هنوز بسیاری از ما تکلیف خودمان را با درمان های پزشکی و مسائل بهداشتی در ماه رمضان نمی دانیم. اینکه به واسطه ابتلا به فلان بیماری آیا مجاز به گرفتن روزه هستیم، یا مصرف داروها را در طول روز چگونه باید با ساعات شرعی هماهنگ کرد تا تداخلی با فرایض این ماه نداشته باشد؟ آیا می توان علی رغم داشتن روزه به پزشک یا دندان پزشکی مراجعه کرد تا مشکلات پزشکی را باید تا حلول ماه شوال به تعویق انداخت؟

بسیاری از افراد پاسخ روشنی برای شبهات این چنینی در ذهن ندارند. احکام کلی رساله در مورد روزه پاسخ گوی مشکل آن ها در مورد یک بیماری خاص یا راهکار درمانی و داروی مربوط به آن نیست و نه به صرافت این می افتند که به پزشک خود در مورد این مسایل کسب تکلیف کنند. در دسترس ترین راهکار شاید این باشد که روزه شک دار نگیرند! پس کلیه مسایل و درمان های پزشکی را تا اطلاع ثانوی تعطیل می کنند تا بدون دغدغه از صحت و سلامت روزه خود، به فرایض این ماه بپردازند.

شاید عمده ترین دلیل خلوت شدن مطب ها و کلینیک های دندان پزشکی در ایام ماه رمضان شبهات بیماران در مورد تداخل درمان های دندان پزشکی با روزه آن ها باشد. آنچه در پی می آید مجموعه احکام روزه داری برای بیماران دندان پزشکی است.

● می توانید مسواک بزنید

بسیاری از روزه داران در طول روز، از بو و طعم بد دهان خود و احتمال رنجش اطرافیان در عذابند؛ مخصوصاً اینکه پیش از موعد رسیدن اذان صبح فرصت مسواک کردن دندان ها را نیافته باشند. طبق حکم مراجع، مسواک کردن دندان ها با خمیر دندان در حالت روزه اشکال ندارد، مشروط بر اینکه روزه دار از فرو دادن آب دهان پرهیز کند. اما اگر بدون خمیر دندان هم دندان ها را مسواک می کنید، باید توجه داشته باشید که یا مسواک را از دهان خود خارج نکنید و یا رطوبت دهان را فرو ندهید. چرا که با بیرون آوردن و به دهان بردن دوباره مسواک، رطوبت آن رطوبت خارجی محسوب می شود که فرو دادنش موجب ابطال روزه می شود.

مراجع تقلید بر افراد روزه دار احتیاط واجب دانسته اند که از تزریق آمپولی که به جای غذا به کار می رود، خودداری کنند. اما به حکم ایشان تزریق آمپولی که عضو را بی حس می کند یا به عنوان دارو به کار می رود، در مدت روزه داری اشکال ندارد

● وسایل معاینه روزه را باطل نمی کنند

معاینه وارد کردن وسایل دندان پزشکی به دهان، و در کل هر جسم غیر خوراکی، در حین روزه داری اشکال ندارد. پس بدون هیچ دغدغه خاطری می توانید به معاینه دندان ها توسط دندان پزشک تن در دهید!

● نگران تزریق بی حسی نباشد

شاید مهم ترین نگرانی بیماران از انجام درمان های دندان پزشکی، هراس از تزریق ماده بی حسی باشد. تزریق ماده بی حسی جزء جدایی ناپذیر بسیاری از درمان های دندان پزشکی است که به دلیل ورود یک مایع خارجی برای بسیاری از افراد این توهم را پیش آورده است که ممکن است موجب ابطال روزه آن ها شود. مراجع تقلید بر افراد روزه دار احتیاط واجب دانسته اند که از تزریق آمپولی که به جای غذا به کار می رود، خودداری کنند. اما به حکم ایشان تزریق آمپولی که عضو را بی حس می کند یا به عنوان دارو به کار می رود، در مدت روزه داری اشکال ندارد.

بر طبق نظر مراجع، کشیدن دندان و هر کاری که به واسطه آن خون از دهان بیاید یا بی جهت آب یا مایع دیگری در دهان روان گرداند، از مکروهات ایام روزه داری است

● خون و ترشحات دندان را فرو ندهید

یکی از عوارض درمان های دندان پزشکی، در حین یا پس از انجام درمان، حضور خون و دیگر ترشحات در محیط دهان است. کشیدن دندان بارزترین مثال برای چنین مواردی است. در حالی که فرو بردن عمدی این خون و ترشحات روزه را باطل می کند، فرو دادن سهوی آن ها اشکال ندارد و سلامت روزه را به خطر نمی اندازد. اگرچه بر طبق نظر مراجع، کشیدن دندان و هر کاری که به واسطه آن خون از دهان بیاید یا بی جهت آب یا مایع دیگری در دهان روان گرداند، از مکروهات ایام روزه داری است.

برخی درمان های دندان پزشکی مانند درمان ریشه (عصب کشی) یا جراحی لثه، دندان پزشک ممکن است دندان را به صورت موقت پانسمان کند. این پانسمان ممکن است در دراز مدت در بزاق دهان حل شود و حتی مزه گس آن در دهان محسوس باشد. فرو دادن سهوی این مواد در افراد روزه دار اشکال ندارد

● نگران خروج خودبخودی چرک نباشد

خروج خودبخودی چرک از مجرای آبسه (فیستول) که به دهان باز می شود، و فرو دادن طبیعی آن همراه بزاق، روزه را باطل نمی کند. اما خروج عمدی این مواد توسط عملی ارادی که خود بیمار یا دندان پزشک انجام دهند، و فرو برده شدن آن همراه بزاق، بنا بر احتیاط واجب موجب ابطال روزه می شود؛ حتی اگر به قول فقها «چرک در آب دهان مستهلک شده باشد» !

● پانسمان موقت دندان اشکال ندارد

پس از خاتمه برخی درمان های دندان پزشکی مانند درمان ریشه (عصب کشی) یا جراحی لثه، دندان پزشک ممکن است دندان را به صورت موقت پانسمان کند. این پانسمان ممکن است در دراز مدت در بزاق دهان حل شود و حتی مزه گس آن در دهان محسوس باشد. فرو دادن سهوی این مواد در افراد روزه دار اشکال ندارد.

حین روزه داری سعی کنید از هر قسمت نخ بیش از یک بار استفاده نکنید. چرا که رطوبتی که جذب الیاف نخ شده است، در صورت بیرون آوردن نخ از دهان، رطوبت خارجی محسوب می شود و در صورت آمیختن دوباره آن با بزاق و فرو دادن آن، روزه شما را باطل می کند. بهتر است از نخ های دندان بدون طعم و اسانس استفاده کنید تا شبهه ای در مورد سلامت روزه تان نداشته باشید

● نخ دندان را فراموش نکنید

اگر روزه دار از روی عمد، ذرات گیر کرده میان دندان ها را فرو ببرد، روزه اش باطل می شود. برای پرهیز از این اتفاق باید پس از صرف غذا از نخ دندان استفاده کنید. هیچ عذری برای عدم استفاده از نخ دندان در ایام روزه داری پذیرفته نیست. استفاده از مسواک، دهان شویه و نخ دندان جزء لاینفک بهداشت دهان و دندان هستند که به عقیده دندان پزشکان در هیچ حالتی نباید از آن ها غافل شد. البته توجه داشته باشید که استفاده از نخ دندان در اصل جایگزین مسواک برای برداشتن دبری و جرم مابین دندان هاست، جایی که برسهای مسواک به آنجا نمی رسد، و نه بیرون کشیدن ذرات غذا از میانه دندان ها.

در حین روزه داری سعی کنید از هر قسمت نخ بیش از یک بار استفاده نکنید. چرا که رطوبتی که جذب الیاف نخ شده است، در صورت بیرون آوردن نخ از دهان، رطوبت خارجی محسوب می شود و در صورت آمیختن دوباره آن با بزاق و فرو دادن آن، روزه شما را باطل می کند. بهتر است از نخ های دندان بدون طعم و اسانس استفاده کنید تا شبهه ای در مورد سلامت روزه تان نداشته باشید.

طبق حکم مراجع، مسواک کردن دندان ها با خمیر دندان در حالت روزه اشکال ندارد، مشروط بر اینکه روزه دار از فرو دادن آب دهان پرهیز کند. اما اگر بدون خمیر دندان هم دندان ها را مسواک می کنید، باید توجه داشته باشید که یا مسواک را از دهان خود خارج نکنید و یا رطوبت دهان را فرو ندهید

● نگران خوردن داروها نباشد

ممکن است دندان پزشک پس از انجام برخی درمان های دندان پزشکی اقدام به تجویز دارو کند. آنتی بیوتیک ها و ضد دردها از جمله این داروها هستند که برای حف۰اثر درمانی خود باید با تناوب زمانی مشخصی مصرف شوند. دندان پزشک در ایام ماه رمضان به سادگی می تواند داروهای طولانی اثری را جایگزین مسکن ها و آنتی بیوتیک های مرسوم کند، به صورتی که تناوب مصرف آن ها به یک یا دو وعده در روز کاهش یابد تا بیمار به سادگی بتواند در بازه بعد از اذان مغرب تا پیش از اذان صبح آن ها را مصرف کند.