شکننده های روزه آیا خون دماغ شدن روزه را باطل میکند

شکننده های روزه یا باطل کننده های روزه بر 8 نوع اند که در مقاله زیر به توضیح آنها پرداخته شده است همچنین در ادامه به این سوال که آیا خون دماغ شدن روزه را باطل می کند یا نه پاسخ داده شده است

در پاسخ به پرسش شما از خداوند طلب توفیق کرده و می گوییم:

باطل کننده های روزه طی آیه کریمه ای در قرآن وارد شده اند که خداوند می فرماید: (فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا مَا کَتَبَ اللَّهُ لَکُمْ ۚ وَکُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّیٰ یَتَبَیَّنَ لَکُمُ الْخَیْطُ الْأَبْیَضُ مِنَ الْخَیْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْر ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّیَامَ إِلَی اللَّیْل) یعنی: (اکنون می توانید -در شب های رمضان-با همسران تان نزدیکی کنید و آنچه را که خداوند برای تان تقدیر کرده است را بطلبید لذا بخورید و بیاشامید تا سفیدی صبح از سیاهی شب (فجر صادق) برای تان آشکار شود و سپس روزه را تا شب (غروب آفتاب) ادامه بدهید)البقره/۱۸۷ بنابراین طبق این آیه کریمه، روزه دار بایستی از سه چیز خودداری کند: نزدیکی زناشویی، خوردن و آشامیدن و این آیه دربردارنده باطل کننده های اصلی روزه می باشد و همچنین در حدیث صحیحی از ابوهریره رضی الله عنه روایت شده است که رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: (یقول الله تعالی: الصوم لی و تنا أجزی به؛ یدع طعامه و شرابه و شهوته من اجلی) یعنی: (خداوند متعال-در حدیث قدسی-می فرماید: (روزه از آنِ من است و- آنقدر بافضیلت است- که خود من پاداش آنرا می دهم زیرا- روزه دار- غذا و آشامیدنی و شهوتش را به خاطر من ترک می کند) و این حدیث بیانگر آن است که روزه دار بایستی از سه مورد مذکور ( خوردن و آشامیدن و نزدیکی زناشویی) خودداری کند.

علاوه بر سه مورد مذکور استفراغ عمدی نیز روزه را باطل می کند زیرا در کتاب های سنن و مسند امام احمد از حدیث هشام از محمد بن سیرین، از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: (من ذرعه القیء فلیس علیه قضاء و من استقاء عمدا فلیقض)یعنی: ( روزه داری که استفراغ بر او غلبه کند- روزه اش صحیح است- و قضای آن بر وی واجب نیست اما روزه داری که عمدا استفراغ کند باید قضای روزه اش را به جا بیاورد) بنابراین استفراغ عمدی روزه را باطل می کند و ابن المنذر و ابن عبدالبر و تعدادی از اهل علم اجماع نقل کرده اند که اگر روزه داری عمدا استفراغ کند روزه اش باطل می شود که با این مورد تعداد باطل کننده های مورد اتفاق روزه به چهار می رسد.

باطل کننده پنجم ویژه بانوان است، و آن خروج خون قاعدگی و نفاس می باشد لذا اگر خانمی در اثنای روزه اعم از ابتدا یا انتهای روز دچار قاعدگی شود در این صورت روزه اش باطل می شود و قضای آن روز بر او واجب می گردد و نفاس (خونی که در اثر زایمان از بانوان خارج می شود) نیز مرتبط به قاعدگی است و روزه را باطل می کند.

علماء در خصوص اینکه پنج مورد فوق موجب باطل شدن روزه هستند اتفاق نظر دارند.

موارد دیگری نیز وجود دارند که اهل علم رحمهم الله در خصوص باطل شدن روزه توسط آنها اختلاف نظر دارند که در اینجا آنها را مورد بررسی قرار می دهیم:

به طور مثال حجامت کردن از جمله مواردی است که اهل علم در خصوص اینکه آیا موجب باطل شدن روزه می شود یا خیر؟ اختلاف نظر دارند طوریکه جمهور(اکثریت) اهل علم حجامت کردن را موجب باطل شدن روزه نمی دانند ولی امام احمد و اسحاق و تعدادی از اهل علم آن را موجب باطل شدن روزه می دانند و علت این اختلاف نظر احادیثی است که در ظاهر با یکدیگر تعارض دارند زیرا رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: (أفطر الحاجم و المحجوم)یعنی: (روزه شخص حجامت کننده و حجامت شونده باطل است) و در صحیح بخاری از ابن عباس رضی الله عنهما روایت شده است گفت: (أن النبی صلی الله علیه وسلم احتجم و هو صائم محرم) یعنی: (رسول الله صلی الله علیه در حالیکه روزه بود و در احرام قرار داشت حجامت کرد) که در اینجا بین خبر و فعل تعارض وجود دارد و از اینرو برخی از اهل علم می گویند: "فعل مذکور نسخ کننده قول است" و برخی می گویند" فعل، خاص کننده قول است و بیانگر آن است که عبارت (أفطر) به معنی: (اوشک) یعنی: "نزدیک است باطل شود" می باشد و بیانگر بطلان روزه نیست لذا روزه اش صحیح و حجامتش مکروه می باشد.

و برخی از اهل علم می گویند: عبارت: (و هو صائم) یعنی: "در حالی که روزه بود حجامت کرد" در روایت مذکور ابن عباس رضی الله عنهما محفوظ نیست و تنها در صحیح بخاری وارد شده است- و در سایر کتب حدیث موجود نیست- از اینرو احادیث متعدد دیگری را که در آنها رسول الله صلی الله علیه وسلم فرموده است: (أفطر الحاجم و المحجوم)یعنی: (روزه شخص حجامت کننده و حجامت شونده باطل است) را گرفته و به آن استناد نموده اند.

مورد مذکور یک نمونه از موارد اختلافی در خصوص باطل کننده های روزه بود و از موارد دیگری که علماء در خصوص آن اختلاف نظر دارند: خروج منی باشهوت بدون نزدیکی زناشویی است بطوریکه برخی از اهل علم مانند ابن حزم ظاهری مورد مذکور را موجب باطل شدن روزه نمی دانند اما اکثریت علمای امت و جمهور فقهای اسلام، خروج منی باشهوت را موجب باطل شدن روزه می دانند و دلیل شان حدیثی است که در صحیح بخاری و مسلم از ابوهریره رضی الله عنه روایت شده است که رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: (یقول الله تعالی: الصوم لی و تنا أجزی به؛ یدع طعامه و شرابه و شهوته من اجلی) یعنی: (خداوند متعال-در حدیث قدسی-می فرماید: (روزه از آنِ من است و- آنقدر بافضیلت است- که خود من پاداش آنرا می دهم زیرا- روزه دار- غذا و آشامیدنی و شهوتش را به خاطر من ترک می کند) عبارت: (و شهوته)، به اتفاق اهل علم مشمول نزدیکی زناشویی می شود و خودارضایی و خروج منی باشهوت و بدون مقاربت جنسی نیز در آن داخل می شود از اینرو در صحیح بخاری و مسلم از أم المؤمنین عائشهٔ رضی الله عنها روایت است گفت: (رسول الله صلی الله علیه وسلم در حالیکه روزه بود همسران خود را می بوسید) و سپس می فرماید: ( ایشان- به تناسب اینکه کامل ترین انسان بود در نتیجه- از همه شما مردان بر نفس خود چیره است) این روایت بیانگر آن است که خروج منی بر صحت روزه تاثیر می گذارد یعنی: اگر منی در اثر بوسیدن یا حالت های دیگری بدون زناشویی خارج شود روزه را باطل می کند و از این جهت است که ام المؤمنین عائشهٔ رضی الله عنها بیان می کند که رسول الله صلی الله علیه وسلم بر نفس خود چیره بود و بوسیدن و .. موارد مانع باطل شدن روزه ایشان نمی شد و جمهور(اکثریت) اهل علم نیز بر همین قول هستند؛

این دو مورد(یعنی: حجامت و انزال بدون مقاربت جنسی) از مسائلی هستند که از باطل کننده های روزه به شمار می روند اما همانطور که گذشت اهل علم در خصوص آنها اختلاف نظر دارند و دو قول ارائه داده اند.

اگر بخواهیم موارد دیگری غیر از دو مورد مذکور را بررسی کنیم در این صورت با سؤالات بیشماری مواجه خواهیم گشت که مردم امروزه از آنها می پرسند: آیا فلان چیز موجب باطل شدن روزه می شود یا خیر؟ مانند: اهدای خون، آمپول های تقویت کننده و درمانی، استفاده از اسپری های طبی، استفاده از شیاف ها که همه این موارد علامت سؤال در ذهن انسان به وجود می آورند که آیا موجب باطل شدن روزه می شوند یا خیر؟ در پاسخ به طور خلاصه می گوییم: هر چیزی که بعنوان باطل کننده روزه معرفی می شود بایستی برای آن دلیل وجود داشته باشد.

آیا خون دماغ شدن روزه را باطل میکند؟

خون دماغ شدن روزه را باطل نمی کند مگر در صورتی که:

1. خون وارد فضای دهانشود و عمدا فرو ببرد

2. با بالا گرفتن سر یا بالا کشیدن بینی خون وارد حلق شود.