در مرز جنوبی غزه با مصر از دیروز کامیون ، تانکر سوخت، واگن های باری و مینی بوس هایی در رفت و آمد هستند که علاوه بر مسافران مرد و زن و کودک، ده ها راس گوسفند و گاو را حمل می کنند.

تا ۵ روز پیش، از این مرز ماشینی رفت و آمد نمی کرد و تنها مردم یا دام ها پیاده عبور می کردند. اما از دیروز برای اولین بار رفت و آمد به صورتی عادی مانند مرزهای دیگر جریان پیدا کرد.

ماشین ها، ژنراتور، بز و دام، موتور دیزل و محموله هایی از سبزیجات و هویج و کلم را حمل می کنند. پیام همه این محموله ها این بود که محاصره غزه دیگر پایان یافته است.

عامر احمد یکی از فلسطینیان ساکن غزه بعد از عبور از مرز این شهر به مصر به خبرنگاری در نزدیکی اش گفت: می خواهم کمی پنیر و عسل بخرم. او در حالی که مقابل ویترین یک مغازه در منطقه مرزی ایستاده بود به بسته چیپس داخل مغازه اشاره کرد و گفت: نگاه کنید چیپس. من ماه هاست که چیپس ندیدم.

در گوشه ای دیگر نوجوان فلسطینی در حالی که سرش را از پنجره ماشین در حال عبور از مرز بیرون کرده فریاد می زند: پنیر! فریاد او در حقیقت فریاد درخواست پنیر نیست بلکه نوعی اظهار وجود و اعلام این است که اکنون دیگر در غزه کمبودی وجود نخواهد داشت و مردم آنچه را بخواهند به دست می آورند.

عامر احمد ۲۴ ساله که ساعتی است از خانه اش در غزه خارج شده با موبایل از همسرش می پرسد که چه مایحتاج دیگری برای خانه مورد نیاز است تا از مصر بخرد. این اولین بار است که او از غزه خارج شده است.

اکنون دیوارهای غزه فروریخته. این دیوارها چند روز پیش، از طریق انفجار دینامیت از میان برداشته شد. اما این تنها حصار فیزیکی غزه نبود که فروریخت بلکه محاصره شهر در ذهن مردم آن از میان رفته است.

این شهر بعد از ۷ ماه محاصره و تنگنای سخت اقتصادی که اسرائیل آن را ایجاد کرده بود، با پیشروی بولدوزرهایی که دیوارهای مرزی این شهر با مصر را تخریب می کردند راهی به سوی دنیای بیرون یافت.

اکنون این مسیر مرزی که تا چند روز پیش با دیوارهای ۶ متری فلزی مسدود بود از میان رفته است. این اتفاق از روز جمعه شروع شد و در عصر آن روز وقتی خبر در شهر غزه پیچید که می توان با ماشین به مصر رفت، ترافیک سنگینی در مسیر ایجاد شد. نیروهای مسلح حماس در مسیر بر این ترافیک نظارت می کردند.

بعضی ماشین ها برای برنخوردن به گشتی های پلیس مصر مسیر میان بر و خاکی را انتخاب می کردند. نیروهای پلیس مرزی مصر ابتدا فکر می کردند که این روندی موقتی است اما بعد از مدت کوتاهی معلوم شد که این طور نیست. به همین دلیل در روز جمعه پلیس ضد شورش مصر تلاش برای مسدود کردن مرز را آغاز نمود، اما این تلاش بی فایده بود.

● روزهای سخت

با بسته شدن بازار کار اسرائیل به روی کارگران فلسطینی مردم این شهر روزهای سختی را سپری کردند. حالا باز شدن مرز با مصر و عبور و مرور مردم به این کشور یک شبه نمی تواند این شرایط را تغییر دهد.

در دانشگاه الازهر مصر، یکی از استادان علوم سیاسی خطاب به دانشجویان دختر شرایط غزه و تحولات مرز این شهر با مصر را توضیح می دهد. او می گوید که مشکلات غزه تنها به محاصره اخیر این شهر توسط اسرائیل برنمی گردد و محدود نمی شود.

به اعتقاد او مشکلات غزه نتیجه الگوی درازمدت و پایدار رفتاری است که زخم ها و مشکلات آن فراتر از آن است که یک شبه التیام یابد. آمار و ارقام اقتصادی در غزه نشان می دهد که نرخ بیکاری در این شهر اکنون بالای ۵۵ درصد است و ۸۰ درصد جمعیت این شهر زیر خط فقر اعلام شده بانک جهانی زندگی می کنند. اما این بخشی از تاریخ مصیبت بار غزه است.

مشکلات این شهر از روزهای « نکبت» ( روزهای جنگ اعراب و اسرائیل در سال ۱۹۴۸) و تأسیس اسرائیل شروع شد. در آن زمان جمعیت ۸۰ هزار نفری شهر غزه با هجوم ۲۰۰ هزار آواره محو شد و در این جمعیت مهاجر ادغام شد.

شهر غزه در جریان جنگ ۶ روزه سال ۱۹۶۷ اشغال شد اما سال های اشغال با پیمان اسلو به پایان رسید. این پیمان اما هیچ اشاره ای به شهرک نشینان اسرائیلی در این شهر نداشت و این مشکل همچنان باقی ماند. این شهرک ها به تصمیم اسرائیل و شخص آریل شارون در سال ۲۰۰۵ برچیده شد اما کنترل اسرائیل همچنان بر غزه باقی ماند.

اسرائیل دوسوم برق غزه را تأمین می کند و مسیرهای زمینی ورود و خروج این شهر را هم تحت کنترل داشته و دارد.

بعد از انتخابات سال ۲۰۰۶ فلسطین و پیروزی حماس و در پی آن اعمال فشار غرب و اسرائیل، شهر غزه که هیچ گاه شهر ثروتمندی نبود به سرعت در مسیر فروپاشی اقتصادی افتاد.

سرانجام بعد از کشمکش میان فتح و حماس که با مداخله غرب همراه بود، حماس در غزه کنترل اوضاع را به دست گرفت. اسرائیل هم این شهر را شهر متخاصم اعلام کرد و از ۷ ماه پیش آن را تحت محاصره قرار داد. این محاصره در یک ماه گذشته بیشتر هم شد.

این مهاجرت مردم از غزه به مصر که این روزها به سرعت اتفاق می افتد مشکلات این شهر و مردم آن را حل نمی کند بلکه اگر به درستی این معادله حل نشود، مشکلات این شهر و مردم آن بحرانی تر هم می شود.

در حالی که ده ها هزار نفر از مردم شهر غزه برای رفتن به مصر به جنوب این شهر می روند، معدود بازرگانانی که در این شهر باقی مانده اند شاهد فرار سرمایه ای هستند که در شرایط عادی باید در داخل غزه هزینه شود اما اکنون به مصر می رود.

چند روزی است که بازارهای از رونق افتاده این شهر دیگر همان چند مشتری گذشته را هم ندارند. مصر نمی تواند جایگزین بازار کار اسرائیل برای کارگران فلسطینی شود. حسنی مبارک تحت فشار افکار عمومی اعراب مجبور شد مرز با غزه را باز بگذارد.

اما او که سال هاست با اخوان المسلمین مشکل داشته نمی تواند با شاخه دیگر این جنبش در غزه یعنی حماس هم کنار بیاید.

اکنون غزه منطقه بحران زده اقتصادی است که اگر چه به سوخت و مواد غذایی و سیگار دسترسی دارد اما همچنان در انتظار آینده ای نامعلوم است.