آیا آقای لاریجانی حق فتوا در مسائل شرعی را دارد بحث پیرامون ربنای شجریان

نامه محمدجواد لاریجانی درباره خلاف موازین شرع بودن تلاوت ربنای شجریان همچنان واکنش چهره های فرهنگی و هنری را در پی دارد این عضو شورای نظارت بر صداوسیما, در نامه ای خطاب به صالحی امیری, درباره عدم پخش این اثر نوشت در تلاوت مذکور توجه به آیات تحت الشعاع قرار می گیرد و این امر خلاف موازین شرعی تلاوت است حجت الاسلام والمسلمین حسین انصاری راد, نماینده ادوار مجلس, ضمن رد ادعای لاریجانی, پاسخ صریحی به گفته های او داد

انصاری راد درباره اظهارنظر لاریجانی مبنی بر اینکه پخش ربنای شجریان خلاف موازین شرعی تلاوت است، گفت: «دو موضوع مطرح است؛ یکی مسئله سیاسی که در ادامه به آن اشاره می کنم و دیگری مسئله شرعی. اینکه آقای محمدجواد لاریجانی می گویند شرایط تلاوت را با صوت آقای شجریان حفظ نمی کنیم، به این معنی که شرایط تلاوت که در حقیقت حرمت و شکوه و لطافت قرآن است را تحت شعاع قرار می دهد، این حرف واقعا عجیب است».

او ادامه داد: «آقای محمدجواد لاریجانی حق فتوادادن در مسائل شرعی را ندارد. تا جایی که خبر دارم، ایشان فیزیک دان و سیاست مدار است و تحصیلات فقهی که بتواند اظهارنظر کند، ندارد. ثانیا عکس مطلب ایشان درست است. مرحوم فیض کاشانی درباب موسیقی جمله ای دارد که در کتاب وافی نوشته شده است، همه علما و طلاب این کتاب را می شناسند و فیض کاشانی نیز به عنوان یک حکیم الهی، فقیه و متکلم شناخته می شود. فیض کاشانی یکی از معتبرترین علمای تاریخ شیعه است و در کتاب وافی اشاره می کند که موسیقی در مواردی انسان را از جهان طبیعت به جهان ملکوت سیر می دهد. به علاوه درباره قرآن مجید هست که می گویند قرآن را با صوت نیکو بخوانید. بنابر این سخنانی که درباره ربنا از سوی آقای لاریجانی گفته شده، نادرست است».

او در بخش دیگری از صحبت هایش گفت: «٣٠ سال است این صدا در اوقات ماه رمضان به هنگام افطار قرائت شده و هیچ یک از علما و فقهای ما حتی فقهای سنتی ایرادی به این موضوع نگرفته اند و جناب آقای لاریجانی به چه دلیل این حرف را می زند؟ طبق نظر آقای لاریجانی، ربنای آقای شجریان، معنا، طراوت، معنویت و ظرافت کلام خدا را تحت الشعاع قرار می دهد درصورتی که عکس این موضوع است و این صوت ظرافت کلام خدا را تجلی می بخشد و مؤثر می کند. مردم ما در زمان افطار نگاه، گوش و قلبشان وقتی این صدا را می شنود انگار قرآن را می شنوند و از قرآن لذت می برند. ضمن اینکه این صدا به قرآن طراوت می بخشد و آن را مؤثر می کند. بنابراین حرف ایشان از نظر شرعی درست نیست».

او ادامه داد: «از نظر سیاسی نیز آقای شجریان شخصی است که بالاخره فرزند یک قاری قرآن است و خواندن را در آغاز پیش پدر قاری قرآن تلمذ کرده است. علاوه بر اینکه در این سال ها هرچه خوانده است سنتی بوده و ندیدم تا به حال عالِمی علنی و به طور عمومی به خواندن ایشان اعتراض داشته باشد. آقای شجریان درون جمهوری اسلامی زندگی می کند و از احترام ویژه ای برخوردار است و شاید انتقاداتی هم داشته باشد».

حجت الاسلام انصاری راد در بخش پایانی صحبت هایش افزود: «البته حق انتقاد را همه دارند و می توانند استنباط خودشان را بیان کنند، اما سخن جناب لاریجانی به لحاظ فقهی و شرعی نمی تواند منشأ اثری باشد. اگر مرجع تقلیدی فتوا بدهد، حرف دیگری است و آن هم جای بحث دارد. اما این صدا و این قرائت نه تنها ضرری به قرآن نمی زند، بلکه قرآن را متجلی می کند. اکثر مردم کشور درخواست پخش این دعا را هنگام افطار دارند و درخواست نامشروعی هم نیست. دوست دارند اول افطار این صدا را بشنوند و روزه را با کلام خدا با ربنا آغاز کنند».

اما در روزهای گذشته مدیرعامل خانه موسیقی هم ضمن رد ادعای لاریجانی، پاسخ صریحی به گفته های وی داد. حمیدرضا نوربخش با اشاره به موضع گیری لاریجانی درباره ربنای شجریان، گفت: «ایشان تشکیکاتی کرده اند که به ظاهر بیشتر از زاویه علم قرائت بوده است که البته مشخص نیست ایشان اساسا چقدر با مسئله قرائت آشنایی دارند؛ این یک مسئله است. اما مسئله اصلی من این است که نامه ای از سوی وزیر محترم ارشاد به رئیس سازمان صداوسیما نوشته شده؛ آقای دکتر محمدجواد لاریجانی ظاهرا مثل دیگر مواردی که از ایشان سراغ داشته ایم و تمایلشان برای پاسخ گویی به مسائل مختلف، دراین باره هم ظاهرا جسارتشان از بقیه بیشتر بوده که پاسخ به این مسئله را شخصا برعهده گرفته اند».

محمد قمی نیز در نشست علنی دیروز مجلس شورای اسلامی در تذکری شفاهی گفت: «عامه مردم از صداوسیما توقع دارند صدای ملکوتی ربنای آقای شجریان از تلویزیون پخش شود. با توجه به مشتاق بودن همه مردم نمی دانم چرا صداوسیما از پخش آن امتناع می کند».

امیر اثنی عشری، خواننده موسیقی ایرانی، هم که سابقه همکاری با گروه «شیدا» و استاد محمدرضا لطفی را دارد و پیش تر نیز مناجات هایی را در ماه مبارک رمضان منتشر کرده، یادداشتی برای «شرق» ارسال کرده که در بخشی از آن می خوانیم: «بر همگان روشن است که اختلافات فقهی در موضوعات مختلفی وجود دارد؛ اما مبنای عمل سه قوه و صداوسیما در موضوعات مشابه دیگر به نقل از متولیان امر «مر قانون و بیانات مقام معظم رهبری» است؛ درصورتی که نه در قانون منعی برای پخش آثار مذهبی با صوت و لحن ذکر شده است، نه در استفتائات مقام معظم رهبری در نهی خواندن ملحون قرآن و ادعیه مطلبی ذکر شده؛ و گواه آن هم برگزاری منظم مسابقات قرآن کریم در ماه مبارک رمضان، در حضور ایشان است.

بنابراین اگر قرار بود علاوه بر «مر قانون و بیانات مقام معظم رهبری» نظرات برخی از فقها اعمال می شد، اکنون باید پخش هرگونه اذان (ازجمله اذان ماندگار مرحوم موذن زاده اردبیلی)، مناجات، موسیقی، نمایش بانوان بی حجاب در فیلم های خارجی، مسابقات ورزشی مانند شطرنج و حتی تماشای تلویزیون و... هم ممنوع و حرام اعلام می شد! که چنین امری غیرممکن است».