مثلث آمریکا, عربستان و یمن در جنگ صعده

حمله نظامی گسترده عربستان به خاک یمن در هفته های اخیر به بهانه کشته شدن یک سرباز مرزی به دست الحوثی ها, از هماهنگی واشنگتن, ریاض و صنعا برای نسل کشی شیعیان صعده حکایت می کند

حمله نظامی گسترده عربستان به خاک یمن در هفته های اخیر به بهانه کشته شدن یک سرباز مرزی به دست الحوثی ها، از هماهنگی واشنگتن، ریاض و صنعا برای نسل کشی شیعیان صعده حکایت می کند. عربستان با استفاده از پیشرفته ترین تجهیزات نظامی خریداری شده از آمریکا و غرب، از ابتدای تهاجم نظامی گسترده خود تاکنون مردم مظلوم و بی دفاع شیعه را در صعده به خاک و خون کشیده است. گلوله باران و بمباران های سنگین هواپیماهای اف۱۵، تورنادو و هلی کوپترهای آپاچی بخشی از استراتژی رژیم آل سعود برای تأثیرگذاری در تحولات داخلی یمن و حفظ رژیم فعلی آن به شمار می رود.

عربستان، آمریکا و یمن به بهانه مبارزه با القاعده و تروریسم، جنگ نابرابری را بر شیعیان صعده تحمیل کردند که به نظر می رسد در آینده به ضرر آنها در منطقه خواهد بود، چرا که وجدان های آگاه جهان، در مقابل این جنایات ساکت نخواهند نشست.

● دخالت گسترده نظامی

فراخوانی نیروهای بازنشسته نظامی عربستان برای شرکت در جنگ با شیعیان صعده از دیدگاه صاحبنظران سیاسی و کارشناسان نظامی به معنی شکست سردمداران ریاض در تحقق اهداف اولیه تهاجم به یمن محسوب می شود. چرا که این موضوع نشان دهنده وارد شدن خسارت های فراوان نظامی به نیروها و ادوات جنگی عربستان است که آل سعود سعی در پنهان کردن آن دارند.

فراخوانی نیروهای احتیاط، آن هم فقط با گذشت یک هفته از آغاز جنگ بر ضد شیعیان صعده که نه از امکانات نظامی گسترده برخوردارند و نه مکان مشخصی برای جنگیدن دارند، خفت و شکست آل سعود را می رساند.

تحلیل گران نظامی با توجه به بافت جغرافیایی منطقه که کوهستانی است، از همان ابتلای حمله عربستان، شکست تهاجم ارتش کلاسیک آل سعود را پیش بینی کرده بودند، چرا که این ارتش جنگ ندیده در مقابل کسانی قرار گرفته بود که تجربه جنگ های طولانی به صورت چریکی را دارند و تا سرحد جان از آب و خاک و ناموس خود دفاع می کنند.به هر جهت سردمداران آل سعود این موضوع را می دانند که در طولانی مدت با این ارتش بی تجربه خود که حتی در یک جنگ کوچک نیز شرکت نکرده است، در مقابل با الحوثی ها که با استفاده از شیوه جنگیدن رزمندگان حزب الله در مقابل اسرائیل به مقابله با ارتش عربستان برخاسته اند، به پیروزی که نخواهند رسید، هیچ، بلکه ممکن است ارتش آنها نیز مضمحل شود.

علاوه بر این، آل سعود تجربه آمریکا در افغانستان و اسرائیل در لبنان را در پیش روی خود دارد که چگونه ارتش های مجهز و تا دندان مسلح نتوانستند مقابل مشتی افراد از جان گذشته به پیروزی برسند. ادامه جنگ در یمن در درازمدت عربستان را با چالش های زیادی در داخل کشور و در جهان روبه رو خواهد کرد، چرا که هزینه گزاف جنگ، آوارگان به انتقاد شخصیت ها و سازمان های تأثیرگذار داخلی و وجدان های آگاه بشری، چیزی نخواهد بود که آل سعود بتواند به آسانی از کنار آن رد شود.

به عقیده تحلیل گران نظامی تنها چاره عربستان این است که با خروج از خاک یمن به قوانین جهانی احترام بگذارد و اجازه دهد که سازمان کنفرانس اسلامی با همکاری کشورهای مسلمان راه حل برون رفت از این بحران را پیدا کنند.

حکومت آل سعود که ادعای رهبری برجهان اسلام را دارد، با حمله به یمن چه اهدافی را محقق خواهد کرد؟ آیا جز خدمت به آمریکا و اسرائیل با ایجاد ناامنی و سرکوب مسلمانان مظلوم هدف دیگری را به دست خواهد آورد؟

● بهانه عربستان

جنبش شیعیان صعده (الحوثی) در نامه سرگشاده ای به عمروموسی دبیرکل اتحادیه عرب که از سوی خبرگزاری فارس منتشر شد، به ارائه توضیحاتی درباره درگیری های هفته های اخیر یمن و دخالت عربستان در این جنگ اشاره کرده است.

این جنبش با اشاره به غیرمنتظره نبودن حملات عربستان علیه الحوثی ها و همچنین سوابق دخالت این کشور از سال ۲۰۰۴ تاکنون در جنگ صعده خاطرنشان کرد: دخالت عربستان از جنگ چهارم به بعد آشکار شد و تا امروز که دست به بمباران مردم بی گناه زده است، این دخالت ها همچنان ادامه دارد. در بیانیه الحوثی ها تأکید شده است: عربستان، حمایت های مالی و نظامی بسیاری از یمن کرده است، به گونه ای که در پایگاه های تصرف شده، سلاح های فراوانی از عربستانی پیدا شده است، اما برای جلوگیری از دامن زدن به خواسته کسانی که به دنبال جنگ منطقه ای بودند، به محکوم کردن آن اکتفا کردیم. این جنبش با اشاره به بهانه عربستان برای مداخله در جنگ داخلی یمن تأکید کرد: در مرحله اول ارتش یمن را از ارتفاعات جبل الدخان اخراج کردیم و منطقه را در اختیار گارد مرزی عربستان قرار دادیم، اما در تاریخ ۱۴ ذوالقعده (اول نوامبر) ارتش یمن دوباره وارد این منطقه استراتژیک شد و با وجود اعتراض به گارد مرزی سعودی، اقدامی از سوی عربستان صورت نگرفت.

در ادامه بیانیه الحوثی ها آمده است که دو روز بعد، درگیری هایی بین ما و گارد مرزی عربستان صورت گرفت و نیروهای ما کشته و زخمی شدند.

جنبش الحوثی ضمن اشاره به تلاش های دولت یمن برای وارد کردن مستقیم عربستان به جنگ داخلی با شیعیان صعده تصریح کرد که دولت صنعا در واردکردن عربستان در این جنگ موفق بوده است.

● لشکرکشی عربستان

دولت عربستان در سال های اخیر به دقت تحولات داخلی یمن را دنبال می کرد و از کوچکترین اتفاق داخلی در آن کشور غافل نبود. آل سعود از زمان شکل گیری جنبش شیعیان صعده و متحد شدن قبایل شیعه در استان های صعده و آل عمران با ظرافت بیشتری این تحولات را پی گیری کرده است.

از دیدگاه آل سعود، شیعیان صعده خطر بالقوه ای برای وهابیت به شمار می روند، به خصوص اینکه مانع بزرگی برای گسترش تفکرات آنها در خاک یمن هستند.

علاوه بر این، خاک یمن، مأمن مطمئنی برای مخالفان سیاست وهابیگری رژیم آل سعود به شمار می رود که عربستان نیز از این گزینه با تمسک به بهانه القاعده به یمن حمله کرده است. به این خاطر از جنگ چهارم الحوثی ها که در سال ۲۰۰۴ با کشته شدن حسین بدرالدین الحوثی بنیانگذار جنبش شیعیان صعده به پایان رسید، آل سعود متوجه نفوذ و تاثیرگذاری شیعیان در تحولات داخلی یمن و مناطق مرزی عربستان شد.

به گفته برخی از کارشناسان، اقدام نظامی عربستان از آن جهت صورت گرفت که این رژیم احساس کرد که ممکن است بحران داخلی یمن به این کشور منتقل شود، چرا که استان های شیعه نشین «جازان» و «الشرقیه» در مجاورت مرز یمن قرار دارند. کارشناسان امنیتی منطقه نیز بر این اعتقاد هستند که پس از اینکه دولت عربستان با دخالت های مستقیم برای سرکوب الحوثی ها از طریق دولت مرکزی یمن به نتیجه ای نرسید، خود دست به کار شد و با همه توان و قوا به خاک آن کشور لشکرکشی کرد.

از نظر کارشناسان امنیتی، ناکامی دولت علی عبدالله صالح در شکست الحوثی ها در «عملیات زمین سوخته» که در ۱۱ اوت با کمک و همراهی عربستان صورت گرفت، کاملا مشهود بود. عربستانی ها، عملیات نظامی کلاسیک ارتش یمن علیه الحوثی ها را بی تاثیر و به نفع شیعیان صعده و جدایی طلبان جنوب یمن ارزیابی کرده و به این نتیجه رسیدند که خود باید مستقیما دست به کار شوند، اما برای این کار باید، بهانه ای داشته باشند و بهانه آنها نیز حمله افراد مسلح ناشناس به یک خودروی گشتی مرزی در منطقه «الخوبه» بود که طی آن یک سرباز عربستانی کشته و چندین نفر مجروح شدند.

از سوی دیگر حکومت آل سعود که در داخل مورد تنفر شیعیان است برای حفظ قدرت خود، احتیاج به امنیت در مرزهای طولانی با یمن دارد و این مرزها از گذشته های دور نیز همیشه منشا نگرانی و بحران برای حکام عربستان بوده است. ترور نافرجام چند ماه پیش معاون وزیر کشور عربستان و رئیس سازمان امنیت آن کشور توسط یکی از ناراضیان آل سعود، گواهی بر این مدعا است، که عربستان همانند گذشته آن را به القاعده ربط داد و مدعی شد که فرد مهاجم از خاک یمن وارد عربستان شده است.

همچنین به طور معمول و جدای از مسائل سیاسی، روزانه ده ها نفر از افراد جویای کار یمنی به طور غیرقانونی وارد خاک عربستان شده و با به خطر انداختن جان خود، برای یافتن منبع درآمدی به این کشور وارد می شوند.

این در حالی است که دولت عربستان همیشه از ناامنی در این منطقه به عنوان گذرگاهی برای ورود موادمخدر شکایت داشتند، اما با اغماض به این موضوع نگاه می کردند، تا اینکه، ناتوانی همسایه خود را در محافظت از مرزها مشاهده کرده و مطمئن شدند که مستقیما دست به کار شوند.

روزنامه «گلف استیتس نیوزلتر» که یک نشریه امنیتی آمریکایی است درباره تهاجم عربستان به خاک یمن در ۱۳ اکتبر نوشت: حکومت ریاض ماهانه ۱/۲ میلیون دلار علاوه بر اطلاعات امنیتی و نظامی به رژیم علی عبدالله صالح تحت عنوان طرح «زمین سوخته» کمک می کند.

«کریس بوتشیکا» از انستیتوی صلح کارنگی در واشنگتن نیز معتقد است: یمن به عنوان منبع نگرانی در وهله اول برای عربستان به شمار می رود و امنیت و پایداری آن کشور را به طور اساسی مورد تهدید قرار می دهد و هر چه جنگ در صعده به طول بینجامد، خطرات امنیتی برای عربستان نیز افزایش خواهد یافت. این تحلیل که پیش از حمله عربستان به خاک یمن صورت گرفته است، گوشه کوچکی از نقطه نظرات آمریکایی ها را نشان می دهد که آماده دادن چراغ سبز به آل سعود برای به خاک و خون کشیدن مردم بی دفاع صعده بودند.

علاوه بر این، آمریکا در یک دخالت آشکار، یک توافقنامه امنیتی و نظامی را با رئیس ستاد مشترک یمن به امضا رساند که هنوز پس از گذشت چند هفته از امضای آن، جزئیاتش منتشر نشده است ولی به گفته آگاهان نظامی، تجهیز ارتش یمن به سلاح های پیشرفته، ارائه اطلاعات نظامی ماهواره ای و جاسوسی در مورد محل استقرار الحوثی ها از محورهای اساسی این توافقنامه نظامی به شمار می رود.

● آرزوی آل سعود

دولت عربستان در ابتدای حمله به الحوثی ها، با این ادعا وارد جنگ شد که تا نابودی نیروهای الحوثی به عملیات نظامی خود ادامه خواهد داد. نیروهای مسلح عربستان از سلاح و امکانات آمریکایی فراوانی برخوردار است و در مقایسه با ارتش یمن برتری نظامی کاملی از این لحاظ دارد، اما این ارتش فاقد تجربه جنگ های غیر کلاسیک (چریکی) است.

ارتش عربستان در واقع با کسانی وارد جنگ شده است که جنگ طولانی مدت با ارتش یمن آنها را کارآموزده کرده است و به خوبی به جنگ در کوهستان واقف هستند، اما در مقابل عربستان به عنوان بزرگترین صادرکننده نفت، از نقاط ضعف فراوانی برخوردار است که می تواند در آینده، چالش هایی برای آن داشته باشد. از طرف دیگر، گرچه عربستان بارها و بارها ، ادعای الحوثی ها را مبنی بر دخالت در جنگ داخلی یمن تکذیب کرده بود، اما، این کشور درکنار آمریکا، هم پیمان استراتژیک علی عبدالله صالح، رئیس جمهوری به شمار می رود و حکومت مرکزی یمن به شدت به کمک های عربستان وابسته است، گرچه دولت یمن نتوانست شورش در شمال یمن (صعده) را حتی با عملیات «زمین سوخته» که یک طرح بلند مدت به شمار می رفت، درماه اوت سرکوب کند، اما همچنان این کمک ها را دریافت می کند.

از نظر یمنی ها، دخالت مستقیم نظامی عربستان در خاک یمن، مورد تائید نیست و ممکن است این موضوع دستاویزی برای القاعده برای ایجاد آشوب و بلوا در آینده باشد.

به اعتقاد یمنی ها، از نظر آمریکا، کشور یمن به عنوان منبع نگران کننده برای مبارزه با تروریسم به شمار می آید و ضعف حکومت و فقر و گرسنگی در اثر جنگ می تواند، امنیت و استقرار آن را دچار مشکل کند.

عربستان سعودی گرچه بر تامین امنیت مرزهای خود برای جلوگیری از نفوذ افراد القاعده که بسیاری از آنها اهل سعودی و مصمم به ساقط کردن رژیم آل سعود هستند، تاکید می کند، اما عصیان شیعیان در طول مرز آن با یمن می تواند برای هردو کشور عربستان و یمن دردسرساز باشد.

«جان مارکس» سردبیر نشریه گلف ستیس نیوزلیتر نیز در مورد حمله سنگین عربستان به جنگجویان الحوثی می گوید: پاسخ سنگین عربستان به الحوثی ها، نشان دهنده این موضوع بود که کاسه صبر و تحمل آنها لبریز شده است، چرا که الحوثی ها، علی رغم همه مشکلات توانستند در مقابل رژیم علی عبدالله صالح مقاومت کنند.

وی در پاسخ به سوال خبرگزاری فرانس پرس در مورد حملات سنگین عربستان به یمن می گوید: واکنش عربستان در مورد الحوثی ها بسیار سنگین است و این نگرانی وجود دارد که با ادامه آن، قدرت علی عبدالله صالح رئیس جمهور یمن روز به روز کاهش یابد.

این تحلیل گر امنیتی آمریکا، وقایع موجود در مرز عربستان و یمن را نوعی از انتقال «جنگ سرد جدید» بین عربستان و هم پیمانانش از طرفی و از طرف دیگر با ایران می داند و می گوید: عربستان و کشورهای دیگر خلیج فارس از این می ترسند که ایران با استفاده از الحوثی ها، برای آنها مشکلات جدیدی در منطقه ایجاد کند.

● ایران هراسی

دولت یمن بارها، بدون اینکه حتی مدرکی را ارائه دهد، ایران را به دست داشتن در جنگ داخلی آن کشور و حمایت از الحوثی ها متهم کرده است. همچنان که در ماه گذشته از دستگیری پنج ایرانی سخن به میان آورد که سوار بر کشتی قصد ارسال سلاح به شیعیان صعده را داشتند!

از سوی دیگر، یک ماه پیش نیز، وسایل ارتباط جمعی نزدیک به آل سعود در عربستان، درمورد افزایش نفوذ ایران در منطقه دریای سرخ که آن را خط قرمز امنیت خود می داند، هشدار داده بودند، اما با وجود همه آنچه که رسانه های خبری جمهوری اسلامی ایران از شیعیان صعده حمایت می کنند، تاکنون نه عربستان و نه یمن مدرکی دال بر کمک های مالی یا نظامی تهران به الحوثی ها، ارائه نکرده اند و فقط به جنگ تبلیغاتی علیه ایران پرداخته اند.

«فارس السقاف» رئیس مرکز مستقل «آینده سیاسی» که در صنعا پایتخت یمن مستقر است گفت: برخلاف جنبش حزب الله که در طول جنگ داخلی لبنان در سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۰ به وجود آمد، ایران هیچ نقشی در به وجود آوردن جنبش الحوثی در یمن نداشته است.

وی اضافه کرد: اما شباهت هایی میان مبارزان شیعیان یمن و شیعیان جنوب لبنان که در طول اشغال لبنان توسط رژیم صهیونیستی در دهه های گذشته به وجود آمدند، مشهود است.

این تحلیلگر سیاسی یمن متذکر شد: هدف بلندمدت الحوثی ها، براندازی دولت نیست، بلکه آنها به دنبال کسب نفوذ در پایتخت، و مراکز تصمیم گیری هستند، مانند کاری که حزب الله در لبنان کرد و دو وزیر کابینه وحدت ملی را به خود اختصاص داد.

این درحالی است که جنگجویان مناطق شمال یمن و نیروی مقاومت حزب الله هر دو پیرو مذهب شیعه هستند و معتقدند برای دفاع از مردم خود می جنگند، اما تحلیلگران میان آنها تفاوت زیادی قائل شده اند. دولت یمن نیز که از پنج سال پیش در حالت جنگ با مبارزان است، بارها، سعی کرده است الحوثی ها را به عنوان نماینده شیعه ایران معرفی کند، همان اتهامی که مدت ها است از سوی رسانه های غربی به حزب الله لبنان هم نسبت داده می شود.

از دیدگاه تحلیلگران و سیاسیون یمنی، دخالت عربستان در جنگ موجب تعمیق و گسترش آن شده است. دکتر فارس السقاف رئیس مرکز پژوهش های آینده د رمصاحبه ای که پیش از حمله عربستان به خاک یمن با الجزیره انجام داد گفته بود که دخالت عربستان باعث خواهد شد که جنگ گسترش یافته و عمیق تر شود.

این دیدگاه، نظر بسیاری از تحلیل گران و سیاسیون منطقه ای بود که معتقد بودند که عربستان با چراغ سبز آمریکا و موافقت رئیس جمهور یمن وارد جنگ با شیعیان صعده خواهد شد. این کارشناس یمنی خوش باور براین اعتقاد بود که ورود عربستان به جنگ یمن، موازنه را به نفع علی عبدالله صالح رئیس جمهور یمن تغییر خواهد داد اما با گذشت چند هفته از حمله گسترده سعودی ها، هنوز این امر محقق نشده است.

فارس السقاف به الجزیره نت گفت: دخالت عربستان در جنگ بر ضد الحوثی ها، باعث خواهد شد که جنگ به پایان برسد و همه اطراف درگیر در آن به این نتیجه برسند که راه حل سیاسی، تنها راه پایان دادن به منازعه است.

«صادق ناشر» یک تحلیلگر یمنی نیز در گفت وگو با الجزیره نت در مورد ابعاد دخالت عربستان در منازعات یمن گفت: دخالت عربستان در جنگ یمن، نشان دهنده ضعف ارتش یمن و قدرت شورشیان الحوثی است، چراکه آنها نشان دادند، از قدرت مقابله با دو ارتش مجهز برخوردار هستند.

وی اضافه می کند: ورود الحوثی ها به خاک عربستان و تسلط بر «جبل الدخان» و فراری دادن ارتش یمن در چند هفته اخیر، نشان دهنده قدرت روز افزون الحوثی ها در میدان نبرد است که بر روحیه رزمندگان آن اثر مثبت و بر دشمنان (ارتش یمن و عربستان) تأثیر منفی خواهد داشت.

این تحلیل گر یمنی می افزاید: در صورت طولانی تر شدن جنگ وجهه مردمی الحوثی ها افزایش خواهد یافت، ما چرا که از دید مردم، حضور عربستان در خاک یمن به معنی مداخله در امور داخلی آنهاست و نوعی تجاوز به شمار می رود.

صادق ناشر در مورد اهداف الحوثی ها برای ورود عربستان به نزاع داخلی یمن متذکر شد: الحوثی ها خواستار ورود عربستان به این بازی خطرناک و غرق شدن در آن بودند، چرا که این موضوع باعث حمایت های خارجی بیشتر از آنها خواهد شد.

این تحلیل گر یمنی می افزاید: در آینده وقتی که منطقه مرزی یمن و عربستان به عنوان محل منازعه قرار گیرد، همچنانکه ایران به این امر تمایل دارد، عربستانی ها و یمنی ها خود را در ورطه درگیری با الحوثی ها خواهند دید و سپس، بحث اقلیتی در این منطقه در انظار پیش خواهد آمد که دور از انتظار نیست که شیعیان سعودی به عنوان طرف چهارم در آن دخالت کنند.

صادق ناشر، حضور ارتش یمن را در این نبردها دور از چشم نداشته و می گوید: هرچه عملیات نظامی ارتش یمن در صعده به تأخیر بیفتد و ارتش این کشور نتواند از دخالت عربستان در جنگ بر ضد صعده سود ببرد، علاوه بر الحوثی ها، همسایگان آنها نیز وارد جنگ طولانی مدت با دولت مرکزی خواهند شد و درنهایت طرف های درگیر (عربستان و یمن) به این بسنده خواهند کرد که بر سر یک میز مذاکره با الحوثی ها بنشینند.

«محمد الغابری» دیگر تحلیلگر یمنی، دخالت عربستان در جنگ بر ضد الحوثی ها را، نشان دهنده تضاد میان شیعیان و وهابی ها می داند و می گوید: عربستان به آنها (الحوثی ها) به چشم دشمن نگاه می کند و خواستار نابودی شان است.

از دیدگاه این تحلیلگر یمنی ورود عربستان به جنگ با الحوثی ها، موجب شده که ریاض وارد جنگ طولانی مدت چریکی شود، چرا که این موضوع باعث وارد آمدن فشار بیش از حد بر عربستان خواهد شد و آل سعود را وادار خواهد کرد که با الحوثی ها به عنوان یک نیروی واقعی در یمن وارد مذاکره شود.البته الغابری این موضوع را بعید نمی داند که آمریکا با به وجود آوردن ایران هراسی در بین کشورهای عربی، آنها را مجبور به همراهی با خود در منطقه کند.

به اعتقاد تحلیلگران سیاسی یمن، دولت عربستان دل خوشی از شیعیان صعده (الحوثی ها) ندارد زیرا آنها با وهابیت مخالف هستند، با وجود این، خود عربستان نیز ضمن گسترش نفوذ خود در بین سلفی ها می کوشد از وهابیت به عنوان یک سپر اعتقادی برای حمایت از خود سود ببرد.

ترجمه: علی معرفی