بالاترین افتخاری که برای حضرت عایشه می توان ذکر کرد این است که بنابر تصریح احادیث و روایات صحیح، حضرت عایشه رضی الله عنها در هر دو جهان به شرف همسری سرور کائنات، محبوب رب العالمین حضرت محمد صلی الله علیه وسلم نایل شده است.

ولد و پرورش

بعد از بعثت پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم در خانه ای مملو از صدق و صفا و ایمان، خانه ای که قبل از دیگران پرتوهای آفتاب نبوت بر آن تابید و نور توحید و یکتاپرستی در آن ظاهر شد، در سال چهارم بعثت دختری دیده به جهان گشود که نامش را "عایشه" گذاشتند.

آری! قبل از اینکه عایشه متولد بشود، پدر و مادرش در زمرۀ یاران و عاشقان خدا و رسولش قرار گرفته بودند و همین امرسبب شد تا این طفل معصوم، آلوده شرک و بت پرستی نگردد، بلکه درهمان لحظه تولد، نور توحید در قلبش جای گیرد و در زیر آفتاب صداقت و ایمان رشد و نمو کند.

پدر حضرت عایشه رضی الله عنهما، حضرت ابوبکر صدیق می باشد. ابوبکر رضی الله عنه قبل از مسلمان شدنش به صفاتی از قبیل؛ شجاعت، امانت داری، خوش اخلاقی، صداقت و همزیستی مسالمت آمیز مشهور بود.

مردان قبایل مختلف نزد وی می آمدند و به خاطر علم فراوان، آگاهی دقیق و اخلاق پسندیده اش با او انس می گرفتند. وی بعد از اینکه مسلمان شد و حلاوت ایمان را چشید مردم را به طرف اسلام دعوت می داد که عده کثیری از بزرگان مکه در اثر دعوت ایشان به دین اسلام مشرف شدند.

مادر حضرت عایشه، ام رومان رضی الله عنهما از زنان محترم و با شرافت مکه بود. او نیز اسلام عزیز را با جان و دل قبول کرده و محبت خاصی با پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم داشت و برای نصرت مسلمانان تلاشهای زیادی نمود. به طوری که روزی پیامبر صلی الله علیه وسلم برقبر ام رومان گذر کرد و بعد از دعای رحمت و مغفرت برای وی، فرمودند: خدایا بر تو پوشیده نیست که ام رومان در راه تو و نصرت پیامبرت چه سختی هایی را تحمل نمود.

دختری که از پدری همچون ابوبکر صدیق، کسی که سفر و حضر، شب و روز، صبح و شام او را به عنوان یاور و همراه رسول الله صلی الله علیه وسلم می شناختند، ابوبکری که به شیخ صحابه، دوست و محبوب رسول الله صلی الله علیه وسلم، متخلّق به اخلاق پیامبر و جزو اولین افرادی که در اسلام داخل شدند، متصف است و مادری همچون "ام رومان" که نمونه بارزی از یک زن وفادار، شجاع و باتقواست، متولد شده باشد بی شک آینده ای بسیار درخشان و نورانی را درپیش خواهد داشت.

خواستگاری مبارک

حضرت خدیجه رضی الله عنها نخستین همسر پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم بود. او زنی باوفا و راستین بود. وی از بهترین یاوران پیامبر صلی الله علیه وسلم به شمار می رفت که سرمایه، مقام و نیروهای معنوی و جسمی خود را در راه اسلام و حمایت از پیامبر صلی الله علیه وسلم صرف نمود.

اما این همسر باوفا و با ایمان در سال دهم بعثت دارفانی را وداع گفت و به دیدار خداوند متعال شتافت. با رحلت وی مسلمانان مادری مهربان و پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم همسری دلسوز و دعاگو را از دست دادند به طوری که پیامبراین سال را"عام الحزن" (سال غم) نامید.

خدیجه تحمل غم هایی که پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم در راه دعوت برداشت می کرد را برایش آسان می کرد. اما پس از خدیجه کسی نبود که این خلأ را پر کند و تنهایی و سکوتی که پس از خدیجه به وجود آمده بود را بزداید. تمام اشیایی که در اطراف پیامبر مشاهده می شد، یاد و خاطره خدیجه و جهاد و عشق او را برای پیامبر صلی الله علیه وسلم تازه می نمود. در چنین وضعیتی کسی جرأت نمی کرد با آن حضرت صلی الله علیه وسلم در مورد ازدواج صحبت کند، تا اینکه خوله دختر حکیم، همسر حضرت عثمان بن مظعون این طلسم را شکست و مسأله ازدواج آن حضرت صلی الله علیه وسلم با حضرت عایشه رضی الله عنها را به ایشان پیشنهاد کرد.

خلاصه بعد از مدت کوتاهی، ازدواج مبارک صورت گرفت و چنان سعادتی نصیب حضرت عایشه شد که مانند آن هرگز نصیب هیچ زنی تا قیامت نخواهد شد. به راستی که این عقد و نکاح، فیصلۀ خداوندی بود. چنان که در صحیح بخاری حدیث شماره [۵۱۲۵] و صحیح مسلم حدیث شماره [۶۲۸۳] روایتی آمده که روزی آن حضرت صلی الله علیه وسلم به حضرت عایشه رضی الله عنها فرمودند: تو را دو بار در خواب دیدم که در پارچه ای ابریشمی بودی و فرشته ای (جبرئیل) به من می گفت: این همسر تو هست. پارچه را که کنار می زدم، چهره تو را می دیدم. با خود می گفتم: اگر از طرف خداوند باشد حتماً عملی می شود.

پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم در وجود عایشه کوچک از نظر سنی خصوصیات بارزی همچون زیرکی فوق العاده، شخصیتی دارای صفات والا یافته بود. او (پیامبر) با فراست نبوی، در عایشه صدیقه استعدادهایی را کشف نموده بود که می توانست از او یک همسر خوب و شایسته برای پیامبر خدا بسازد.

روزها به سرعت سپری می شد. عایشه به عقد و نکاح پیامبر خدا درآمده بود اما هنوز در خانه پدرش بود. عایشه در مقابل چشم و دل پیامبر خدا، بزرگ و بزرگتر می شد و قلب کوچکش در کنار آیات ملکوتی الهی، گسترده و گسترده تر می گردید. مشاهده آزار و اذیت مشرکان و بی احترامی و جسارت به مقام شامخ نبوت توسط دشمنان اسلام، روح حساس عایشه را سخت آشفته و پریشان اما نیرومند و مقتدر می ساخت. او مهمترین اتفاق تاریخ و حساس ترین لحظه زندگی پیامبر صلی الله علیه وسلم یعنی هجرت را از نزدیک نظاره گر بود. او هرگز فراموش نمی کند آن روزی را که پیامبر صلی الله علیه وسلم به خانه آنها آمد و ابوبکر صدیق رضی الله عنه را از ماجرای هجرت و مصاحبت ابوبکر رضی الله عنه باخودش آگاه کرد و ابوبکر از شدت خوشحالی، اشک از دیدگانش جاری شد. او تمام این صحنه ها را با زیرکی و فراست خود مشاهده می کرد و از آنها برای آینده اش درس می گرفت و تربیت می شد.

از بوستان صداقت به گلستان نبوت

در سال دوم هجری حضرت عایشه رضی الله عنها وارد خانه نبوت شد و بزرگترین شرافت ممکن را نصیب خود ساخت. او اینک همسر بنده برگزیده خدا، محبوب ترین انسان در نزد خالق و مخلوق یعنی حضرت محمد صلی الله علیه وسلم می باشد. عایشه رضی الله عنها به خانه پیامبر صلی الله علیه وسلم رفت و در سایه وحی مراحل تربیتی خود را به کمال رسانید. فکر و اندیشه اش شکل گرفت و رفته رفته این تکامل به اوج خود رسید تا اینکه در نهایت خداوند متعال با صراحت اعلام فرمود:

«النبی اولی بالمومنین من انفسهم و ازواجه امهاتهم»

اینجا بود که عایشه در کنار دیگر همسران پیامبر، به عنوان مادر مومنان جهان معرفی می شود. مومنان آنانی هستند که باور و اعتقادشان به مبدأ هستی و یگانه مطلق از مظاهر و قالب ها فراتر رفته و به باطنی ترین و ژرف ترین لایه های دلشان نفوذ یافته است و عشق به خدا و رسول و قرآن را بزرگترین سرمایه خود می دانند. عایشه مادر چنین افرادی است.

خلاصه اینکه، عایشه صدیقه در خانه پیامبر از سعادت و خوش بختی غیر قابل وصفی برخوردار بود. مظهر این خوش بختی، آرامش روحی و روانی ای بود که عایشه رضی الله عنها احساس می کرد و او را در مقابل تمام مصائب و سختی های زندگی ثابت قدم می گردانید. او در کنار پیامبر با فقر و تنگدستی زندگی می کرد و شب را روی حصیر می خوابید. قلب وی هرگز دنبال متاع دنیوی نبود بلکه تنها چیزی که برایش اهمیت داشت زندگی محبت آمیز در زیر یک سقف با پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم و حصول رضایت و خوشنودی پروردگار مهربان بود.

محبت رسول خدا با حضرت عایشه

حضرت عایشه رضی الله عنها به خاطر دیانت، لیاقت و ذکاوتی که داشت بین زنان پیامبر صلی الله علیه وسلم از مقام و منزلت خاصی برخوردار بود. پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم او را بسیار دوست داشت و محبت وی در قلب پیامبر جای داشت؛ همان قلب پاکی که غیر از چیزهای پسندیده و پاک در آن راه نداشت. روزی حضرت عمرو بن عاص رضی الله عنه از آن حضرت صلی الله علیه وسلم پرسید: ای رسول خدا! چه کسی را از همه بیشتر دوست دارید؟ پیامبر فرمودند: «عایشه را». عمرو رضی الله عنه عرض کرد: سؤال من در مورد مردان بود. آن حضرت فرمودند: «پدرعایشه (ابوبکر صدیق) را».

عایشه فقط الله و رسول را می خواهد

رسول اکرم صلی الله علیه وسلم زندگی بسیار ساده و زاهدانه ای داشتند. ماهها می گذشت اما آتشی برای پختن غذا در منزل ایشان روشن نمی شد. فشار گرسنگی بر اهل خانه سایه افکنده بود. طبیعت بشری، فتوحات اسلامی و خزانه بیت المال باعث شد تا همسران پیامبر اندکی تمنای راحتی و دنیا در وجودشان بیاید. درهمین زمان بود که آیات ۲۸ و ۲۹ سوره احزاب نازل شد و خداوند متعال به پیامبر دستور داد که به همسرانت بگو یا مال و متاع دنیا را انتخاب کنند یا الله و سول و روز آخرت را .

آن حضرت صلی الله علیه وسلم برای امتثال فرمان الهی، ابتدا نزد حضرت عایشه رضی الله عنها رفتند و این آیات را تلاوت کرده و او را مختار قرار داد و قبل از اینکه حضرت عایشه رضی الله عنها جوابی بدهد پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «ای عایشه! عجله نکن، برو با پدر و مادرت مشوره کن». حضرت عایشه رضی الله عنها در جواب پیامبر عرض کرد: آیا برای چنین کاری از پدر و مادرم اجازه بگیرم؟! البته که من خدا و رسول و زندگی آخرت را می خواهم. قلب رسول اکرم صلی الله علیه وسلم با شنیدن این کلمات شاد شد و آثار خوشحالی بر چهره مبارک هویدا گشت. سایر همسران پیامبر نیز همین جواب حضرت عایشه رضی الله عنها را تقدیم آن حضرت کردند و به این صورت، دنیا و متعلقات آن را فدای رضای خدا و رسول و همراهی پیامبر نمودند.

عایشه عالمی بزرگ و مجتهدی توانا

حضرت عایشه رضی الله عنها دارای هوش و ذکاوت بالایی بود. این هوش و ذکاوت وقتی تحت توجه پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم قرار گرفت از عایشه صدیقه، عالمی توانا و منبع فیاض حکمتها ساخت تا جایی که رسول اکرم صلی الله علیه وسلم درشأن وی فرمودند: «خذوا نصف دینکم عن هذه الحمیرا». نصف دین خود را از این حمیرا(عایشه) بگیرید.

بعد از وفات پیامبر صلی الله علیه وسلم، حضرت عایشه رضی الله عنها مرجع علمی برای مرد و زن، پیر و جوان، عالم و عموم مردم بود . بزرگان صحابه وقتی با مشکلی مواجه می شدند به ایشان مراجعه می کردند. حضرت ابوموسی اشعری رضی الله عنه می فرماید: هر مشکلی برای ما (اصحاب پیامبر) پیش می آمد و به عایشه مراجعه می کردیم، حتماً برای مشکل خود راه حلی می یافتیم. امام زهری که یکی از بزرگان تابعین می باشد می گوید: کانت عائشة أعلم الناس یسألها الاکابر من اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم. عایشه از عالم ترین مردمان بود که بزرگان صحابه مسائل را از ایشان می پرسیدند.

عایشه کاتب و جامع قرآن

حضرت عایشه صدیقه رضی الله عنها از جمله کسانی است که به دلیل حافظه قوی، بسیاری از آیات قرآن را حفظ کرده بود. می توان گفت که بسیاری از سوره های طولانی قرآن که در نیمه های شب نازل می شد، در حجره عایشه بوده و اولین کسی که آن را از پیامبر صلی الله علیه وسلم می شنید ایشان بودند؛ همین امر سبب شد تا بعدها خلفای راشدین برای جمع آوری قرآن مجید از محضر حضرت عایشه رضی الله عنها نیز استفاده نمایند. لذا آنانی که حضرت عایشه رضی الله عنها را قبول نداشته و به ایشان اطمینان ندارند، لزوماً نباید بخشی از قرآن را قبول داشته و به آیات آن اطمینان داشته باشند و قبول نکردن قرآن و عدم اطمینان به آیات آن، مسلّم است که انسان مسلمان را به سوی کدام وادی سوق می دهد!!!

عایشه صدیقه رضی الله عنها با وجود اینکه مدت زمان کوتاهی را با آن حضرت صلی الله علیه وسلم زندگی نمود اما بسیاری از مسائل فقهی، حدیث و دیگر مسایل را از ایشان فرا گرفت. او دارای حافظه ای قوی بود و هرحدیثی را که از آن حضرت صلی الله علیه وسلم می شنید، حفظ می کرد و بدون هیچ نقصی آن را برای اصحاب بازگو می فرمود. حضرت عایشه در صداقت، علم، امانت در روایت و آگاهی در مسایل عبادات مشهور بود. وی حدود ۲۲۱۰ حدیث از پیامبر روایت کرده است و یکی از هفت نفری است که بیش از هزار حدیث را از پیامبر صلی الله علیه وسلم نقل کرده اند.

افتخارات منحصر به فرد حضرت عایشه

خلاصه اینکه فضایل حضرت عایشه رضی الله عنها چنان زیادند که در یک صفحه و یک مقاله جای نمی گیرند و هرگز نمی توان تمام آنان را یکی یکی ذکر کرد. لذا در این قسمت به بعضی از فضایلی که مختص حضرت عایشه بوده اند اشاره می کنیم که این افتخارات عبارتند از:

۱) عایشه همسر پیامبر در دنیا و آخرت

بالاترین افتخاری که برای حضرت عایشه می توان ذکرکرد این است که بنا بر تصریح احادیث و روایات صحیح، حضرت عایشه رضی الله عنها در هر دو جهان به شرف همسری سرور کائنات، محبوب رب العالمین حضرت محمد صلی الله علیه وسلم نایل شده است.

۲) نزول وحی درشأن عایشه

برائت و پاکدامنی حضرت عایشه رضی الله عنها به وسیله وحی ازبالای هفت آسمان نازل شد و مسلمانان تا قیامت این آیات را در نماز و غیر نماز تلاوت می کنند و با هر بار تلاوت، در مقابل هر حرفی، ده ثواب به تلاوت کننده داده می شود.

۳) مبتلا نشدن به شرک و بت پرستی

عایشه صدیقه رضی الله عنها از لحظه ای که چشم به جهان گشود در خانواده ای مسلمان به دنیا آمد و از ابتدای طفولیت با نام "الله" جل جلاله آشنا گردید و از شرک و بت پرستی محفوظ ماند و هیچ گاه برای غیر خدا سر تعظیم فرود نیاورد.

۴) آوردن سیمای حضرت عایشه توسط جبرئیل

قبل از ازدواج پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم با حضرت عایشه رضی الله عنها، حضرت جبرئیل صورت و سیمای حضرت عایشه را در خواب به آن حضرت صلی الله علیه وسلم نشان می دهد و اعلام می کند که این سیمای شخصی است که در آینده همسر تو خواهد بود.

۵) حضور درخانه وحی

حضرت عایشه درخانه ای زندگی می کرد که فرشتگان الهی آن را احاطه کرده بودند و بارها وحی در آنجا نازل می شد، در حالی که حضرت عایشه صلی الله علیه وسلم در کنار آن حضرت صلی الله علیه وسلم نشسته بود.

۶) مادر مومنان جهان

طبق تصریح آیه قرآن کریم ازواج پیامبر صلی الله علیه وسلم، مادر مومنان هستند. پس به عبارت دیگر تمام مومنان تا قیامت، فرزندان این محبوبۀ رسول خدا محسوب می شوند. و بر هر انسان با حیا و غیرتی لازم است که احترام و مقام والای مادر خود را حفظ نماید.

۷) غروب خورشید نبوت درحجرۀ عایشه

رسول اکرم صلی الله علیه وسلم در روزهای آخر حیات خود در حجره حضرت عایشه رضی الله عنها اقامت گزید و با کسب رضایت دیگر همسران، ایام مریضی را درخانه عایشه صدیقه گذرانید و هنگامی که روح مطهر ایشان به عالم ملکوت پرواز کرد، سر مبارکش در آغوش حضرت عایشه صدیقه قرار داشت.

۸) اتاق عایشه مدفن رسول خدا صلی الله علیه وسلم

جسد مبارک پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم در همان اتاقی که رحلت فرمودند دفن گردید و این افتخار نصیب حضرت عایشه رضی الله عنها شد که رسول خدا صلی الله علیه وسلم تا قیامت میهمان حجرۀ عایشه باشد و هر روز و شب هزاران عاشق شیفته در مقابل درب حجره آن بانوی بزرگوار اسلام، با ادب و احترام ایستاده و بر پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم درود فرستاده و برای دو یار در پهلو خوابیده آن حضرت صلی الله علیه وسلم (ابوبکر و عمر) ادای احترام می کنند.

وفات حضرت عایشه رضی الله عنها

زمانی که پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم رحلت فرمودند، حضرت عایشه رضی الله عنها در اوج جوانی قرار داشت. بعد از رحلت آن حضرت صلی الله علیه وسلم ام المومنین عایشه صدیقه حدود چهل سال را در فراق ایشان سپری کرد و در این مدت به نشر دین و تعلیم روش زندگی پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم به امت پرداخت و شبانه روز خویش را وقف خدمات دینی نمود ولی همواره آروزی ملاقات و رسیدن به پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم را در سر می پرورانید و برای آن، لحظه شماری می کرد. تا اینکه بالاخره انتظار به سر آمد و لحظه ملاقات، آن هم بعد از مدت مدیدی فرا رسید و خداوند ایشان را به همسر گرامی اش (پیامبراکرم صلی الله علیه وسلم) و پدر بزرگوارش (ابوبکرصدیق رضی الله عنه) ملحق نمود.

آری! حضرت عایشه صدیقه بعد از اینکه نیم قرن، امت اسلامی را از علوم و معارف خود مستفیض گردانید و روش عملی زندگی پیامبر را به امت تعلیم داد، درسال ۵۸هـ روز دوشنبه هفدهم ماه رمضان درسن ۶۸سالگی دارفانی را وداع گفت و به دیار باقی شتافت.

نمازجنازه این بانوی بزرگ اسلام،همسر رسول خدا صلی الله علیه وسلم ومادرمومنان جهان،توسط حضرت ابوهریره (ض)خوانده شد وجسد مبارکش درقبرستان بقیع درکناربقیه ازواج مطهرات به خاک سپرده شد.

نوشته: عبدالرحیم مرجانی