شان نزول سوره ال عمران

آیه ۷۹ و ۸۰ سوره آل عمران

۷۹) ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ یُؤْتِیَهُ اللَّهُ الْكِتابَ وَ الْحُكْمَ وَ النُّبُوَّهَٔ ثُمَّ یَقُولَ لِلنَّاسِ كُونُوا عِباداً لِی مِنْ دُونِ اللَّهِ وَ لكِنْ كُونُوا رَبَّانِیِّینَ بِما كُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْكِتابَ وَ بِما كُنْتُمْ تَدْرُسُونَ.

۸۰) وَ لا یَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلائِكَهَٔ وَ النَّبِیِّینَ أَرْباباً أَ یَأْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ.

هیچ بشری را نسزد كه خدا به او كتاب و حكم و پیامبری بدهد؛ سپس او به مردم بگوید: «به جای خدا، بندگان من باشید.» بلكه [باید بگوید:] «به سبب آنكه كتاب [آسمانی ] تعلیم می دادید و از آن رو كه درس می خواندید، علمای دین باشید.»

و [نیز] شما را فرمان نخواهد داد كه فرشتگان و پیامبران را به خدایی بگیرید.آیا پس از آنكه سر به فرمان [خدا] نهاده اید [باز] شما را به كفر وامی دارد؟

□□□

دربارهٔ این آیات دو شأن نزول ذكر كرده اند. یكی اینكه دو نفر از یهودیان به نامهای «ابورافع قرظی و سید نجرانی» خدمت پیامبر رسیدند و عرض كردند: آیا اراده داری ما تو را عبادت كنیم و مقام خدایی برای تو قایل شویم؟ پیامبر فرمود: معاذالله كه غیر خدا معبود شود و من اجازه دهم كسی غیر از خدای یگانه مورد پرستش قرار گیرد و من هرگز برای چنین امری مبعوث نشده ام و مأمور نیستم. و دیگر اینكه شخصی نزد پیامبر اسلام آمد و اظهار داشت ما به تو مانند دیگران سلام می كنیم و به نظر ما چنین احترامی كافی نیست از تو تقاضا داریم به ما اجازه دهی تو را سجده كنیم. پیامبر فرمود: سجده برای غیر خدا جایز نیست. شما فقط به پیامبر خود احترام بگذارید و از او پیروی نمایید.

آیات ۸۶ و ۸۹ سوره آل عمران

۸۶) كَیْفَ یَهْدِی اللَّهُ قَوْماً كَفَرُوا بَعْدَ إِیمانِهِمْ وَ شَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَ جاءَهُمُ الْبَیِّناتُ وَ اللَّهُ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الظَّالِمِینَ.

۸۷) أُولئِكَ جَزاؤُهُمْ أَنَّ عَلَیْهِمْ لَعْنَهَٔ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَهِٔ وَ النَّاسِ أَجْمَعِینَ.

۸۸) خالِدِینَ فِیها لا یُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ یُنْظَرُونَ.

۸۹) إِلاَّ الَّذِینَ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ أَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ.

چگونه خداوند، قومی را كه بعد از ایمانشان كافر شدند، هدایت می كند؟ با آنكه شهادت دادند كه این رسول ، بر حق است و برایشان دلایل روشن آمد، و خداوند قوم بیدادگر را هدایت نمی كند.

آنان ، سزایشان این است كه لعنت خدا و فرشتگان و مردم ، همگی برایشان است .

در آن [لعنت ] جاودانه بمانند؛ نه عذاب از ایشان كاسته گردد و نه مهلت یابند.

مگر كسانی كه پس از آن توبه كردند و درستگاری [پیشه ] نمودند، كه خداوند آمرزنده مهربان است .

□□□

مردی از انصار به نام «حارث بن سوید بن صامت» شخصی به نام «محذّربن زیاد بلوی» را به مكر كشت و از ترس مجازات به مكه فرار كرد و مرتد شد و به مشركین مكه پیوست. ولی بعد از كار خود سخت پشیمان شد و یك نفر از اقوام خویش را به مدینه نزد پیامبر فرستاد تا از ایشان سؤال كند كه راه بازگشتی برای او هست یا نه؟ در این زمان آیات فوق نازل شد و خداوند توبه او را با شرایط خاصی پذیرفت. آن شخص این آیات را نوشت و نزد او برد. حارث گفت: من می دانم كه تو راست می گویی و پیامبر از تو راستگوتر و خداوند راستگوترین است و به خدمت پیامبر رسید و مجدداً اسلام آورد و عاقبت به خیر شد.

آیه ۹۰ سوره آل عمران

۹۰) إِنَّ الَّذِینَ كَفَرُوا بَعْدَ إِیمانِهِمْ ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الضَّالُّونَ.

كسانی كه پس از ایمان خود كافر شدند، سپس بر كفر [خود] افزودند، هرگز توبه آنان پذیرفته نخواهد شد، و آنان خود گمراهانند.

□□□

همانطور كه در آیات قبل اشاره شد حارث بن سوید و یازده نفر از یارانش بنابه دلایلی مرتد شدند. حارث پشیمان شدو به اسلام برگشت اما یاران او گفتند: ما در مكه می مانیم و به راه خود بر ضد پیامبر ادامه می دهیم و انتظار شكست او را داریم؛ اگر مقصود ما حاصل شد چه بهتر در غیر این صورت توبه می كنیم و محمد نیز توبهٔ ما را خواهد پذیرفت.

آیه ۱۰۰ سوره آل عمران

۱۰۰) یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ تُطِیعُوا فَرِیقاً مِنَ الَّذِینَ أُوتُوا الْكِتابَ یَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إِیمانِكُمْ كافِرِینَ.

ای كسانی كه ایمان آورده اید، اگر از فرقه ای از اهل كتاب فرمان برید، شما را پس از ایمانتان به حال كفر برمی گردانند.

□□□

گفته شده این آیه درباره دو قبیلهٔ اوس و خزرج نازل شده است. روزی جمعی از برزگان این دو قبیله نشسته بودند و با یكدیگر صحبت می كردند، در این هنگام «شاس بن قیس» یهودی بر آنها عبور نمود و به واسطهٔ عنادی كه با اسلام داشت در غضب شد كه چگونه ما بین این دو قبیله كه همیشه نزاع بود این چنین صلح و صفا برقرار شده و چگونه اسلام به تألیف قلوب آنها پرداخته است. لذا جوانی از یهود را مأمور نمود كه به میان آنها برود و حوادث جنگ «بغاث» را به یاد آنان آورد. او آمد در كنار آنها نشست و صحبت روز ظفر یافتن اوس بر خزرج را نمود و اشعاری كه در آن روز ظفر یافتن اوس بر خزرج را نمود و اشعاری كه در آن روز گفته بودند را خواند. این سخنان مؤثر واقع شد و و طرفین با یكدیگر به صحبت های خشونت آمیز پرداختند تا آنكه هر دسته اسلحهٔ خود را برداشته و آمادهٔ جنگ شدند. خبر به پیامبر رسید و با اصحاب آمدند. حضرت به آنان فرمود: آیا به جاهلیت رجوع نمودید با آنكه من در میان شما هستم و خداوند شما را به اسلام، گرامی فرمود و رسوم جاهلیت را برداشت و ما بین شما تألیف نمود. بعد از این سخنان پشیمان شدند و فهمیدند كه این از وساوس شیطان و حیله دشمنان بوده و اسلحه را كنار گذاشته دست در گردن یكدیگر انداختند و گریستند و استغفار نمودند.

آیات ۱۱۱ تا ۱۱۴ سوره آل عمران

۱۱۱) لَنْ یَضُرُّوكُمْ إِلاَّ أَذیً وَ إِنْ یُقاتِلُوكُمْ یُوَلُّوكُمُ الْأَدْبارَ ثُمَّ لا یُنْصَرُونَ.

۱۱۲) ضُرِبَتْ عَلَیْهِمُ الذِّلَّهُٔ أَیْنَ ما ثُقِفُوا إِلاَّ بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَ حَبْلٍ مِنَ النَّاسِ وَ باؤُ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَ ضُرِبَتْ عَلَیْهِمُ الْمَسْكَنَهُٔ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كانُوا یَكْفُرُونَ بِآیاتِ اللَّهِ وَ یَقْتُلُونَ الْأَنْبِیاءَ بِغَیْرِ حَقٍّ ذلِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا یَعْتَدُونَ.

۱۱۳) لَیْسُوا سَواءً مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ أُمَّهٌٔ قائِمَهٌٔ یَتْلُونَ آیاتِ اللَّهِ آناءَ اللَّیْلِ وَ هُمْ یَسْجُدُونَ.

۱۱۴) یُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ یُسارِعُونَ فِی الْخَیْراتِ وَ أُولئِكَ مِنَ الصَّالِحِینَ.

جز آزاری [اندك ] هرگز به شما زیانی نخواهند رسانید؛ و اگر با شما بجنگند، به شما پشت نمایند، سپس یاری نیابند.

هر كجا یافته شوند، به خواری دچار شده اند مگر آنكه به پناه امان خدا و زینهار مردم [روند] و به خشمی از خدا گرفتار آمدند، و [مُهر] بینوایی بر آنان زده شد. این بدان سبب بود كه به آیات خدا كفر می ورزیدند و پیامبران را بناحق می كشتند. [و نیز] این [عقوبت ] به سزای آن بود كه نافرمانی كردند و از اندازه درمی گذرانیدند.

[ولی همه آنان ] یكسان نیستند.از میان اهل كتاب ، گروهی درستكردارند كه آیات الهی را در دل شب می خوانند و سر به سجده می نهند.

به خدا و روز قیامت ایمان دارند؛ و به كار پسندیده فرمان می دهند و از كار ناپسند باز می دارند؛ و در كارهای نیك شتاب می كنند، و آنان از شایستگانند.

□□□

زمانی كه «عبدالله بن سلام»، كه از دانشمندان یهود بود و گروهی دیگر اسلام آوردند دوستانشان نزد آنان آمدند و شروع به ملامت و نكوهش آنها نمودند كه چرا آئین گذشتگان خود را ترك گفته و به اسلام ایمان آورده اند و در صدد برآمدند آنها را به شرارت متهم كنند تا در نظر دیگر یهودیان خوار و زبون جلوه كنند و دیگران از آنها پیروی نكنند، به همین خاطر همه جا پخش كردند كه فقط جمعی از اشرار مسلمان شده اند. پس این آیات نازل شد و از مسلمانان پشتیبانی كرد و ذلت و بیچارگی یهودیان را بیان كرد.

آیات ۱۱۸ تا ۱۲۰ سوره آل عمران

۱۱۸) یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا بِطانَهًٔ مِنْ دُونِكُمْ لا یَأْلُونَكُمْ خَبالاً وَدُّوا ما عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضاءُ مِنْ أَفْواهِهِمْ وَ ما تُخْفِی صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ قَدْ بَیَّنَّا لَكُمُ الْآیاتِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ.

۱۱۹) ها أَنْتُمْ أُولاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَ لا یُحِبُّونَكُمْ وَ تُؤْمِنُونَ بِالْكِتابِ كُلِّهِ وَ إِذا لَقُوكُمْ قالُوا آمَنَّا وَ إِذا خَلَوْا عَضُّوا عَلَیْكُمُ الْأَنامِلَ مِنَ الْغَیْظِ قُلْ مُوتُوا بِغَیْظِكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِیمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ.

۱۲۰) إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَهٌٔ تَسُؤْهُمْ وَ إِنْ تُصِبْكُمْ سَیِّئَهٌٔ یَفْرَحُوا بِها وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا لا یَضُرُّكُمْ كَیْدُهُمْ شَیْئاً إِنَّ اللَّهَ بِما یَعْمَلُونَ مُحِیطٌ.

ای كسانی كه ایمان آورده اید، از غیر خودتان ، [دوست و] همراز مگیرید. [آنان ] از هیچ نابكاری در حق شما كوتاهی نمی ورزند. آرزو دارند كه در رنج بیفتید. دشمنی از لحن و سخنشان آشكار است ؛ و آنچه سینه هایشان نهان می دارد، بزرگتر است .در حقیقت ، ما نشانه ها[ی دشمنی آنان ] را برای شما بیان كردیم ، اگر تعقل كنید.

هان ، شما كسانی هستید كه آنان را دوست دارید، و [حال آنكه ] آنان شما را دوست ندارند، و شما به همه كتابها[ی خدا] ایمان دارید؛ و چون با شما برخورد كنند می گویند: «ایمان آوردیم .» و چون [با هم ] خلوت كنند، از شدت خشم بر شما، سر انگشتان خود را می گزند. بگو: «به خشم خود بمیرید» كه خداوند به راز درون سینه ها داناست .

اگر به شما خوشی رسد آنان را بدحال می كند؛ و اگر به شما گزندی رسد بدان شاد می شوند؛ و اگر صبر كنید و پرهیزگاری نمایید، نیرنگشان هیچ زیانی به شما نمی رساند؛ یقیناً خداوند به آنچه می كنند احاطه دارد.

□□□

بعضی از مسلمانان به واسطه قرابت یا همسایگی یا عهد مودتی كه با كفار داشتند با آنها مراوده و دوستی داشتند. آنها مكار و حیله گر بودند و مسلمین ساده و بی نفاق و از روی صمیمیتی كه با آنان داشتند بعضی از اسرار را به آنها می گفتند. به همین خاطر خداوند به پیامبر خود وحی فرمود كه به مسلمانان بگوید از كفار بپرهیزند و آنها را محرم اسرار خود قرار ندهند. اینها مشقت و سختی شما را در دنیا و آخرت دوست دارند و با اینكه ظاهراً می خواهند با شما دوستی كنند ولی عداوت از سخنان آنان آشكار است و بغض و كینهٔ باطنی آنها و آنچه در دل دارند زیادتر است از آنچه اظهار می كنند.

• • بعدى
  • 3
  • 2
  • 1
  • قبلى
• شما در حال مطالعه صفحه 2 از یک مقاله 3 صفحه ای هستید. لطفا صفحات دیگر این مقاله را نیز مطالعه فرمایید.