Locked دریافت Toolbar آفتاب
مقالات دین و اندیشه فلسفه و منطق فلسفه اجتماعی کانت
۶ مهر ۱۳۸۸
  ◊   دفعات نمایش : ۲۹۸        Monday, Sep 28, 2009
فلسفه اجتماعی کانت
فلسفه اجتماعی را می توان به معنای [بررسی] رابطه افراد با موسساتی که قسمتی از بدنه حکومت نیستند و همچنین رابطه افراد با یکدیگر از طریق این موسسات دانست. خانواده، نمونه آشکاری از یک موسسه اجتماعی است که مقدم بر فرد است، ولی ]در عین حال[ حداقل واجد عناصری است که به واسطه حکومت کنترل نمی شوند.
فلسفه اجتماعی کانت

فلسفه اجتماعی را می توان به معنای [بررسی] رابطه افراد با موسساتی که قسمتی از بدنه حکومت نیستند و همچنین رابطه افراد با یکدیگر از طریق این موسسات دانست. خانواده، نمونه آشکاری از یک موسسه اجتماعی است که مقدم بر فرد است، ولی ]در عین حال[ حداقل واجد عناصری است که به واسطه حکومت کنترل نمی شوند.

دیگر مثال ها عبارتند از موسسات اقتصادی ای مثل موسسات تجاری و بازارها، موسسات دینی، انجمن های اجتماعی و اتحادیه های خصوصی که براساس علایق اولیه یا به عنوان یک فعالیت تفریحی محض تاسیس شدند، موسسات آموزشی و دانشگاهی، نظام ها و طبقه بندی های اجتماعی همچون نژاد و جنسیت و معضلات اجتماعی محلی همچون فقر.

تعداد اندکی از افراد به خودی خود مثالی برای موضوع مورد بحث محسوب نمی شوند. کانت حمایت از افرادی از جامعه را که توانایی تکفل امور خود را ندارند، وظیفه شهروندان آن جامعه می داند و حتی به حکومت این حق را می دهد که این کمک رسانی را ساماندهی کند. (۶:۳۲۶) او تبیینی زیست شناختی از نژاد در مقالات مختلف و همچنین در آثار دوره نقادی خود ارائه می دهد و در آنها اظهار می کند که دیگر نژادها پست تر از نژادهای اروپایی هستند.

امروزه این دیدگاه او نژادپرستانه محسوب می شود و از نهضت اصلاحاتی در آموزش و پرورش که مبتنی بر اصولی است که در کتاب «امیل» (Emile) روسو ذکر شده، حمایت می کند. من تفسیر مشروح دیدگاه های کانت در مورد همه مسائل مذکور را ذکر نمی کنم (زیرا در برخی مسائل کانت بسیار کم سخن گفته و برخی موارد هم ربطی به بدنه اصلی فلسفه او ندارد) بلکه صرفا بر ماهیت فلسفه اجتماعی از نگاه کانت متمرکز می شوم.

کانت فلسفه اجتماعی جامعی را در آثار خود ارائه نمی کند. کانت در راستای نظریات قانون طبیعی از حقوق طبیعی مربوط به برخی موسسات اجتماعی بحث می کند. می توان نیمه نخست بخش آموزه حقوق را فلسفه اجتماعی دانست، زیرا کانت در این قسمت ذیل عنوان حق خصوصی از حقوق افراد نسبت به یکدیگر بحث می کند.

برخلاف نیمه دوم این بخش که ذیل عنوان حق سیاسی از حقوق افراد نسبت به حکومت می گوید. کانت حتی تفاوت میان این دو را نیز به این شکل تشریح می کند که متضاد وضعیت طبیعی وضعیت اجتماعی نیست، بلکه شرایط مدنی یا همان حکومت است (۶:۳۰۶). وضعیت طبیعی، جوامع اختیاری؛ یعنی جوامعی که در آنها هیچ التزام پیشینی برای افراد نسبت به ورود به آنها وجود ندارد را نیز شامل می شود (که کانت از آنها به طور کلی باعنوان روابط داخلی سخن می گوید). این اظهارات کانت محل بحث و تردید است، زیرا او همه انواع مالکیت را پیوسته و وابسته به التزام به شرایط مدنی می داند و بحث او درباره ازدواج و خانواده همچون روابط قراردادی و نوعی رابطه مالکیت محسوب می شود. بدین سان آشکار نیست در شرایطی که روابط مالکیت از پیش فرض های موسسات اجتماعی است، چگونه بدون شرایط مدنی، موسسات اجتماعی می توانند وجود داشته باشند.

رهیافت دیگر به موضوع فلسفه اجتماعی در آثار کانت، در نظر گرفتن این مساله بر حسب فلسفه اخلاق به معنای واقعی کلمه است، یعنی التزامات انسان برای عمل کردن تحت قواعد درست که ذیل عنوان آموزه ارزش از آن بحث شده است. در آموزه ارزش کانت درباره التزامات برای طرح و تحول بسط روابط دوستانه و مشارکت در مراودات اجتماعی بحث می کند (۶:۴۶۹ ۷۴). کانت در کتاب «دین در محدوده عقل محض» از تحول ارزش اجتماعی اخلاقی که در آن انسان ها راه حل های اخلاقی یکدیگر را از طریق مشارکت در اجتماع اخلاقی کلیسا تقویت کردند، بحث می کند.

او همچنین معتقد است موسسات آموزشی که موضوع بحث کتاب «تربیت» (On Pedagogy) اوست، می باید به نحوی طراحی و برنامه ریزی شوند که اخلاق را در انسان که در وضع طبیعی فاقد خیراخلاقی (moral good) است، طرح و توسعه دهند. فلسفه اجتماعی کانت در این موارد همچون بازوی نظریه ارزش او و نه موضوعی آزاد به خودی خود تلقی می شود.

رهیافت سوم به فلسفه اجتماعی در کتاب انسان شناسی از منظری عملی مطرح می شود. کانت انسان شناسی را به مثابه کاربرد تجربی اخلاق به تصویر کشیده بود، همچون نفس شناسی تجربی به مثابه کاربرد اصول متافیزیکی محض طبیعت. شناخت خصوصیات کلی انسان همانند شناخت خصوصیات جزئیمثل جنسیت، نژاد، ملیت و غیره می تواند در تشخیص وظایف دقیق نسبت به دیگر افراد یاری رسان باشد. بعلاوه این گونه شناخت و معرفت می تواند در برانگیختن فاعلان اخلاقی برای انجام عمل اخلاقی یاری رسان باشد؛ اما براساس جزییات متن کانت این وعده های انسان شناسی در کاربرد عملی آن نافرجام می مانند. او ارزیابی نقادی کوتاهی را درباره پیشداوری ها و فعالیت های کلیشه ای اجتماعی که برای تحول اخلاقی زیان آور هستند ارائه کرده است. نگرش شخصی کانت امروزه به طور کلی جنسیت گرا و نژادپرستانه تلقی می شود و حتی با نظر همکاران او که مباحث کانت درباره موسسات آموزشی بر رویشان بسیار تاثیرگذاشت، ناسازگار است.

فردریک راشر
منبع: استنفورد
مترجم: سلمان اوسطی
روزنامه جام جم ( www.jamejamonline.ir )
کانت
دریافت مقاله ثبت مقاله آفتاب من چاپ بازگشت
لوتررا فراموش‌کن
تأملی بر نظام اقتصادی متناسب با اخلاق تشیع
۵ مهر ۱۳۸۸
رئالیسم در ۵۰۰ کلمه
واژة‌ «رئالیسم» به‌ معنای‌ «واقع‌گرایی»، از لغت‌ «real» مأخوذ است‌ که‌ آن‌ واژه‌ از «res» لاتین‌ مشتق‌ است‌ که‌ به‌ معنای‌ «شیء» است، و «reality» از همین‌ کلمه‌ مشتق‌ شده‌ است‌ که‌ به‌ معنای‌ اشیای‌ واقعی‌ یا واقعیت‌ است. «رئالیسم» معانی‌ اصطلاحی‌ گوناگون‌ دارد.
۴ مهر ۱۳۸۸
امیدی که زنده می‌ماند
کولاکوفسکی، مارکسیسم را «بزرگ‌ترین رؤیای قرن بیستم، می‌دانست، رؤیای جامعه‌ای که در آن همه ارزش‌ها با هم جفت‌وجور شده‌اند، جامعه‌ای به وحدت رسیده و کمال یافته که جمیع آمال انسانی در آن به واقعیت پیوسته‌اند.
۱۷ شهریور ۱۳۸۸
دین و دعاوی متافیزیکی
بررسی و نقد نگرش غیرواقعگرای ویتگنشتاین
۱۶ شهریور ۱۳۸۸
مروری بر دو دیدگاه افلاطونی
نگاهی به علم‌النفس و فلسفه اخلاق افلاطون
۱۹ مرداد ۱۳۸۸
تیغ جراحان بر چشمان زن قربانی اسیدپاشی نشست
تیغ جراحان بر چشمان زن قربانی اسیدپاشی نشست
واکنش وزیر خارجه آلمان به مذاکرات ایران و ۱+۵ در بغداد
واکنش وزیر خارجه آلمان به مذاکرات ایران و ۱+۵ در بغداد
دستهای پنهانی که از شیر وایتکس می‌گیرند
دستهای پنهانی که از شیر وایتکس می‌گیرند
دوست دارم در تراکتور بمانم اما می‌گویند ما پول نداریم
دوست دارم در تراکتور بمانم اما می‌گویند ما پول نداریم
دستگیری سرتیپ قلابی كه كارت‌های پایان خدمت صادر می‌كرد
دستگیری سرتیپ قلابی كه كارت‌های پایان خدمت صادر می‌كرد
دزدان دریایی در حمله به دو نفتكش ایرانی ناكام ماندند
دزدان دریایی در حمله به دو نفتكش ایرانی ناكام ماندند
جزئیات دستگیری شرور سابقه‌دار کرج اعلام شد
جزئیات دستگیری شرور سابقه‌دار کرج اعلام شد
طالع‌بینی ۶ خرداد ماه ۹۱
طالع‌بینی ۶ خرداد ماه ۹۱
مزایای زرشک و اثرات مطلوب آن بر جنین
مزایای زرشک و اثرات مطلوب آن بر جنین
وقتی بندناف دور جنین می‌پیچد...
وقتی بندناف دور جنین می‌پیچد...
 وبلاگ آفتاب 
معرفی آرشیو موسیقی
متفرقه (سنتی)
 آلبوم ۵۰ ترانه، ۵۰ سال موسیقی از ۵۰ خواننده، شمارهٔ۲،(۳)
◊  در دنیا جای کافی برای همه هست پس بجای اینکه جای کسی را بگیری سعی کن جای خودت را پیدا کنی. چارلی چاپلین  ◊