زمانی که باراک اوباما بچه بود و تازه داشت از اوضاع دنیای اطرافش سر در می آورد، فهمید که یک آلمان شرقی داریم و یک آلمان غربی. بعدها دیوار برلین سقوط کرد و آلمان متحد شد. اما این روزها که اوباما به ریاست جمهوری آمریکا رسیده دوباره باید به دیدگاه دوران کودکی اش برگردد؛ سیاست آلمان در قبال آمریکا باز هم <دوپاره> شده و خبری از ائتلاف متحد نیست.

یک طرف مساله آنگلا مرکل صدراعظم آلمان است که نمی خواهد چندان به آمریکا روی خوش نشان دهد و در طرف دیگر فرانک والتر اشتاین مایر وزیر امور خارجه آلمان است که می خواهد به خوبی با رئیس جمهور جدید آمریکا کنار بیاید. این تحلیلی است که هفته نامه اشپیگل آلمان از اوضاع فعلی سیاست این کشور در قبال آمریکا ارائه می دهد. بنا بر گزارش اشپیگل، شکاف سیاسی امروز در آلمان ربطی به شرقی و غربی بودن ندارد. مساله این است که با روی کار آمدن دولت جدید آمریکا، مرکل می خواهد منتظر سیاست های اوباما بماند و به وضوح در تلاش است از هر جور ذوق زدگی و روی خوش نشان دادن اضافی به آمریکا پرهیز کند.

او حتی آمادگی ندارد که یکی از مهم ترین مسائل مورد بحث میان آمریکا و اروپا یعنی تعیین تکلیف زندان گوانتانامو را هم مطرح کند و در موردش موضع بگیرد.

درست در نقطه مقابل او فرانک والتر اشتاین مایر وزیر امور خارجه آلمان قرار دارد که جزو طرفداران اوباما است. او حتی در مورد تعطیلی زندان گوانتانامو و عواقب آن هم اظهارنظر کرده و گفته که آلمان می تواند برخی از زندانیان گوانتانامو را بپذیرد.

اما در این میانه، مشکل بزرگی پیش روی اوباما قرار گرفته: <اینکه او با کدام آلمان طرف است.> از زمان به قدرت رسیدن اوباما در آمریکا مذاکرات تلفنی میان مرکل و اوباما و نیز اشتاین مایر و هیلاری کلینتون در جریان بوده است. اما هنوز هم آلمان مثل یک معمای حل نشده برای دولت جدید آمریکا باقی مانده است. کدام بخش از دولت ائتلافی بزرگ آلمان سوسیال دموکرات ها یا دموکرات مسیحیان ابتکار عمل را در رابطه با آمریکا به دست خواهند گرفت؟

این کنجکاوی البته متقابل هم هست. آلمان خیلی دوست دارد بداند که دولت اوباما درخصوص چالش هایی مثل افغانستان، پاکستان، ایران و عراق چه موضعی خواهد گرفت. البته چگونگی مقابله با بحران اقتصادی جهانی و رکود اقتصاد آمریکا نیز از مواردی است که رویکرد اوباما در مورد آنها اهمیت زیادی دارد. در این میان بعضی ها معتقدند آنگلا مرکل تلاش کرده که روی کار آمدن اوباما در آمریکا را کم اهمیت جلوه دهد و به این ترتیب، انتقاداتی را هم که از سیاست های نسبتا منفعل خودش در عرصه سیاست خارجی مطرح شده، خنثی کند. اما واقعیت این است که آنگلا مرکل یکی از حامیان تقویت اتحاد میان کشورهای دو سوی اقیانوس اطلس است و با این وجود، احتمال دارد که بی اعتمادی او به بازی های سیاسی، موضع وی را در عرصه جهانی به خطر بیندازد. آنچه از اوضاع فعلی بر می آید این است که مرکل از گرم شدن بی هدف مناسبات آلمان و آمریکا از طریق اشتاین مایر هراس دارد. جالب اینجا است که اشتاین مایر پس از مناسبات نه چندان گرمش با کاندولیزا رایس همتای سابقش، اکنون مناسبات گرم تری را با هیلاری کلینتون آغاز کرده و می خواهد این مساله را نماد بهبود کلی مناسبات با آمریکا نیز معرفی کند.

اشتاین مایر درواقع اوباما را بخشی از جنبش بزرگ تر سوسیال دموکرات ها در سطح جهان به شمار می آورد و در مقابل، مرکل را از لحاظ سیاسی نزدیک به حلقه جمهوریخواهان آمریکا تلقی می کند. در همین راستا و در شرایط فعلی، اشتاین مایر حس می کند که می تواند خود را در کنار رئیس جمهور جدید آمریکا به عنوان صدراعظم جدید آلمان تصویر کند و برگ برنده را در داخل آلمان به دست بگیرد.

در چنین شرایطی، شکی نیست که اگر آلمان بخواهد با دو رویکرد در مقابل آمریکا ظاهر شود نتیجه ای به دست نخواهد آمد.

در موقعیتی که اکثر کشورهای جهان به دنبال بازنگری در مناسبات خود با آمریکا و در پیش گرفتن رویکردی نو در قبال دولت اوباما هستند، جدا شدن راه مرکل و اشتاین مایر هیچ توجیه منطقی ندارد.

شاید بتوان سفر آینده اوباما به آلمان را هم در همین چارچوب تحلیل کرد.

قرار است اوباما در اوایل ماه آوریل سفری به آلمان داشته باشد و در نشستی شرکت کند که برای بزرگداشت شصتمین سالگرد تاسیس ناتو برگزار می شود. اما نکته جالب ماجرا این است که اوباما در این سفر به برلین نخواهد آمد ولی پیش از انتخاب شدنش به عنوان رئیس جمهور آمریکا در این شهر سخنرانی کرده بود. انگار مناسبات آمریکا و آلمان هم از آن زمان تاکنون تغییر قابل توجهی را شاهد نبوده است.