسیم بوته ، اطراف آن را با بیل كنده ، سپس با تكیه دادن بوته بر بیل ، بوته را بلند كرده ، خاك روی ریشه را می شویند و سپس در محل طوقه ، بوته را با چاقوی تیزی به چندین قسمت دو الی سه جواله وجود داشته باشد. پس از حذف ریشه های زخمی ، بوته ها به زمین اصلی انتقال داده می شوند و در فاصله های ۱۰۰ الی ۱۲۰ سانتیمتری در عمق مناسبی كاشته می شوند.استفاده از مالچ در اولین زمستان پس از كاشت برای محفوظ نگهداشتن بوته جوان از سرمای زمستان توصیه می گردد. بوته های كاشته شده در سال اول معمولاً ریشه كمی دارند ولی در دومین سال ، رشد سریعتری می یابند.

۵) بیماریها و آفات :

از بیماریهای معروف گل صدتومانی می توان از سفیدك سطحی (Erysiphe ranunculi) نام برد. قارچ عامل این بیماری بر روی برگها، پوشش آردی سفیدرنگی ایجاد می كند و موجب كاهش جذب نور توسط گیاه ، و درنتیجه باعث نقصان گلدهی ، شادابی و طراوت آن می گردد. عوامل رطوبت نسبی ، حرارت و مصرف بیش ازحد كودهای ازته تاثیر فوق العاده ای بر رشد قارچ دارند. مبارزه شیمیایی با این بیماری و استفاده از قارچ كشهای گوگردی به محض مشاهده اولین علائم آغاز می شود و تكرار آن ضروری است .

كپك خاكستری Botrytis cinerea یكی از بیماریهای قارچی است كه به گل صدتومانی آسیب می رساند. قارچ عامل این بیماری در گیاه پوشش خاكستری سست و شكننده ای به وجود می آورد. برای مبارزه با این بیماری ،استفاده از قارچ كشهای مسی توصیه می گردد. از آفات معروف این گل می توان از كنه پیاز و غده Rhizoglyrnusechionpus، شته ها و شپشكهای آردآلو نام برد.

۶) انواع گل صدتومانی

معروفترین گونه این گل به گل صدتومانی بوته ای P. lactifloraمعروف است كه خود دارای گلهای ساده وپرپر به شرح زیر می باشند.

الف ) گل صدتومانی بوته ای ساده :

از معروفترین واریته های این گونه می توان از Jaan Van و Duerer و Carrare و Leeuwen نام برد كه اندازه آنها۸۰ تا ۹۰ سانتیمتر است . زمان گلدهی آنها اواخر خرداد و رنگ آنها سفید با پرچمهای زرد رنگ است . درصورتی كه انواع Hari Ai و Torpilleur و Nin Granat بین ۸۰ تا ۱۰۰ سانتیمتر قد دارند و گلهایشان قرمزرنگ است .

ب ) گل صدتومانی بوته ای پرپر:

از معروفترین واریته های این دسته می توان از Festiva maxima با ۱۰۰ سانتیمتر قد و گلهای سفید با لكه های قرمز و Martha bulloch با ۱۰۰ سانتیمتر قد و گلهای قرمز رنگ نام برد.

از انواع هیبرید گل صدتومانی كه زمان گلدهی آنها معمولاً اوایل خرداد ماه می باشد می توان به Seraphim با۶۰ سانتیمتر قد و گل ساده با پرچمهای قرمز و Chocolate soldier با ۸۰ سانتیمتر قد و گلهای نیمه پرپركوچك قرمز رنگ اشاره كرد.