گناه چیست؟

«گناه» عملی است که با اراده و رضایت الهی در تضاد بوده ، با ایجاد نوعی “ تاریکی" معنوی در نفس انسان، آدمی را از خدای متعال که "نور" آسمانها و زمین است، دور می سازد و به عبارت دیگر، موجب بازماندن وی از کمال و قرب به خدا می گردد.

تعیین این که چه چیزی گناه است و چه چیزی ثواب از طریق کتاب و سنت مقدور است، زیرا در بسیاری از موارد، گناه بودن عملی قابل تشخیص عقلانی نیست و خدای متعال است که این موارد را به اقتضای علم و حکمت مطلق خود، از طریق وحی و دین، برای بشر بیان نموده است.

اقسام گناه:

عالمان اسلامی گناهان را بر دو گونه تقسیم نموده اند: گناهان کبیره (بزرگ) و گناهان صغیره (کوچک)..

این تقسیم بندی از قرآن و روایات سرچشمه گرفته است ؛ در قرآن چنین می خوانیم: اگر از گناهان کبیره ای که از آن نهی شده اید، اجتناب کنید، گناهان کوچک شما را می پوشانیم وشما را در جایگاه خوبی وارد می سازیم . (نساء، ۳۱) ۱

و در جای دیگر آمده است: و کتاب (نامه اعمال ) در آنجا گذارده شود، گنهکاران را می بینی که از آنچه در آن است ، ترسان و هراسناکند، و می گویند: ای وای بر ما، این چه کتابی است که هیچ عمل کوچک و بزرگی نیست ، مگر اینکه آن را شماره کرده است ؟ (کهف، ۴۹) ۲

و درباره ی بهشتیان می خوانیم: مواهب آخرت ، جاودانه است برای آنانکه از گناهان بزرگ و کارهای زشت پرهیز می کنند. (شوری، ۳۸) ۳

از این آیات به روشنی استفاده می شود، که گناهان ، دو گونه اند: کبیره و صغیره و همچنین استفاده می شود بعضی از گناهان ، بدون توبه حقیقی بخشودنی نیست ، ولی بعضی از آنها بخشودنی است .

امام علی علیه السلام در گفتاری فرمود: گناهان بر سه گونه اند: گناه بخشودنی و گناه نابخشودنی و گناهی که برای صاحبش ، هم امید بخشش داریم و هم ترس از کیفر.

سپس فرمود: اما گناهی که بخشیده است ، گناه بنده ای است که خداوند او را در دنیا کیفر می کند و در آخرت کیفر ندارد. در این صورت خداوند حکیم تر و بزرگوارتر از آن است که بنده اش را دو بار کیفر کند.

اما گناهی که نابخشودنی است ، حق الناس است یعنی ظلم بندگان نسبت به همدیگر که بدون رضایت مظلوم بخشیده نمی شود.

و اما نوع سوم ، گناهی است که خداوند آن را بر بنده اش پوشانده ، توبه را نصیب او نموده است ، و در نتیجه آن بنده هم از گناهش هراسان است و هم امید به آمرزش پروردگارش دارد، ما نیز درباره ی چنین بنده ای ، هم امیدواریم و هم ترسان . (بحار الانوار، ج۶، ص۲۹) ۴

ملاک کبیره (بزرگ) بودن گناه:

در قرآن مجید و کلام معصومین (ع) کلیه اعمالی که گناه محسوب می شود، بیان گردیده است ، منتهی کبیره بودن گناه، پیرو ملاک هایی است.

در کتاب تحریر الوسیله امام خمینی قدس سره پیرامون معیار گناهان کبیره ، چنین آمده است :

۱) گناهانی که در مورد آنها در قرآن یا روایات اسلامی وعده ی آتش دوزخ ، داده شده باشد.

۲) از طرف شرع ، به شدت ، از آن نهی شده است .

۳) دلایلی وجود دارد که معلوم می شود آن گناه ، بزرگتر از بعضی از گناهان کبیره است .

۴) عقل ، حکم کند که فلان گناه، کبیره است .

۵) در ذهن مسلمینِ پای بند به دستورات الهی ، چنین تثبیت شده که فلان گناه ، از گناهان بزرگ است .

۶) از طرف پیامبر (صلّی اللّه علیه و آله) یا امامان (علیهم السلام) در خصوص گناهی تصریح شده که از گناهان کبیره است .

(برخی از فقها تعزیر را نشانه کبیره بودن گناه می دانند که در این صورت استمنا نیز از گناهان کبیره محسوب خواهد شد ، زیرا در روایتی آمده است که علی (ع)، با زدن روی دست، شخص مستمنی را تعزیر فرمودند.)

البته گناهان کبیره نیز همه در یک سطح نیستند. بعضی بدون توبه بخشیده نمی شوند، مانند «شرک» و «قتل نفس» و برخی بدون توبه و تحت شرایطی و در اثر انجام کارهای نیک ممکن است مشمول مغفرت گردند.

فهرست گناهان کبیره:

روایات متعددی از ائمّه علیهم السلام به ما رسیده که بیانگر تقسیم گناهان به کبیره و صغیره است ، ودر کتاب اصول کافی یک باب تحت عنوان" باب الکبائر" به این موضوع اختصاص یافته که دارای ۲۴ حدیث است .

در روایت اوّل و دوّم این باب ، تصریح شده که گناهان کبیره ، گناهانی را گویند که خداوند، دوزخ و آتش جهنم را بر آنها مقرر نموده است .

در بعضی از این روایات (روایت سوم و هشتم )، هفت گناه به عنوان گناه کبیره ، و در برخی از روایات (روایت ۲۴) نوزده گناه به عنوان گناهان کبیره ، شمرده شده است .

گرچه هر گناه ، چون مخالفت فرمان خدای بزرگ است ، سنگین و بزرگ است، ولی این موضوع منافات ندارد که بعضی از گناهان نسبت به خود و آثاری که دارد، بزرگتر از برخی دیگر باشد، و به گناهان بزرگ و کوچک تقسیم گردد.

گناهان کبیره در کلام امام صادق) علیه السلام):

عمروبن عبید یکی از علمای اسلام ، به حضور امام صادق (علیه السلام) آمد، سلام کرد و سپس این آیه را خواند: نیکوکاران کسانی هستند که از گناهان بزرگ ، و زشتی پرهیز می کنند. (شوری، ۳۸) ۵

سپس سکوت کرد و دنبال آیه را نخواند؛ امام صادق (علیه السلام) به او فرمودند: چرا سکوت کردی ؟! او گفت : دوست دارم ، گناهان کبیره را از کتاب خداوند بدانم .

آنگاه امام صادق (علیه السلام) گناهان کبیره ای را که در قرآن آمده بیان نمودند:

۱) بزرگترین گناهان کبیره ، شرک به خدا است : قرآن می فرماید کسی که برای خدا، شریک قرار دهد، خداوند بهشت را بر او حرام می کند. (مائده، ۷۲ ) ۶

۲) ناامیدی از رحمت خدا: هیچ کس جز کافران از رحمت خدا، نومید نگردد. (یوسف،۸۷) ۷

۳) ایمنی از مکر (عذاب و مهلت ) خدا: از مکر خدا ایمن نشود، مگر مردم زیان کار. ( اعراف، ۹۹) ۸

۴) عقوق (و آزار) والدین : چنان که قرآن از زبان عیسی (علیه السلام) می فرماید: خدا دستور داده که به مادرم نیکی کنم و مرا زورگوی تیره بخت قرار نداده است . (مریم، ۳۲) ۹

۵) کشتن انسانِ بی گناه : و هر کس فرد با ایمانی را از روی عمد، به قتل برساند مجازات او، دوزخ است که جاودانه در آن می ماند، و خداوند بر او غضب می کند و از رحمتش دور می سازد و عذاب عظیمی برای او آماده ساخته است . (نساء، ۹۳)۱۰

۶) نسبت ناروای زنا به زن پاکدامن : کسانی که زنان پاکدامن و بی خبر (از هر گونه آلودگی ) و با ایمان را متهم می سازند، در دنیا و آخرت ، از رحمت الهی بدورند، و عذاب بزرگی در انتظارشان است . (نور، ۲۳) ۱۱

۷) خوردن مال یتیم: همانا کسانی که اموال یتیمان را می خورند، آنها در شکم های خود، آتش فرو می برند و بزودی در آتش سوزان می سوزند. ( نساء، ۱۰) ۱۲

۸) فرار از جبهه جهاد: و هر کس در آن هنگام (جنگ ) به آنها پشت کند مگر در صورتی که هدفش ، کناره گیری از میدان برای حمله مجدد و یا به قصد پیوستن به گروهی (از مجاهدان ) بوده باشد (چنین کسی ) گرفتار خشم پروردگار خواهد شد، و جایگاه او جهنم ، و چه بد عاقبتی است . ( انفال، ۱۶) ۱۳

۹) ربا خواری: کسانی که ربا می خورند، بر نمی خیزند مگر مانند کسی که شیطان باتماس خود، او را همچون دیوانه ، آشفته حال کرده است . ۱۴( بقره، ۲۷۵)

۱۰) سحر و جادو: قطعا دانستند که هر کس خریدار جادو شود، در آخرت ، بی بهره خواهد بود. ( بقره، ۱۰۲) ۱۵

۱۱) زنا: هر کس که زنا کند، مجازاتش را خواهد دید، عذاب چنین کسی در قیامت ، مضاعف گردد و با خواری ، همیشه در آن خواهد ماند. ( فرقان، ۶۸) ۱۶

۱۲) سوگند دروغ برای گناه : کسانی که پیمان خود با خدا و سوگندهای خود را به بهای اندک می فروشند، در آخرت ، بی بهره اند. (آل عمران، ۷۷) ۱۷

۱۳) خیانت در غنایم جنگی : و هر که در غنیمت جنگی ، خیانت کند، روز قیامت با آنچه خیانت کرده بیاید. ( آل عمران، ۱۶۱) ۱۸

۱۴) نپرداختن زکات واجب : در آن روز (طلاها و نقره ها را)در آتش دوزخ داغ و سوزان کرده و با آن صورت ها و پهلوها و پشت هایشان را داغ می گذارند. ( توبه، ۳۵) ۱۹

۱۵) گواهی به دروغ ، کتمان : و هر کس گواهی دادن را پنهان کند، قلبش گنهکار است . ( بقره، ۲۸۳) ۲۰

۱۶) شراب خواری : ای کسانی که ایمان آورده اید، شراب و قمار و بت ها و تیرهای قرعه پلیدند و از عمل شیطانند. پس از آنها دوری کنید باشد که رستگار شوید. ( مائده، ۹۰) ۲۱

۱۷) ترک نماز یا واجبات دیگر بطور عمد، زیرا پیامبر (صلّی اللّه علیه و آله) فرمود: هر کس عمدا نماز را ترک کند از پیمان خدا و رسول خدا بیزاری جسته است . (بحار الانوار، ج۴۷، ص۱۷) ۲۲

۱۸و۱۹ پیمان شکنی و قطع رحم ، چنانکه خداوند می فرماید: برای آنانکه (پیمان را می شکنند و قطع رحم می کنند) لعنت و خانه بد در آخرت ، است. (رعد، ۲۵) ۲۳ .

امام صادق (علیه السلام) به اینجا که رسید، عمروبن عبید در حالی که از شدت ناراحتی ، شیون می کشید از محضر آن حضرت خارج شد و می گفت: به هلاکت رسید آنکس که به راءی ، فتوا داد، و در فضل و علم با شما، ستیزکرد. (بحارالانوار، ج۷۶، ص ۸) ۲۴

از این میان شرک به خدا و انکار آنچه را که خداوند دستور داده ، و دشمنی با اولیای خدا، از بزرگترین گناهان کبیره است.

همانگونه که بیان شد طبق فتوای امام خمینی قدس سره گناهان کبیره ، بسیار است و آنچه در بالا ذکر شد قسمتی از آنها است ، مثلا توهین به کعبه و قرآن و پیامبر( صلّی اللّه علیه و آله) و امامان (علیهم السلام) یا ناسزا گفتن به آنها و بدعت گذاری و.... از گناهان کبیره است .

موارد تبدیل گناه صغیره به کبیره:

از آیات و روایات استفاده می شود که در چند مورد، گناه صغیره ، تبدیل به کبیره شده و حکم گناهان کبیره را پیدا می کند از جمله :

اصرار بر صغیره:

تکرار گناه صغیره ، آن را تبدیل به گناه کبیره می کند، و اگر انسان حتی یک گناه کند، ولی استغفار نکند، و در فکر توبه هم نباشد، اصرار به حساب می آید. صغیره همچون نخ نازک و باریکی است که اگر تکرار شود، طناب و ریسمان ضخیمی می گردد که در این صورت پاره کردنش مشکل است .

قرآن درباره ی پرهیزکاران می فرماید: آنان آگاهانه بر گناهانشان ، اصرار نورزند. (آل عمران، ۱۳۵)۲۵

امام باقر علیه السلام در شرح این آیه فرمود: اصرار، عبارت از این است که کسی گناهی کند و از خدا آمرزش نخواهد و در فکر توبه نباشد.

امیرمؤ منان علی علیه السلام فرمود: از اصرار بر گناه بپرهیز، چرا که از بزرگترین جرایم است. (مستدرک الوسایل،موسسه آل البیت، ج۱۱، ص۳۶۸) ۲۶

از گناهان کوچک غافل نشویم:

امام صادق علیه السلام فرمود: رسول خدا (صلّی اللّه علیه و آله) همراه یاران (در سفری ) در سرزمین بی آب و علفی فرود آمد، به یارانش فرمود: ائتوابحطب ، هیزم بیاورید که از آن آتش روشن کنیم تا غذا بپزیم . یاران عرض کردند: اینجا سرزمین خشکی است و هیچگونه هیزم در آن نیست !. رسول خدا (صلّی اللّه علیه و آله) فرمود: بروید هر کدام هر مقدار می توانید جمع کنید آنها رفتند و هر یک مختصری هیزم یا چوب خشکیده ای با خود آورد و همه را در پیش روی پیامبر (صلّی اللّه علیه و آله) روی هم ریختند، پیامبر صلّی اللّه علیه و آله فرمود: این گونه گناهان ، روی هم انباشته می شوند.

سپس فرمود: ایّاکم و الُمحقّرات من الذّنوب از گناهان کوچک بپرهیزید که همه آنها جمع و ثبت می گردد. ...( اصول کافی، ج۲، ص ۲۸۸ )

امام صادق علیه السلام فرمود: لا صَغیرة مع الاِصرار در صورت اصرار، گناه صغیره ای نباشد. ( بحار الانوار، ج ۸، ص ۳۵۲)

کوچک شمردن گناه:

کوچک شمردن گناه ، آن را به گناه بزرگ تبدیل می کند، برای روشن شدن موضوع ، به این مثال توجه کنید:

اگر کسی سنگی به سوی ما پرتاب کند، ولی بعداً پشیمان شده و عذرخواهی کند، ممکن است او را ببخشیم ، ولی اگر سنگ ریزه ای به ما بزند، و در مقابلِ اعتراض بگوید: این که چیزی نیست ، بی خیالش . او را نمی بخشیم ، زیرا این کار، از روح استکباری او پرده برمی دارد و بیانگر آن است که او گناهش را کوچک می شمرد. به این روایات توجه کنید:

امام حسن عسکری (علیه السلام) فرمود: از گناهان نابخشودنی این است که انسان بگوید: کاش مرا به غیر از این گناه مجازات نکنند؛ یعنی آن گناهِ مورد اشاره را کوچک بشمرد. ( بحارالانوار، ج۵۰، ص۲۵۰) ۲۷

امیرمؤ منان علی (علیه السلام) می فرماید: بدترین گناهان ، آن است که صاحبش آن را کوچک بشمرد. ( کلمة التقوی، ج۲، ص۲۹۴) ۲۸

امام صادق (علیه السلام) فرمود: از گناه حقیر و ریز، بپرهیز (سبک مشمار) که آمرزیده نشود. عرض کردم : گناهان حقیر چیست !؟ فرمود آن است که : کسی گناه کند و بگوید خوشا به حال من اگر غیر از این گناه نداشتم . (مشکوة الانوار، ص۲۷۳) ۲۹

اظهار خوشحالی هنگام گناه:

لذت بردن از گناه و شادمانی هنگام انجام گناه ، از اموری است که گناه را بزرگ می کند و موجب کیفر بیشتر می شود. در اینجا به چند روایت توجه کنید:

امیرمؤ منان علی (علیه السلام) فرمود: بدترین بدها کسی است که به انجام بدی خوشحال گردد. ( عیون الحکم و المواعظ، ص۲۹۴) ۳۰

و نیز فرمود: کسی که از انجام گناه ، لذت ببرد خداوند ذلّت را به جای آن لذّت به او می رساند. (عیون الحکم والمواعظ، ص۴۳۶) ۳۱

امام سجاد (علیه السلام) فرمود: از شاد شدن هنگام گناه بپرهیز، که این شادی بزرگتر از انجام خود گناه است . ( بحارالانوار، ج۷۵، ص۱۵۹) ۳۲

و نیز فرمود: عذاب دردناک گناه شیرینی آن را تباه می سازد. ۳۳

گناه از روی طغیان

یکی دیگر از اموری که موجب تبدیل گناه کوچک به گناه بزرگ می شود، طغیان و سرکشی در انجام گناه است ؛در قرآن کریم می خوانیم: و اما آنها که طغیان کردند و زندگی دنیا را مقدم شمردند، بی گمان جایگاهشان دوزخ است.۳۴

مغرور شدن به مهلت الهی:

دیگر از اموری که گناه کوچک را به گناه بزرگ تبدیل می کند، آن است که گنهکار مهلت خدا و مجازات نکردن سریع او را دلیل رضایت خدا بداند و یا خود را محبوب خدا بداند.

گناهکاران در دل می گویند: چرا خدواند مارا به خاطر گناهانمان عذاب نمی کند؟ جهنم برای آنها کافی است ، وارد آن می شوند و بد جایگاهی است .

وعده عذاب جهنم برای چنین افرادی ، دلیل آن است که گناه افرادی که مغرور به عدم مجازات سریع خداوند هستند، گناه کبیره است . (مجادله، ۸) ۳۵

تجاهر به گناه:

آشکار نمودن گناه نیز، گناه صغیره را تبدیل به گناه کبیره می کند، شاید از این نظر که آشکار نمودن گناه حاکی از تجرّی و بی باکی بیشتر گنهکار است ، و موجب آلوده کردن جامعه ، و عادی نمودن گناه می گردد.

امیرمؤ منان علی (علیه السلام) فرمود: از آشکار نمودن گناهان بپرهیز، که آن از سخت ترین گناهان است. (عیون الحکم والمواعظ، ص۹۵) ۳۶

و حضرت رضا (علیه السلام) فرمود: پاداش پنهان کننده کردار نیک ، معادل هفتار کار نیک است ، و آشکار کننده گناه ، خوار می باشد. (بحارالانوار، ج۶۷، ص۲۵۱) ۳۷

گناه شخصیت ها:

گناه آنان که در جامعه ، دارای موقعیت خاص هستند، با گناه دیگران یکسان نیست ، و چه بسا گناه صغیره آنها، حکم گناه کبیره را داشته باشد، زیرا گناه آنها دارای دو بعد است : بعد فردی و بعد اجتماعی .

گناه شخصیت ها و بزرگان از نظر بعد اجتماعی می تواند زمینه ی اغوا و انحراف جامعه و موجب سستی دین مردم شود.

بر همین اساس ، حساب خداوند با بزرگان و شخصیت ها، غیر از حساب او با دیگران است .

گناه بزرگان از دیدگاه قرآن:

در سوره حاقهّ در باره عالمان بدعت گذار می خوانیم و اگر او (پیامبر) سخن دروغ بر ما می بست ، ما او را با قدرت می گرفتیم ، سپس شاهرگش را قطع می کردیم ، و احدی از شما نمی توانست مانع شود و از او حمایت کند. (حاقهّ، ۴۴ تا ۴۸) ۳۸.

در قرآن افراد بدعت گذار و تحریف گر بسیاری مطرح شده اند اما خدا درباره ی هیچکدام از آنها این گونه سخن نگفت که : رگ گردنت را می زنیم ، ولی به پیامبر (صلّی اللّه علیه و آله) به خاطر عصمت و مقام علم و آگاهیش چنین می فرماید، زیرا او شخص بزرگی است که گناهش نیز بسیار بزرگ است .

بنابراین آنان که دارای شخصیت علمی و دینی هستند و انتسابشان به دستگاه دین بیشتر است ، مسئولیت بیشتری دارند.

گناه بزرگان از دیدگاه روایات:

امام صادق علیه السلام در ضمن گفتاری فرمود: هفتاد گناه از جاهل ، بخشیده می شود قبل از آنکه یک گناه از عالم ، بخشیده گردد. (بحارالانوار،ج۷۵، ص۱۹۳) ۳۹

رسول اکرم صلّی اللّه علیه و آله در ضمن گفتاری فرمود: اگر عالمان دین و زمامداران ، فاسد شدند، مردم نیز فاسد می شوند.

و در سخن دیگر فرمود: عوام امت من اصلاح نمی شوند مگر با اصلاح خواص امت من ! شخصی پرسید: خواص امت چه کسانی هستند؟. فرمود: خواص امت من چهار دسته اند:

۱) زمامداران .

۲) دانشمندان .

۳) عابدان.

۴) تاجران . ۴۰

شخصی دیگر پرسید: چگونه ؟ پیامبر صلّی اللّه علیه و آله فرمود: زمامداران چوپانان مردمند، وقتی چوپان گرگ شود، گوسفندان چگونه بچرند؟ و علما طبیبان مردمند، وقتی طبیب بیمار باشد، بیماران را چه کسی درمان کند، بندگانِ عابد خداوند راهنمای مردمند، اگر راهنما گمراه شد، چه کسی راه رونده را هدایت می کند؟ و تاجران امین مردمند، وقتی که امین خیانت کرد، به چه کسی باید اطمینان نمود؟

بنابراین گناه مسئولین ، چهره ها، علما، نهادها، نویسندگان ، بزرگان و سادات بیشتر به حساب می آید.

منابع:

کتاب گناه شناسی، محسن قرائتی

گناهان کبیره از دیدگاه امام خمینی قدس سره

۱- ان تجتنبوا کبائر ماتنهون عنه نکفر عنکم سیئاتکم و ندخلکم مدخلا کریماً .

۲- و وضعَ الکِتاب فَتریَ الُمجرمینَ مُشفِقینَ ممّا فیهِ و یقُولونَ یا ویلتنا ما لِهذا الکِتاب لایُغادِر صغیرة وَلا کَبیرةً الا اَحصاها.

۳- و الَّذینَ یَجتَنِبُون کبائِر الاِثمِ و الْفَواحِش.

۴- : ان الذنوب ثلاثة ... فذنب مغفور و ذنب غیر مغفور و ذنب نرجو لصاحبه و نخاف علیه ..

۵- الذینّ یجتنبون کبائر الاثم و الفواحش.

۶- وَ من یُشرک بِاللّه فَقد حَرّم اللّه عَلَیهِ الجنّة.

۷- انّه لایَیاءس مِن روحِ اللّه الاّ القَوم الکافِرون.

۸- فلا یامن من مکر اللهّ الاّ القوم الخاسرون .

۹- و برّاً بِوالدَتی و لَم یَجعَلنی جَبّاراً شقیّاً.

۱۰- و مَن یَقتُل مؤ مِنا مُتعَمّدا فَجزاؤ ه جهَنّم خالِدا فیها و غَضبَ اللّه عَلیه وَ لَعنَه وَ اعدّ لَه عَذابا عَظیما.

۱۱- انّ الّذینَ یَرمُونَ الُمحصِناتِ الغافِلات المُؤ مِنات لُعِنُوا فی الدّنیا و الاخرة وَ لَهم عَذاب عَظیم.

۱۲- انّ الّذینَ یَاءکلون اَموال الیَتامی انماّ یاکلون فی بطونهم نارا وسیصلون سعیرا.

۱۳- وَ مَن یُولّهم یَومئذٍ دُبُره الاّ مُتِحرّفا لِقتال او مُتحیّزا الی فِئَة باَّء بِغَضب مِن اللّه وَ مَاءواه جَهنّم و بئس المصیر.

۱۴- اَلّذینَ یَاکُلونَ الرِّبا لایَقُومُون اِلاّ کَما یَقوم الّذی یَتخبَّطهُ الشّیطان مِن المسّ .

۱۵- وَ لَقَد عَلمُوا لِمَن اشتَراهُ مالَه فِی الاخِرة مِن خلاق.

۱۶- وَ مَن یَفعَل ذلکَ یَلقَ اَثاما یُضاعف لَه العَذاب یَومَ القیامَة وَ یَخلُد فیهِ مُهانا.

۱۷- اَلّذینَ یَشتَرونَ بِعَهدِ اللّه و ایمانِهم ثَمَنا قَلیلا اُولئِک لا خلاقَ لَهم فِی الاخِرة.

۱۸- وَ مَن یَغلُل یَاتِ بِما غَلّ یَوم القِیامَة.

۱۹- یَومَ یُحمی عَلَیها فی نارِ جَهنَّم فَتُکوی بِها جِباهُهُم و جُنوبهم و ظُهورهم.

۲۰- وَ مَن یَکتُمها فَاِنّه آثِم قَلبَه.

۲۱- یا ایّها الَّذین آمَنوا اِنّما الخَمر و المَیسر و الاَنصابُ و الاَزلام رِجسٌ من عَمل الشَّیطان فَاجتَنبوه لعّلکم تُفلِحون.

۲۲- من ترک الصّلاة متعمّدا فقد بَری من ذمّة اللّه و ذمّة رسول اللّه

۲۳- اُولئِک لَهمُ اللَعنَة وَ لَهم سُوء الدّار. (رعد، ۲۵)

۲۴- هلک من قال براءیه و نازعکم فی الفضل و العلم.

۲۵- ولم یصروا علی ما فعلوا و هم یعلمون.

۲۶- ایاک و الاصرار فانه من اکبر الکبائر و اعظم الجرائم.

۲۷- من الذّنوب التّی لا یغفر لیتنی لا اءُؤ اخَذُ الاّ بهذا

۲۸- اءشدّ الذّنوب ما استَهان به صاحبه

۲۹- الرّجل یَذنب فیَقول طُوبی لی لو لم یَکن لی غیر ذلک

۳۰- شر الاشرار من تبهّج بالشر

۳۱- مَن تَلذّذ بمعاصِی الله ذُل

۳۲- إ یّاک و ابتهاج الذّنب فانّه اءعظم من رکوبه

۳۳- حلاوة المعصیة یفسدها الیم العقوبة

۳۴- امّا مَن طَغی وَ اثَر الحَیاة الدّنیا فَاِنّ الجَحِیمَ هِیَ المَاءوی.

۳۵- و یقولون فی انفسهم لولا یعذّبنا اللّه بما نقول حسبهم جهنّم یصلونها فَبِئسَ المَصیر.

۳۶- ایّاک و المجاهرة بالفُجور فانّه من اشدّ المآثم

۳۷- المستتر بالحسنة یعدل سبعین حسنة و المذیع بالسیّئة مخذول

۳۸- و لو تَقَوّلَ علینا بعض الاَقاویل . لاَخَذنا منِه بِالَیمین . ثمّ لَقطعنا مِنه الوَتین . فَما مِنکم مِن اَحد حاجِزین.

۳۹- یغفر للجاهل سبعون ذنباً قبل ان یغفر للعالم ذنب واحد

۴۰- خواص امتی اربعة : الملوک و العلماء و العباد و التجار

نویسنده: سید مصطفی علم خواه