جهانیان چگونه به ترامپ می نگرند

سخنان وهن آلود جمعه شب دونالد ترامپ علیه جمهوری اسلامی ایران و تایید نکردن برجام, بار دیگر چهره واقعی سردمداران کاخ سفید را به جهانیان نشان داد در حالی که بسیاری رهبران کشورها و شخصیت های سیاسی از سخنان تند ترامپ علیه ایران و توافق هسته ای انتقاد کردند اما فقط سران رژیم صهیونیستی وعربستان سعودی از این سرکشی ترامپ نسبت به چارچوب های بین المللی ابراز رضایت کردند در ادامه بیشتر بخوانید

اظهارات رئیس جمهوری آمریکا که ببیشتر شبیه به یک بیانیه سیاسی بود با موجی از واکنش ها در عرصه جهانی همراه بود. بسیاری از رسانه ها و تحلیلگران به ارزیابی نیات پنهان ترامپ پرداختند و برخی دیگر این حرکت را شرارتی برای راضی کردن متحدان منطقه ای واشنگتن دانستند.

شاید بتوان بهترین توصیف از سخنان رئیس جمهوری آمریکا را از متن گزارش روزنامه «نیویورک تایمز» استخراج کرد که در بخشی از مطلب خود آورد: بسیاری از رهبران جهان توافق میان ایران و 6 قدرت جهانی را قابل لغو از سوی ترامپ نمی دانند و رویکردهای وی را بیشتر یک نمایش سیاسی ارزیابی می کنند.

**اهداف نامشخص ترامپ

باتوجه به سخنان اخیر ترامپ بسیاری از تحلیلگران اعتقاد دارند رئیس جمهوری آمریکا از کنگره خواهد خواست تا قانون جدیدی را علیه ایران در حوزه برجام و دیگر عرصه ها تصویب کند و با استفاده از اهرم اروپا و تحریم ها، ایران را وادار سازد تا به امضای توافقی جدید رضایت دهد.

شبکه خبری سی.ان.ان هدف ترامپ از تایید نکردن توافق هسته ای با ایران را هنوز رمزآلود و مبهم دانست و نوشت: اهداف ذهنی وی نامشخص و تاحدودی غیرواقع بینانه هستند. احتمال وقوع گزینه های بالا وجود ندارد و اقدامات وی تنها دور تازه ای از رقابت و آتش افروزی را در روابط ایران و آمریکا رقم می زند.

با این حال به نظر تحلیلگر سی.ان.ان هدف واقعی آمریکا وادار کردن ایران به خروج از توافق هسته ای است زیرا در این حالت ایران به علت پشت پا زدن به برجام مورد سرزنش قرار خواهد گرفت.

در چند ماه گذشته گروه امنیتی همراه ترامپ تلاش کردند تا راهی را پیدا کنند که ایالات متحده بدون بر هم زدن توافق، روشی اتخاذ کند که به افزایش بحران با تهران و متحدان آن منجر نشود. به نوشته سی.ان.ان اکنون ترامپ با سپردن موضوع برجام به کنگره دو مسیر را پیگیری می کند: نخست اینکه به آن ها نشان داد مایل به ایجاد محدودیت های جدید علیه تهران است و در صورت پذیرش این محدودیت ها از سوی ایران، دولت وی از برجام حمایت می کند. نکته دوم این است که کنگره می تواند تحریم های جدیدی را خارج از چارچوب توافق هسته ای به علت اقدامات ایران در منطقه برقرار سازد.

روزنامه «گاردین» هم در تحلیل خود نوشت در حالی که کاخ سفید ایران را به علت توافق هسته ای سرزنش می کند اما خطراتی که ترامپ ایجاد می کند باعث می شود تا آمریکا به عنوان یک بازیگر سرکش و شرور در عرصه بین الملل مطرح شود.

کارشناسان اعتقاد دارند اگر ایالات متحده محدودیت های جدید را علیه تهران وضع کند، خود را منزوی می سازد و دیگر هیچ اهرم فشاری را برای کنترل برنامه های ایران در دست نخواهد داشت.

ترامپ به تازگی از کنگره خواسته است تا شرایط جدیدی را در زمینه توافق برجام رقم بزنند که ضمن مقابله با برنامه موشک های بالستیک، در عمل محدودیت برنامه هسته ای ایران را بیشتر کند. بر اساس تحلیل گاردین اگر کنگره این امر را بپذیرد در عمل برجام نقض شده است؛ اگر کنگره این شرایط جدید را نپذیرد گفته می شود ترامپ با یک فرمان اجرایی توافق هسته ای را لغو خواهد کرد.

شبکه سی.ان.ان هم در تحلیل راهبرد ترامپ این گونه آورد: تایید نکردن پایبندی ایران به برجام همچون باز کردن جعبه پاندورای پرآشوبی است که معادله میان ایران و آمریکا را بدون برنامه ای منسجم رها می سازد. به طور کامل مشخص نیست که سرانجام چه چیزی حاصل می شود؛ رئیس جمهوری آمریکا همچون همیشه سعی نمی کند همه چیز را بگوید باید منتظر بود زیرا نتیجه خط مشی وی به زودی آشکار می شود.

**واکنش ها به سخن پراکنی ترامپ

پریشان گویی های ترامپ علیه ایران با واکنش های گوناگونی در عرصه بین المللی روبرو شد. شخصیت های سیاسی جهان به نگاه جنگ افزوزانه و یک سویه رئیس جمهور آمریکا تاختند و آن را بی ثبات ساز، نمایشی و غیرواقعی ارزیابی کردند.

بسیاری از متحدان آمریکا به ویژه در گروه 1+5 علیه رویکردهای ترامپ موضع گرفتند. تارنمای ایندیپندنت در گزارش خود آورد: «ترزا می» نخست وزیر انگلستان، «امانوئل مکرون» رئیس جمهوری فرانسه و «آنگلا مرکل» صدراعظم آلمان در بیانیه مشترکی توافق هسته ای را نتیجه 13 سال تلاش دیپلماتیک دانستند. این رهبران می گویند که با وجود تصمیم واشنگتن، آن ها به توافق هسته ای با ایران متعهد باقی می مانند.

روزنامه نیویورک تایمز نیز آورده است رئیس جمهوری ایران در کنار رهبران روسیه و کشورهای اروپایی سخنان ترامپ را محکوم کرد. گزارش این موضوع را نشانه روند فزاینده انزوای ایالات متحده دانست که سرانجام موجب بی ثباتی در خاورمیانه می شود. بعلاوه این خط مشی باعث می شود حل و فصل تنش در شبه جزیره کره سخت تر شود.

به نوشته این روزنامه آمریکایی، اگرچه رهبران سه کشور انگلستان، آلمان و فرانسه به صورت مستقیم از ترامپ انتقاد نکردند اما در یک بیانیه مشترک کم سابقه ابراز داشتند که به توافق هسته ای سال 2015 پایبند هستند زیرا آن را در راستای منافع امنیت ملی مشترک خود ارزیابی می کنند.

«زیگمار گابریل» وزیر امور خارجه آلمان هم گفته است: آقای ترامپ یک پیام چالشی و از دیدگاه ما خطرناک را ارسال می کند. توافق هسته ای و دیگر دستاوردهای دیپلماتیک برای متقاعد سازی ایران کارساز بود و می تواند در موارد دیگر هم مفید و امنیت آفرین باشد.

«فدریکا موگرینی» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم در یک نشست خبری در بروکسل با کنایه به دونالد ترامپ اعلام کرد «رئیس جمهوری ایالات متحده قدرت زیادی دارد اما نه در این موضوع».

وی گفت: هنگامی که هیچ نقضی در مورد توافق اعلام نشده و برجام در حال انجام وظایف است، جهان نمی تواند آن را از کار بیاندازد.

روزنامه ایندیپندنت در گزارشی به انتقاد برنده جایزه صلح نوبل به سخنان ترامپ علیه توافق هسته ای ایران پرداخت. موسسه «کارزار بین المللی نابودی سلاح های هسته ای» (Ican) که برنده جایزه صلح نوبل در سال 2017 شد اقدام ترامپ در تایید نکردن پایبندی ایران به برجام را اقدامی خطر آفرین توصیف کرده است.

«به آرتیس فیهن»مدیر اجرایی این کارزار سخن ترامپ بویژه در مورد اینکه ایران حکومتی متعصب دارد را مورد انتقاد قرار داد و افزود: برجام نشانه ای از کارکردهای مناسب دیپلماسی و بیانگر ضرورت حرکت به سوی نابودی تسلیحات هسته ای است. با وجود این واقعیت که آژانس بین المللی انرژی اتمی چندین بار عمل به تعهدات از سوی ایران را تایید کرد ترامپ تلاش می کند تا این توافق را ناکارآمد کند. از این رو با توجه به خطری که ترامپ با این کار برای جهان ایجاد می کند لازم است همه کشورها اقدام هایی را انجام دهند.

روزنامه نیویورک تایمز در طرف مقابل به دیدگاه حامیان انگشت شمار ترامپ هم پرداخت. این گزارش واکنش «بنیامین نتانیاهو» نخست وزیر رژیم صهیونیستی را منتشر کرد که سخنان ترامپ را فرصتی برای ترمیم یک توافق بد دانست. همچنین این روزنامه واکنش مثبت مقام های عربستان سعودی و امارات متحده عربی به سخنان رئیس جمهوری را در کنار دیدگاه تل آویو بازتاب داد.

تارنمای «الجزیره» در یک گزارش با عنوانی معنا دار نوشت: با وجود همه مخالفت ها، اما اسرائیل و عربستان سعودی از سخنان دونالد ترامپ پشتیبانی کردند. عربستان سعودی این سخنان را راهبرد تعیین کننده ترامپ در مقابل ایران خواند و مدعی شد برداشته شدن تحریم ها به تهران اجازه داد تا برنامه موشکی خود را توسعه دهد و از گروه های نزدیک به تهران در منطقه حمایت کند.