اشاره ی عبدالعزیز مولودی: عباس عبدی را من همیشه به عنوان یکی از نویسندگان صریح اللهجه در میان سایر اصلاح طلبان و متفکران ایرانی دیده ام. معمولا در برخورد با مسایل مختلف کشور، به علت غلبه ی بعد حقوقی و جامعه شناختی اندیشه اش بر سیاسی کاری، در مواضع و تفکراتش واقع بینانه می نویسد. نوشته ی زیر از ایشان در پی انتشار خبر نادرست و غیرواقعی صدور فتوای علمای سعودی در تخریب اماکن مذهبی شیعیان در عراق نوشته شده است. هرچند از نظر ایشان خبر واقعی تلقی شده است با این حال از جاده ی انصاف خارج نگشته و به نقد جهت گیری قدرت در ایران پرداخته است. خبری که علیرغم نادرست بودنش فشار زیادی را بر عامه ی روحانیون اهل سنت، حداقل در مناطق کردنشین بدنبال داشت تا به اجبار در محکوم نمودن آن تومار امضا نمایند. مطلب را در ادامه بخوانید:

علمای وهابی عربستان در فتوایی مجوز تخریب و انفجار حرم امام حسین(ع) را در کربلا صادر کرده اند. بسیاری معتقدند که جنگ داخلی در عراق بطور مشخص پس از انفجار حرم امام حسن عسگری(ع) در سامرا وارد مرحله جدی خود شده و روشن است که اگر خدای نکرده این اقدام را در حرم امام حسین(ع) و کربلا نیز شاهد باشیم، شعله های جنگ فرقه ای نه تنها در عراق به اوج می رسد که ممکن است مناطق دیگر هم در آتش این شعله سوخته شوند.

پرسش این است که چرا چنین فتوایی صادر شده است؟ در واقع این فتوا چیز جدیدی نیست. نگاه وهابیون نسبت به شیعه و نیز زیارت گاه ها و... تغییری نکرده است. اما چرا تکرار یک نظر قدیمی و سنتی در این مقطع حساسیت برانگیز می شود؟ واقعیت این است که نگرش وهابیون در میان اهل سنت در اقلیت است. و بسیاری از اهل سنت بویژه در مناطقی چون عراق، علایق ریشه داری به ائمه و حتی حضرت ابوالفضل دارند و بارها گفته شده که عهد و پیمان خود را در حرم حضرت عباس محکم می کنند و اغلب اهل سنت هم چنین می کنند. بنابراین بطور معمول اهل سنت حاضر به همراهی با وهابیون علیه شیعیان نمی شوند. به همین دلیل فتوای وهابیون علیه شیعیان و زیارت گاه های شیعه در گذشته اهمیت عملی پیدا نمی کرده است. اما از وقتی که حکومت ایران به نام تشیع حکم راند، قضیه فرق کرد، ولی مشکل اصلی از حدود ده سال قبل پیش آمد و تشدید شد. از هنگامی که سیاست های داخلی در ایران زمینه ساز نواختن جدایی و تبعیض شدید میان شیعه و سنی و علیه اهل سنت شد. گوشه ای از نمونه های آن را می توان ذکر کرد:

▪ عدم موافقت با تأسیس مسجد برای اهل سنت در تهران که با هیچ منطقی جور در نمی آید. وقتی که در تهران مسیحیان، زرتشتی ها و یهودیان عبادت گاه های خود را دارند، چرا و با کدام دلیل می توان مانع ساختن مسجدی شد که اهل سنت از آن استفاده کنند؟ کار به جایی رسید که برای شرکت در نماز جمعه به سفارت خانه خارجی می رفتند!

▪ بجز ابتدای انقلاب، تاکنون هیچ مقام سیاسی در قوه مجریه از اهل سنت حضور نداشته است (در سطح استاندار و بالاتر) و حتی وقتی که مجلس ششم جهت اصلاح این رویه ناخوشایند و غیرعادلانه یکی از نمایندگان اهل سنت را می خواست به عضویت هیئت رئیسه مجلس درآورد، فریاد وا اسلامای آقایان بلند شد!!

▪ کشتن خلیفه ی دوم به دست یک غیرمسلمان که به لحاظ معیارهای دینی امری کاملاً مردود و محکوم بود و برنامه هایی که در سال روز این واقعه نزد برخی آقایان اجرا می شد، برای بدبین کردن اهل سنت به شیعیان کم بود که مرمت کردن قبر موهوم و تقلبی چنین عنصری در کاشان و تبدیل آن به بارگاه و زیارت گاه را هم اضافه کردند که این کار های حرام چیزی جز دشمنی با اعتقادات اهل سنت نبود و نیست. قبری که قبل از انقلاب مخروبه بود و افراد لایعقل در آنجا بیتوته می کردند و نمادی از لاابالی گری بود، در حال تبدیل شدن به قبر و بارگاهی بود که اخیرا صرفاً به دلیل حساسیت های اهل سنت دستور بستن آنجا داده شد. اینها یک طرف، همراهی با نیروهای آمریکایی در عراق علیه صدامیان و نیز طالبان در افغانستان در طرف دیگر. اگر این موضع و همراهی از منظر منافع ملی و ضدیت با صدام بود، مشکل حادی ایجاد نمی شد، اما هنگامی که ایران از موضع شیعی به چنین سیاستی می رسد، طبیعی است که زمینه گرایش های ضدشیعی را فراهم می کند. به میزانی که شیعیان با حمایت مشترک ایران و آمریکا در عراق قدرتمند شوند، نیروهای بعثی و غیربعثی اهل سنت بطور عادی در پشت تسنن(از نوع وهابی آن) در برابر تشیع سنگر می گیرند و در میان مذاهب مختلف اهل سنت، وهابیت بیشترین ضدیت را با تشیع دارد و می تواند چنین تقابلی را راهبری کند، و اتفاقاً فرصت مناسبی هم برای وهابیون است که نفوذ خود ا در جهان اسلام و میان دیگر مذاهب اهل سنت تقویت کنند.

تمام آنچه که گفته شد به معنای آن نیست که برای اصلاح امور لازم باشد که شیعیان از عقاید اصولی خود دست بردارند، مسأله اصلی این است که وقتی به نام تشیع حکومت می شود، دیگر نمی توان موارد اعتقادی را در عمل به تبعیض حقوقی و سیاسی میان شهروندان تبدیل کرد. ما در منطقه ای هستیم که کشورهایی با اکثریت اهل سنت در آن حضور دارند و در عین حال بسیاری از مسئولین بالای آنها شیعه بوده اند و هستند (پاکستان و عمان) و در مواردی هم که شیعیان برای ارتقای سیاسی با محدودیت مواجه هستند (عربستان، کویت و...) به این رفتار معترضیم. اگر بخواهیم که این اعتراضمان واقعی و منطقی باشد، باید رفتار حکومت با شهروندانش فارغ از این تبعیض های دینی باشد.

علی رغم اینکه فتوای مذکور به دلیل سیاست های غلط ایران در برخورد با اهل سنت به معنای عام و نیز شهروندان سنی مذهب ایران، موجب شده که زمینه ی استقبال از آن در میان مخالفان شیعه فراهم شود، و هر انسانی که نگران جنگ های مذهبی است (که از بدترین جنگ هاست) باید در خنثی کردن این جنگ کوشش کند، اما ممکن است که این فتوا فرصتی تاریخی برای رهبران مذهبی و سیاسی ایران باشد تا بدانند که ما در ساحل قرار نداریم و دیگران در کشتی و اگر کشتی سوراخ شود، آنان غرق می شوند و آسیبی به ما نمی رسد، بلکه همه ی ما در جهان فعلی در کشتی مشترکی زندگی می کنیم. اینطور نیست که ما در مرکز عالم و آدم باشیم و همه دنیا مجبور باشند که خود را با شاقول ما تنظیم کنند. اینطور نیست که ما در ایران دیگران را مجبور به داشتن حجاب کنیم، اما دیگران حق نداشته باشند از شهروندان خود بخواهند که حجاب را بردارند!! ما نمی توانیم مقدسات دیگران را مسخره کنیم و برای قاتلان آنها بارگاه بسازیم، ولی دیگران نتوانند تخریب بارگاه های شیعه را مجاز کنند.

اقدامات ایران جز به تقویت افراطی ترین مذهب اهل تسنن یعنی وهابیون، کمکی نکرده است و برای جلوگیری از این روند، نیازمند تغییرات بنیادی در رفتار نسبت به برادران اهل سنت خویش در ایران و جهان هستیم. البته این تغییر باید شامل عرصه های دیگر هم شود و برابری شهروندی جایگزین نابرابری های ناشی از ویژگی های نژادی، زبانی، قومی، مذهبی و غیره شود.